| Artxibo OCR | ^ Gipuzkoako Bizikleta Bideen
/ Eskuliburua gSníoafproiekturako
Gipuzkoako Foru Aldundia
Diputación Forai de Gipuzkoa
Gipuzkoako Bizikleta Bideen
Eskuliburua proiekturako
Gipuzkoako Foru Aldundia
Diputación Forai de Gipuzkoa
Garapen Iraunkorrerako Depaitamentua
g
g
Testuak
Alfonso Sanz (zuzendaritza)
Igor Martín (BKP ingeniaría)
José Francisco Cid (Geografoa)
Ander Irazusta (Geografoa)
Itziar Eizagirre (Zuzenbidean lizentzîatua)
Argazkiak
Alfonso Sanz, Igor Martin, Ander Irazusta, Ana Martinez de Antoñana,
Giuliano Mezzacasa, Josu Benaito
Ilustrazioak
Marcos Montes
Itzulpena
Gipuzkoako Foru Aldundiaren Euskeraren Normalkuntzako Zuzendaritza
Argitaratzailea
Gipuzkoako Foru Aldundia. Gara pen Iraunkorrerako Departa mentua
Koordinazio orokorra
Ana Martinez de Antoñana
Beatriz Marticorena
Aitor Lekuona
Diseinu grafikoa eta maketa
ISBN: 84-7907-526-0
L.G. -----------------
Kloronk g a be ko papera
Aurkibide orokorra
ORR.
1. ZERGATIK ETA ÑOLA BULTZATU BIZIKLETA
1 Mugikortasun iraunkorrerantz pedalei eraginez. 6
1.1 Iraunkortasuna eta mugikortasuna: administrazio eta herritarrentzako erronka. 6
1.2 Mugikortasun iraunkorreko bizikletaren eginkizuna: ikur eta eraginkortasuna. 7
1.3 Bizikleta Gipuzkoan: nahi izatetik errealitatera. 8
1.4 Bizikletaren normalkuntzaren kontrako aurreiritziei aurre egiteko gida. 10
2 Gipuzkoako bizikleta bide sarea. 16
2.1 Bizikletarako plangintzaren eskema. 16
2.2 Sare eredua. 18
2.3 Gipuzkoako Bizikleta Bideen Sarearen Planeko ibilbideak. 19
3 Bizikletaren politika. 22
3.1 Ikuspegi oso bat: azpiegiturak soilik ez. 22
3.2 Zeharkakotasuna: departamentu guztiak inplikatuta. 22
3.3 Aliantzak: garraio kolektiboarekiko konbinaketa erraztea. 22
3.4 Bizikleta bideez haratago: kaleak, errepideak eta bideak berriro pentsatzea. 23
3.5 Bizikleta udal ekintzan integratuz. 23
II. BIZIKLETA BIDEEN PLANGINTZA ETA TRAZADURAREN OINARRIAK
4 Bizikleta bideen plangintza eta proiektua. 26
4.1 Erabiltzaileen ezaugarriak. 26
4.2 Bizikleta bideen sareen ezaugarriak. 27
4.3 Udal sareen plangintza. 28
4.4 Eskualdeko sareen plangintza. 31
4.5 Bizikleta bideen proiektua. 33
5 Bizikleta bideei buruzko aidez aurretiko hausnarketak. 34
5.1 Bizikleta bide baten baldintza idealak. 34
5.2 Bizikleta bideen oinarrizko motak. 34
5.3 Bide tipologiak eta erabiltzaile tipologiak. 37
5.4 Norabide bakarra edo bi norabide izatea. 38
5.5 Nola lortu bizikleta bide bat ezartzeko espazioa. 39
5.6 Ohiko akatsak. 39
6 Diseinu parametroak. 40
6.1 Erreferentziazko neurriak. 40
6.2 Oinplanoko trazadura. 41
6.3 Altxaerako trazadura. 46
6.4 Ereduzko sekzioak. 46
g
g
ORR.
III. BIZIKLETA BIDEEN PROIEKTU ETA ERAIKUNTZARAKO ELEMENTUAK
7 Intertsekzioak. 54
7.1 Bizikleta bideen intertsekzioen alderdi orokorrak. 54
7.2 Bide misto edo partekatutakoetako intertsekzioak. 57
7.3 Bizikleta lerroetako eta bizikleta bazterbideetako intertsekzioak. 58
7.4 Oinezko eta txirrindularientzako bideetako (bizikleta xendak) intertsekzioak. 60
7.5 Pista eta bizikleta espaloietako intertsekzioak. 60
7.6 Txirrindulariak babesteko intertsekzioetako elementuak. 61
8 Bide zoruak eta zolaketa. 63
8.1 Zelaigunea. 63
8.2 Bizikleta bideen zoruaren alderdi orokorrak. 63
8.3 Bide zoruaren oinarrirako materialak. 64
8.4 Zoladura motak. 65
8.5 Bizikleta bideen tratamendua ingurune berezietan. 68
8.6 Bizikleta bideetako bide zoruetarako ideien sintesia. 69
9 Fabrikako egitura eta obrak. 72
9.1 Zubiak eta pasabideak. 72
9.2 Hegada moduko egiturak. 72
9.3 Tunelak eta azpiko pasabideak. 73
9.4 Eusteko obrak. 74
10 Drainatzea. 77
10.1 Azalerako drainatzea. 77
10.2 Lurrazpiko drainatzea. 78
11 Arglterla. 79
12 Seinaleztapena. 82
12.1 Zirkulaziorako seinaleztapena. 82
12.2 Informazio seinaleztapena. 86
12.3 Formatu eta ezarpen irizpideak. 86
12.4 Bizikleta bideetako seinaleztapen ereduak. 87
13 Diseinu osagarriak. 89
13.1 Babes elementuak. 89
13.2 Bizikleta bideak bereizteko elementuak. 89
13.3 Trafikoa baretzea. 91
13.4 Paisaian integrazio eta leheneratze lanak. 92
13.5 Bizikletetarako aparkalekuak. 93
13.6 Atseden guneak. 95
13.7 Garraio kolektiboko geltokiak. 95
Bibliografía erreferentziak eta informazio iturriak 98
e
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
Mugikortasun iraunkorrerantz pedalei eraginez
Iraunkortasuna eta mugikortasuna:
administrazio eta herritarrentzako
erronka
Azken urteotan, EAEko gizarte eta politika agen-
dan iraunkortasunaren kontzeptua jaso delà ikusi
dugu. Horren ondorioz, gizarte eta politika ezta-
baldan, aurreko kontzeptutlk ondorloztatutako
beste bat ere jaso da, alegla, mugikortasun
Iraunkorrarena, haln zuzen ere, Ingurumen arazo
ugarlel, orokor zeln tokl mallakoel, edota pertso-
nen eta salgalen lekualdatze slstemak berekln
dakartzan gizarte ondorlo negatlbo ugarlel aurre
eglten salatzeko sortutakoa.
Muglkortasunaren Ingurumen arazo orokorren
artean, energía ¡turnen mugaketa, erregal fosllak
eta Ibllgalluen fabrlkazlo eta funtzlonamendura-
ko edo beren azpleglturak eralkl, kudeatu eta
mantentzeko behar dlren beste halnbat baliabi-
de agortzea, eta kllma aldaketa alpa daltezke.
Toklko Ingurumen arazoen artean, berrlz, airea-
ren kutsadura, hotsa eta Ibllgalluen eta muglkor-
tasunaren azpleglturen aldetlko okupazloa alpa
daltezke.
Azterketaren xedea aldatzean, azterketa horren
"subjektua" ere aldatu eglten da. Ez da soilik
Ibllgalluen gldarlen kontua, ñola edo hala mugl-
kortasunaren gatazketan murgllduta dauden
herrltar guztlena, balzlk. Era horretan, gldarlen
Ikuspegleklko desberdlnak dlren halnbat Ikuspe-
gl ordezkatzen dltuzten kolektlbo eta gizarte tal-
deen multzo bat sortzen dira, batzuetan osaga-
rrlak eta beste batzuetan aurkakoak Izanlk, balna
betl motordun Ibllgalluetan lekualdatzen dlrene-
nak bezaln errespetagarrlak. Haurrak, emakume-
ak, zaharrak, txlrrlndularlak, blzllagunak, ezgalta-
suna duten pertsonak, Iblltarlak, etab., horlek
guztlak Iraunkortasunaren deltzallearen mende-
ko muglkortasunaren Ikuspegl berrl batean kon-
tuan hartu behar dira.
Muglkortasunaren arazo berrlen eta subjektu
berrlen konbergentzlak datuen azterketa eta bll-
ketara garamatza. Esate baterako, haurren edo
txlrrlndularlen mugikortasuna ezln dira gauregun-
go haur edo txlrrlndularlek eglten dltuzten lekual-
datzeen bltartez aztertu soil-soiIlk, balzlk eta
beralek zeln beren guraso edo tutoreek duten
arrlskuaren pertzepzloaren bltartez ere, pertzep-
zlo horrek eraglna baltu. Hórrela, garraloblde
bakoltzaren jarrera eta ahalmenean eraglna duten
arrlsku pertzepzlo horlek aztertzea ahalbldetzen
duten metodoak edukltzea behar-beharrezkoa
da; método horletan sozlologla edo pslkologla
Muglkortasunaren Ingurumen erronka horlek
halnbat gizarte gatazkaren ondorioz edo halen
parean planteatzen dira, besteak beste: Istrl-
puak, airearen kalltate txarraketa hotsaksortu-
tako osasunaren narrladura, kaleko erabllerak
eraglndako beldurra eta kezka, muglmendu
gutxlren ondorioz, gune publlkoko komunlka-
zloaren asaldurak edota haur, zahar edota ezgal-
tasuna duten pertsonez osatutako glza taldeen
autonomlaren gutxltzeak sortutako galxotasu-
nak.
Gatazka egoera zabal horren aurrean, "Iraunko-
rra" adjektlboak "mugikortasun" Izenarl Izaera
berelzle eta sakona ematen dio, aidez aurretlkera-
blltzen zlren traflkoa edo garraloa hitz edo kon-
tzeptueklko. Hórrela, hasteko, "mugikortasun
Iraunkorraren" kontzeptuak azterketaren xede
eta proposamen berrl eta zabalagoak adlerazten
dltu; urte askotan zehar, muglkortasunaren ara-
zoak zlrkulazlo eta Ibllgalluen aparkamenduaren
arazoetara mugatu baldln bazlren, Iraunkor hltza
bereganatzeakderrlgorrez lekualdatzeen esparru
osoan hausnarketa eta eklntza dakartza, olnezko-
en eta txlrrlndularlen lekualdatzetatlk haslta
garralo kolektlboz edota salgalen garraloz egln-
dakoetara arte.
• Mugikortasunak aurre egin beharreko ingurumen eta gizarte arazoak.
Iraunkortasun orokorra
• Ibilgailuen fabrikazio eta funtzionamendurako edota beren azpiegituren
eraikuntza, kudeaketa eta mantentze lanerako behar diren hainbat balia-
bideren eskasia.
• Ozono geruzaren suntsipena.
• Aldaketa klimatikoa.
• Bioaniztasunaren gutxitzea.
• Euri azidoak.
Toki iraunkortasuna
• Lurzoru emankorren okupazioa.
• Ikusizko intrusioa.
• Lurzoruen eta uren kutsadura.
• Hiri lurzoruaren okupazioa.
Gizarte arazoak
• Kutsadura eta hotsetik ondoriotutako osasun narriadura.
• Istripuak.
• Beldurra, kezka eta estresa kaleen erablleran.
• Muglmendu ezaren ondorlozko osasun narrladura.
• Gune publlkoko blzllagunen arteko komunlkazlo gutxltze eta asaldura.
• Haur eta zaharrak bezalako halnbat gizarte taldeen autonomía gutxitzea.
• Ezgaltasuna duten pertsonen autonomía gutxitzea.
• Muglkortasunaren gastu eta Inbertsloa handltzea, beste gizarte behar
batzuen kaltetan.
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
bezalako halnbat diziplinak parte hartzen dute,
ingeniaritza klasikotik urrun.
Azkenik, objektua, subjektua eta metodoa alda-
tu baldln badira, mugikortasunari dagokionez,
interbentzio prozedura berriak ezartzea ere
beharrezkoa dirudi. Trafiko arazoei, hamarkada-
tan zehar, ingeniaritzaren, azpiegituren eta
arauen bidez aurre egin baldin bazaie, mugikor-
tasun iraunkorraren arazoei parte hartzean oina-
rritutako kultura eta gizarte aldaketa tresna
berrlen bidez egin behar zaie aurre.
Hiri esparruan agen diren mugikortasun gataz-
ketako asko hausnarketa kolektiboko hainbat
prozesutatik arin daitezke, batez ere jarrerak
aldatzera bideratutako irtenbideak bilatuz.
Hórrela, "eskaeraren kudeaketako" teknlkak Ize-
nekoak sortzen dira, hau da, mugikortasun
eskaera ingurumen eta gizarteari dagokienez,
garraiobide egokiagoetarantz gidatzen duten
prozedurak: enpresa edo industrialdeetarako
mugikortasun alternatiboko planak, bizikleta
bezalako garraloblde alternatiboak sustatzeko
kanpainak, ikastetxeetarako haurren sarbide
autonomoko programak, etab.
Hórrela "mugikortasuna" eta "iraunkortasuna"
kontzeptuen arteko loturak gaian eskumena
duten administrazioetarako zein parte hartze
edo muglkortasunaren norabideko erantzukizu-
naren eta bere ondorioen esparru bat irekitzen
zaien herritarrentzako erronka garrantzitsua
dakar.
Mugikortasun iraunkorreko
bizikletaren eginkizuna: ikur eta
eraginkortasuna
Mugikortasun iraunkorraren esparru horretan,
bizikleta erabllgarrltasun handlko tresna bat da.
Tresna horl, haln baten aldetik ere, gaur egun inda-
rrean dagoen lekualdatzeen ereduko Ingurumen
eta gizarte gatazkek eskatzen duten norabide
aldaketaren ikurtzat jotzen da.
Bizikleta ez da Iraunkortasunaren panazea, baina
muglkortasunaren ingurumen eta gizarte arazo
guztiei eta horietako bakoitzari funtsezko aban-
tailakdakarzkio maila kolektiboan, nahizeta bana-
kako abantailak ere eskaintzen dizkion.
Jakina, abantaila horiek guztiak mugikortasun
ereduan benetako aldaketa Izanez gero, soilik,
egiazta litezke, hau da, motordun bidaietatikbizi-
kletarako transferentzia bat gertatuz gero, eta,
baita ere, automobilaren erabiltzaile batzuek
beren ibilgailuetan bidaia gutxiago egin eta,
horien ordez, ingurumen eta gizarte ikuspegitik
eraginkorragoak diren garraiobideetako lekual-
daketak eginez gero.
Bitartean, kolektiboa aide batera utzlta, blzlkle-
tak banakoel baztertu ezlneko halnbat onura eta
abantaila ekar dlezazkleke.
• Ekonomla, bizikleta baten amortlzazloa oso
azkarra baita motordun baliabidetako lekualda-
tze alternatlboaren kostuareklko.
• Azkartasuna, 5 kilómetro balno gutxlagoko
lekualdaketetarako bizikleta automobll bat
balno askoz ere azkarragoa izan bailiteke.
• Autonomía, bizikletak ez baitu baimen berezi-
rik eskatzen eta herritar gehienek erabil baiteza-
kete.
• Osasuna, pedalei eragitearen ariketa leunak
gaixotasun anitzen prebentzioan eta pertsonen
gorputz eta adimen mantentzean laguntzen
baitu.
• Bizikletaren normalkuntzaren onura kolektiboak.
Osasuna
Biztanleen osasunak bizikletaren erabilera handiagoaren onura jasotzen du,
erabiltzen duten banakakoen osasunaren zuzeneko hobekuntza zein kutsadura
txikiagotik eta hotsetik datorren zeharkakoa delà eta.
Arriskugarritasuna
Bizikletak, kalteak sortzeko duen ahalmen txikia delà eta, kale eta bideetako
arriskugarritasun txikiagoa sortzen du, motordun trafikoarekiko.
Energía
Garraiorako petrolioaren gero eta hornikuntza arazo handiagoak izango dituen
etorkizun batean, bizikletak motordun baliabideen energia beharren oso zati
txikia exijitzen du.
Beste baliabide batzuk
Bizikletak ere beste hainbat baliabiderekiko, berriztagarri edo ez-berriztaga-
rriak izan, eraginkortasun handia du, eta baliabide horiek mugikortasun siste-
maren funtzionamendurako beharrezkoak dira eta prezio eta etorkizuneko hor-
nikuntzari dagokienez segurtasun ezak dituzte.
Airearen, uraren eta lurzoruaren kutsadura
Zirkulazioan, bizikletak ez du airean kutsadurarik sortzen eta uretan zein lurzo-
ruan oso kutsadura gutxi. Bere bizitza ziklo osoan, fabrikatzen denetik hondakin
bihurtu arte, kutsatzaileak izugarri txkiak dira motordun ibilgailuekin alderatuta.
Hotsa
Bizikleten zirkulazioaren hotsak ez du osasun arazorik edota inguruko edo kale
berean dabiltzan herritarrei oztoporik sortzen.
Ekonomia
Bizikletaren exijentzia ekonomikoak, bide, aparkaleku edota polizia gastuei
dagokienez, motordun ibilgailuei dagozkienak baino askoz ere txikiagoak dira.
Lurraldearen gaineko eragina
Bizikletak beste garraiobide batzuek baino lurraldeko okupazio, narriadura eta
zatitze txikiagoa eskatzen du, eta, horrek bioaniztasunaren gutxitzea geraraz-
teari ekarpen esanguratsua dakarkio.
Bizikidetza (giza bilakatzea)
Bizikletak kaleetan dabiltzan pertsonen arteko harremana errazten du, eta
gune publikoko asaldura txikiagoa sortzen duenez, herritarren arteko
bizikidetza eta komunikazioan laguntzen du.
Hiri lurzoruaren okupazioa eta ikusizko intrusioa
Bizikleten zirkulazioak eta aparkamenduak automobilek baino askoz ere hiri
guneko azalera txikiagoa eskatzen dute, eta, beraz, azpiegituretatik eta erabi-
leratik ondorioztatzen den paisaia intrusioa mugatzen dute.
Zergatik eta nola bultzatu bizikleta
g
g
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
Bizikleta Gipuzkoan: nahi izatetik
errealitatera
Hainbat hamarkadatan zehar, bizikleta
Gipuzkoan ¡a kirol arloan mugatuta egon zen.
Hala ere, joan den mendeko laurogeigarren
hamarkadatik, erakundeetatik hainbat ahotsek
eta gizarte talde jakin batzuek kirol kortse hori
irekitzen eta bere eguneroko jolas erabilera
errazten saiatu ziren.
Azken urteotan, ahots horiek oihartzun handia-
goa hartzen joan dira eta hiriko eta naturara hur-
biltzeko bizikletaren erabileraren aldeko erakun-
de aukera gisa eratu da. Kultura, gizarte eta poli-
tika paisaiaren aldaketa horretan hainbat fakto-
rek izan dute eragina, besteak beste, honako
hauek:
- Bizikleta erabiltzeko eskaera egonkor bat
izana, ahal diren modu guztietan
Biztanleen proportzio dezenteakgero eta maiza-
go eta arrazoi desberdinagoengatik erabili nahi
du bizikleta. Iritzi inkestek gaur egungo erabile-
ra biderkatzen duen eskaera egonkor baten pre-
sentzia ziurtatzen dute. Aipatutako inkesta
horien arabera, erosten dituen eta erabiltzen
dakien eta erabili nahi dituzten herritarren zati
handi batek Ínteres eta sinpatiaz begiratutako
garraiobide bat da bizikleta.
Euskal Herrian, bizikleten salmentakoso handiak
izan dira, baita ikuspegia nagusiki kirol aldetikoa
zen garaian, laurogeita hamargarren hamarka-
daren hasieran salmenta gehienak izanik, txirrin-
dulari lasterketen bilakaera eta mendiko bizikle-
ten hedapenaren booma delà eta.
Beraz, ez da harritzekoa etxeetako ekipamen-
duaren azken estatistiketan ikustea EAEko fami-
lien %48,7k (331.000) etxean bizikleta bat dauka-
tela, gutxienez. Kopuru horrek 1994. urtean erre-
gistratutako datuekiko (314.500 familia) bizikletak
dituzten 15.000 familia berriren gehikuntza
dakar1.
Gipuzkoako hainbat udalerritan "Autorik gabe"
izeneko jardunaldietan zehar egindako inkesten
bitartez, zeharka bada ere gaur egun indarrean
• Bizikletarako apar-
kalekuak ikastolan
dagoen mugikortasun eredua aldatzeko jarrera (Tolosa).
ikusten da, eta, beraz, bizikletak garraio siste-
man eginkizun handiagoa izatearen aldekoa.
2000. urtean, adibidez, hiriko automobilaren
protagonismoari buruzko inkesta batean, elka-
rrizketatutako guztien %80,5ek protagonismo
hori gutxitzea nahi zuen, %15ek gaur egungo
egoera nahiago bazuen ere, eta %4,5k soilik
"autoei gehiago laguntzearen" aide egiten
bazuen ere. Gainera, aipatutako jardunaldi
horretan automobilez lekualdatuak zirenen bi
herenek autoaren protagonismoa gutxitzearen
aide egiten zuten3.
- Mugikortasun iraunkorreko politikak garatze-
ko, erakunde, gizarte eta politika exijentzia
handiagoa, bizikletaren berreskurapena
barne.
Iraunkortasuna eta mugikortasuneko bere apli-
kazioa gizarte eta politika diskurtsoaren barruan
daude jada. Azken urteotan, mugikortasun eta
¡raunkortasun binomio horren aide egiten duten
hainbat estrategia eta dokumentu egin dira.
Aipatzekoa da 2002. urtean Eusko Jaurlaritzak
EAEko Ingurumen Programa Orokorraren (2002-
2006) eta Garapen Iraunkorreko Euskal
Ingurumeneko Estrategiaren (2002-2020) onar-
pena4. Dokumentu horiek beren xedeen artean
lurralde eta garraio politiken arteko oreka lor-
tzea dute, mugikortasun iraunkorrarekiko hain-
bat konpromiso berezi jasoz, ham zuzen ere,
ingurumenerako hain kaltegarriak ez diren ga-
rraiobideetaranzko eskaera aldaketa bateragi-
teko.
Donostia2-ri dagozkion kopuru batzuek, Gipuzkoa
osora zabal litezkeenak, donostiar biztanleen
%71ek bizikletan ¡biltzen dakiela diote. Iturri
horrek berak dio, bestalde, bizikleta erabili ohi ez
duten biztanleen %25 ibilgailu hori erabiltzeko
prest dagoela, betiere bide segurtasunaren bal-
dintzak hobetzen badira.
Ekimen horien ondorioz, EAEko Garraio
Iraunkorraren Plan Zuzendaria onartu zen (2002-
2012)5, ¡raunkortasunaren ikuspegitik mugikorta-
sun eskaerari erantzuna ematen saiatuz. Bere jar-
dun ildoen artean garraiobide alternatiboen sus-
tapena dago (oinezkoen, bizikletaren eta garraio
publikoarena).
1 - EUSTAT. "B¡z¡tza Baldintzen Inkesta. 1999". Estatistikaren Euskal Instítutua. Vitoria- Gasteiz, 2000.
2 - "Donostiako udalerrian bidaiak sortzeari buruzko inkesta". ARALDI, S.A.k Donostiako Udaleko Plan Orokorreko
Bulegoak eskatuta, 1988. urtean egina.
3 - "Hiria nire autorik gabe " . Landa azterlana " izeneko kanpaina delà eta eginiko azterlana. ARALDI. Donostiako Udala.
2000.eko ¡raila.
4 - IHOBE. Bilbo, 2002.
5 - Eusko Jaurlaritzako Argitalpenen Zerbitzu Zentralak argitaratua. Gasteiz, 2002.
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
Mugikortasunaren politikan bizikleta aintzat
hartzea Gipuzkoako esparruan ere islatzen da,
izan ere, Foru Aldundia eta udal ugari duela urte
batzuetatik hona ari dira bizikleta bideak eraiki-
tzeko eta bizikletaren erabilera hiri eta hiri arte-
ko garraiobide gisa bultzatzeko politika jarrai-
tuak garatzen.
Jakina, erakundeen apustu hori bizikleta mugi-
kortasun politiketan jasotzeko exijitzen ari den
iritzi publikoaren mendean egin da, aide batetik,
egindako lehenengo esperientzi sendoen emai-
tzen ondorioz.
' ■
• Bizikleta-pista (Eskoriatza).
- Bizikleta hiri gunean sustatzeko hainbat eki-
menen arrakasta.
Laurogeita hamargarren hamarkadan jaso ziren
zalantza eta eszeptizismoaren aurrean, bizikleta
egunero erabiltzea sustatzeko neurriek arrakasta
handia izan dute Gipuzkoako hainbat hiri gune-
tan, eta, bereziki, Donostia eta Zarautzen.
Gipuzkoako gune nagusiari dagokionez, bizikleta
sustatzeko politika 1995. urtean onartutako Hiri
Antolaketako Plan Orokorraren prestaketan zehar
hasi zen, hainbat bizikleta bide barnean jasoz.
2000. urtean, bizikleta sustatzeko Plan bat pres-
tatu zen, sustapen politika sistematizatuz eta
azpiegitura beharrak berriro definituz. Baina
Donostiako bizikletarako erreferentziazko ger-
taera hirian 2001. urtean zeuden isolatutako bizi-
kleta bideen azpi-sareen arteko loturako zati bat
sortzea izan zen. Izan ere, Kontxako bizikleteta-
rako ibilbidearen eraikuntzak, sarearen lehenen-
go irudia eskaintzeaz gain, eskaera bultzatu zuen,
biderkatzera ere iritsiz, eta bizikleta Donostiako
hiri paisaiaren ohiko elementu bihurtuz.
Berdin gertatu zen Zarautzen ikastetxeetarako
bizikleta bidezko sarbidea ahalbidetuz. Horrek
ere bizikletaren erabilera normaltzen eta bizikle-
ta bideen hazkundea zein udalerriko bizikletaren
aldeko beste hainbat ekimen ahalbidetu zuen.
- Bizikleta bidez naturara hurbiltzeko hainbat
interbentzioren harrera publiko ona.
Gipuzkoako Foru Aldundiak eta hainbat udalek
naturara hurbiltzeko bizikleta bideak sortzeko
azken urteotan eginiko proiektuek arrakasta
dezentea izan dute, Gipuzkoako sare osoaren
eraikuntzatik ondorioztatuko den lotura falta
bada ere.
- Bizikletaren aldeko nazioarteko eta mugakide
diren lurraldetako gero eta interbentzio han-
diagoa eta txirrindularientzako azpiegituren
exekuzioa.
Ez da ahantzi behar Europako gainontzeko
herrialdeetan eta mugakide diren lurraldeetan
ere bizikletaren aldeko ekintza sortzen ari delà,
bizikleta sareak sortuz eta iraunkortasuna mugi-
kortasun politiketan jasoz.
Horn buruz, Bizkaiko 2003-2016 Bizikletaren
inguruko Plan Zuzendariaren prestaketa eta
Bilbo, Baiona eta Gasteizko jardunak aipa dai-
tezke.
Zergatik eta nola bultzatu bizikleta
g
g
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
kleta nor eta nola erabiltzen denari buruzko ikus-
pegi estuen ondoriozkoak dira. Badira ere, txi-
rrindularitzaren oztopoetako batzuk handitzen
dituztenetakoak, beste batzuek garraiobide
horren erabilera normaltzeko arindu beharreko
arazoak azpimarratzen dituzten bitartean.
Hasteko, fondoko edo egiturazko baldintzak bir-
pasatu behar dira, hau da, bizikletak garraiobide
gisa dituen ahalmen eta berezko mugak.
Klima. Gehiegizko euri, hotz eta haizea?
• Urolako bizikleta-bidea.
Bizikletaren normalkuntzaren kontra-
ko aurreiritziei aurre egiteko gida
Bizikleta ez da ibilgailu unibertsala, hau da, herri-
tar guztientzat, edozein xedetarako eta ingurua-
bar guztietan balio dezakeena; baina automobi-
la ere ez da, bere sarbide autonomoa adin, ego-
era fisiko, gida baimena eduki edo errenta delà
eta biztanleen erdira mugatzen baita. Bizikletak
geografía, hirigintza, zirkulazioaren kudeaketa,
kultura nagusi edo arauzko esparrutik ondorioz-
tatutako baldintza ugari ditu. Baina, hala eta
guztiz ere, bizikletak erabileraren ahalmen izuga-
rria du, gaur egungo garraio sistemaren barruan
duen eginkizunak aurreiritziz hartzen dena, hain
zuzen ere.
2000. urtean, Europako Batzordeko Ingurumene-
ko komisarioa den Margot Wallstromekesan zue-
nez, "hiri guneko bizikletaren etsairik txarrenak
ez dira autoak, ohiko garraiobide gisa, aurreiri-
tziak baizik, esate baterako, bizikletaren erabile-
raren aurkakoak"6.
Muturreko gertakari meteorologikoek bizikleta-
ren erabilera murrizten dute, baina gutxitze
horren tamaina kultura faktore eta garraiobide
horrek mugikortasun ereduan duen eginkizuna-
ren sendotasunaren mendean dago. Hotzaren,
euriaren eta haizearen konbinaketa beste hain-
bat herritan Gipuzkoan baino askoz ere kontra-
koagoa da, horietan bizikleta urte osoan zehar
modu estentsiboan erabiltzen baita, eta,
Gipuzkoan, berriz, klima leun samarra izanik,
bizikleta lau urtarotan erabiltzeko modukoa
baita. Esate baterako, Oulun, Finlandiako ipa-
rraldeko 127.000 biztanledun hiri batean,
neguan zehar, lekualdatzeen %10 bizikletaz egi-
ten dira; udan, berriz, %30era iristen da7.
Kopuru horiek Donostiakoak baino ¡a hamar
aldiz handiagoak dira. Eguraldiaren gorabehe-
ren aurkako babes baliabide indibidualen konbi-
naketak eta horietarako prestatutako azpiegitu-
rak baldintza horien garrantzia izugarri gutxitze-
ko aukera ematen dute.
• Euriaren eta hotzaren aurka babesteak, urte osoan zehar bizikleta era-
biltzeko aukera ematen du.
Aurreiritziei aurre egiteko, komenigarria dirudi
bizikletak gure hiri eta herrietan dituen ahalme-
nak baztertu edo konfiantzarik izateko eman ohi
diren arrazoiak banan-banan xehatzea. Ondoren,
ikusiko denez, batzuk beste leku batzuetan bizi-
Topografia. Aldapa gehiegi?
Maldek bizikletaren eguneroko erabilera dezen-
te zigortzen dute, eta, Gipuzkoa lurralde mendi-
tsua da. Hala ere, biztanle asko eta asko bailara
6 - "Bizikletaz, ke txarrík gabeko hirietarantz". Europako Batzordeko Ingurumeneko Zuzendantza Nagusia. Europako
Erkidegoetako Argitalpen Ofizialen Bulegoa. Luxenburg, 2000.
7 - T. Peralaren "Winter cycling in Finland" ponentzia. Velo-City Batzarra 2003. París.
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
hondoetan edota kostaldeko gune lauagoetan
kokatzen dira, esate baterako, Donostiako biz-
tanleen erdia erabateko gune lauetan kokatzen
dira. Berdin gertatzen da menditsu fama duten
beste herri batzuetan, horietan, bizikletak mugi-
kortasunean oso eginkizun garrantzitsua izanik.
Hala, Suitzan, bizikleta oso proportzio handietan
erabiltzen den hainbat hiri badira, Basilean, adi-
bidez, (lekualdatze guztien %23) edo Berna (%15)
kaleen zati batean, %7ko maldak izanik8. Bestal-
de, pentsatu behar da bizikletaren bilakaera tek-
nologikoak maiden exijentzia fisikoak zertxobait
arindu dituela, eta, bizikletarako plangintzakozto-
po topografikoak ibilbideen trazaduraren eta
garraio publiko konbentzionalaren (autobusak,
tranbiak eta trenbideak) edo bertikalaren (igo-
gailuak, eskailera mekanikoak) konbinaketaren
bidez arin ditzakeela.
Distantziak eta lekualdatzeko azkartasuna.
Dena hain urruti?
Egia da azken hamarkadatan Euskal Herrian
harreman espazialen sakabanatze eta metropoli-
zatze fenómeno bat eman delà, hau da, lanera-
ko, hezkuntza zentroetarako, merkataritza zen-
troetarako eta aisialdikoetarako sarbide espa-
rrua udalerritik haratago zabaldu déla; horren
ondorioz, egunero egindako distantzien haz-
kuntza garrantzitsua izan da. Baina, oraindik ere,
esan daiteke eguneroko bizimodua Gipuzkoan
bizikletaren ekintza erradioan egiten delà, orain-
dik ere 6-8 kilómetro inguruan kokatutakoa
(ordu erdiko bidaia)7. Gainera, bizikletetarako
ibilbide sareak sortzeak eta bizikleta garraio
kolektiboarekin konbinatzeak txirnndulantzaren
ekintza gunea zabaltzea ahalbidetzen du, "atez
ateko" 5 km baino gutxiagoko lekualdatzeetan,
automobil pribatuak baino ibilbide denbora
laburragoak dituena, hain zuzen ere.
Kargatzeko ahalmena. Garraiorako desero-
soa?
Egia da bizikleta ez déla egokia oso karga astun
edo tamaina handikoak garraiatzeko, baina egia
da, baita ere, fardelak garraiatzeko edo saski
modukoa duen bizikleta baten ahalmena gain-
ditzen duen zerbait kargatzeko beharrik ez delà.
8 edo 10 kg-ko erosketa poltsak edo 15 kg-koe-
tarainoko haurrak bizikletan erosotasun dezen-
tez garraia daitezke, garraiobide hau zabalduta
dagoeneko hirien lekukotzak adierazten duenez.
Hórrela, ez da harritzekoa hiri horietan ere bizi-
kleta eguneroko erosketetarako ohiko garraiobi-
dea izatea. Houtenen, Holandako 28.000 biztan-
ledun hiri batean, erosketa bidaien %19 so i I i k
egiten da automobilez, %29 oinez eta %52 bizi-
kletaz egiten diren bitartean10. Txanpon bereko
beste aldea hiri guneetako merkataritza bizitze-
an automobilaren pisuaren gain-balorazioa da.
Donostian, ohiko merkataritzaren bezeroen
heren bat baino gutxiago iristen da erdigunea
automobilez11.
• Karga astunak eta
arinak ere bai.
8 - "Bizikletaz, ke txarrik gabeko hirietarantz". Europako Batzordeko Ingurumeneko Zuzendantza Nagusia. Luxenburg,
2000.
9 - Gipuzkoan, mugikortasunari buruzko azken inkestaren arabera ("EAEko mugikortasunari buruzko azterlana 2003".
Eusko Jaurlaritza. CD-ROM-en argitaratua, 2004), 5 minutu baino gehiagoko eguneroko lekualdatzeen %58 eta 86
bitartean udalerrian bertan egiten dira; Donostiarekiko mendekotasun handiena duten edo mugakideekiko hiri aglome-
razio bat osatzen duten udalerrietan, kanpoko bidaien proportzioa handia da, baina beste udalerri batzuetan, lekual-
datze gehien-gehienak barrukoak dira. Lanerako bidaiei dagokienez, udalerriz kanpokoen proportzioa eztabaidaezina
da, baina bidaia guztien erdia baino gutxiago (%49) izaten jarraitzen du, Estatistikako Estatuko Instituzioaren Biztanleria
eta Etxebizitzaren azken Erroldah jarraiki (INE, 2004, www.ine.es web orrian argitaratutako bertsioa).
10 - "Cycling in Dutch Cities". Fietsersbond enfb. Woerden, Holanda. 1993.
11 - UPV-EHU, "Donostiako eta eragin guneko merkataritza: ekonomia eta hirigintza era sana, aurreikuspenak, orientazioak
eta merkataritza politikako proposamenak". II, liburukia. 11. or. Donostiako Udala, Gipuzkoako Ganbera, Gipuzkoako
Merkataritza Federazioa eta Donostiako Sustapena. Donostia, 1998ko uztaila. "Mugikortasun iraunkorra eta merkatari-
tza" artikuluan aipatua. Edorta Bergua. 2001eko uztaileko "Sin Prisas" aldizkahko 34. alean argitaratutako a/tikulua,
Madrilgo Unibertsitate Politeknikoko Arkitekturako Go/ Mailako Eskola Teknikoko "Hiriak etorkizun iraunkorrago baten
aide " buletin elektronikoko 2002ko martxoaren 19. alean osoki argitaratua .
http://habitat.aq.upm.es/boletin/n19/aeber.html
Zergatik eta nola bultzatu bizikleta
g
g
e
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
Eguzki ordutegia. Argi naturalik gabe lekual-
datzea?
Adina eta egoera fisikoa. ...Gazte eta kirola-
riak?
Argiteria artifiziala eskatzen den ordutegia bizi-
kleta ez erabiltzeko faktoretzat har daiteke, txi-
rrindulariei lekualdatzeko akzesorio eta desero-
sotasun gehiago exijitzen baitizkie. Hala ere,
oztopo horren tamaina ezin da oso handia izan
bizikleta normaldutako garraiabide bilakatu den
lekuetan. Eskandinaviako herrialdeetan neguek
oso egun laburrak dituzte, eta bizikletaren erabi-
lera Gipuzkoan baino askoz ere zabalduago
dago. 123.000 biztanle dituen Suediako Orebro
hirian, adibidez, bidaien %30 pedalei eraginez
egiten da, eta bizikleta sustatzeko planak kopu-
ru hori 2010. urterako %40ko portzentajean
igotzea aurreikusten du12. Banakako argiteria eta
ikuspen sistemen konbinaketa, argiteri publikoa
duten azpiegiturekin batera, faktore horren
disuasio garrantzia ere gutxitzen dute.
Sexua. Gizonentzat...?
Bizikletaren normalkuntza emakumeen artean bi-
zikletaren erabileraren zabaltzearekin batera doa.
Txirrindulariak eskasak direnean, gehienetan gi-
zonezkoak izaten dira, baina bizikletaren erabile-
ra ugaria denean, proportzioak orekatu egiten
dira. Bizikletak pisu handia duen Europako he-
rrialdeetan, Danimarka, Holanda edo Alemania
bezala, emakumeakgehiengoa osatzen dute era-
biltzaileen artean, adinarekiko aldaketak izan ba-
daitezke ere, eta gizonezkoek egindako distan-
tziak handiagoak izan badaitezkeen ere13. Hori
delà eta, London bezalako hirietan, emakumeek
bizikletaz lekualdatzeko aurkitzen dituzten ozto-
poak identifikatu dira eta horiek arintzeko pro-
grama bereziak ezarri dira14. Bizikletak garraio sis-
teman garrantzia hartzen duen adierazle bat,
hain zuzen ere, erabiltzaileen artean emakumez-
koen portzentajea izan daiteke.
• Txirrindularien arteko emakumezkoen proportzioa bizikletaren
erabileraren normalkuntzaren adierazle bat da.
Txirrindularitzaren eta kirolaren arteko elkarketa
bizikletaren eguneroko erabileraren zabalerareki-
ko alderantziz proportzionala da. Ez da baldintza
fisiko berezirik eskatzen ordekan 7-8 km inguru-
ko ekintza gune bateko bizikleta lekualdatzeak
egiteko, edo zertxobait gutxiago aldapak izanez
gero, hau da, ordu erdiko iraupeneko bidaiakegi-
teko. Izan ere, bizikleta gizakiakasmatutako maki-
narik eraginkorrenetako batda, giharren energía
izugarrizko eraginkortasunez mugimendu bila-
katzeko gai. Orekaren ikaskuntza lau urtez egin
daiteke eta ikusmenari, entzumenari edo kasu
bakoitzean modu desberdinez islatutako bestela-
ko baldintza fisikoeidagozkien mugakagertu arte
mantendu. Horrekin guztiarekin, pedalei eragite-
tik bazter daitezkeen gizarte taldeak oso murri-
tzak dira, automobil bat gidatzeko aukerarik ez
dutenak baino askoz ere murntzagoak. Hórrela,
bizikletaren erabilera zabala duen Ferrara (Italia)
bezalako hiri batean, biztanleen ¡a %90kohiko txi-
rrindularitzat du bere burua15. Bestela da bere
bizitzaren uneren batean bizikletan ibiltzen ikasi
duen biztanleen proportzioa, eta gizarte talde
bakoitzarentzat egokitutako ikaskuntza sistemak
ezartzetik ondorioztatutako beharrak. Hala ere,
zailtasun hori pentsatu ohi dena baino murritza-
goa da; adibidez, donostiarren %71ek dio bizi-
kletan ibil daitezkeela16.
• Adin guztieta-
rako.
Baina garraiobide baten berezko baldintzekin
batera, beren bertute eta mugak izanik, badira
testuingurukoak dei daitezkeen bestelako bal-
dintza batzuk, hau da, gaur egun, Gipuzkoan
dagoen gizarte, politika eta ekonomika esparru
batetik ondorioztatutakoak, baina, hain zuzen
ere, bizikletaren erabilera errazteko eralda lite-
keena.
12 - "City Survey: Analysis and Results". Save II prográmale flnantzatutako "In Tandem " Europako proiektuko dokumentua.
Munduko Osasun Erakundearen Europako Eskualdeko Bulegoak argitaratutakoa. Copenhague, 2002.
13 - Holandan, 1990. urtean, emakumeek egunero 1,17 bidaia egiten zituzten, gizonek 0,9 bldala/eguneko egiten zituzten
bitartean, baina egindako batezbesteko distantziak 3,09 km-koak zlren emakumeentzat eta 3,48 gizonentzat. "Facts
about cycling In the Netherlands ". Ministerie van Verkeer en Waterstaat. La Haya, 1993.
14 - "Cycling for Women Project". The London Sustainability Exchange and Women's Design Service.
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
• Bizikleta motordun
trafikoarekin batera
bizi daiteke, jarrera
eta abiadura egokiak
izanez gero.
Segurtasuna. Fondoko gatazka.
Trafikoaren arriskua bizikletaren erabilerarako
gaur egungo oztoporik handiena da, edo, hobe-
to esanda, trafikoaren arriskuaren pertzepzioa,
hain zuzen ere, bizikleta erabil lezakeen biztanle-
riak dueña. Txirrindularien istripuak egiten dituz-
ten kilometroekin edota bizikletan ibiltzeko arris-
kua kalkulatzea ahalbidetzen duen antzeko alda-
gairen batekin lotzeko behar adinako daturik ez
dagoenez, herritarrak trafikoaren erdian zirkula-
tzea ¡nolako babesikgabe beste ibilgailuek eman
litzazketen kolpeei aurre egitea delako pertzep-
zioa du oinarritzat. Pertzepzio horrez gain,
motordun ibilgailuen kopuru, potentzia eta abia-
duraren gehikuntza izan déla ikusi da. Hórrela,
daukagun sentsazioa hau da, alegia, pedalei era-
gitea arrisku praktika delà, egiten den lekua eta
baldintzak aide batera utzita.
Hórrela, segurtasuna bizikletaren normalkuntza-
ren funtsezko faktorea delà pentsa liteke, baina,
era berean, esan liteke arriskua edo bere per-
tzepzioa bilakaera ona izan dezakeela bi faktore-
ri esker, bereziki. Lehenengoa txirrindularien zir-
kulazioko segurtasun baldintzen hobekuntzak
sartzea da, horiekin bat datozen trafiko azpiegi-
tura, arau eta kudeaketa oinarritzat hartuta. Eta
bigarrena txirrindularien presentzia handitzea da,
erabiltzaile maila jakin batzuetatik aurrera, txi-
rrindularien istripu arriskua bizikletaranzko erres-
petu handiagoa izanda, bideen erabileraren kul-
tura berri baten eraketaren ondorioz gutxitzen
delà egiaztatu da.
Automobilarekiko atxikimendua. Ez gara des-
berdinak.
Oso ohikoa da bizikletaren aukerak baztertzea,
balizko fondoko kultura desberdintasun bat
argudiatuz. Horrek Europako gainontzeko
herrietatik bereiztuko gintuzke, horietan bizikle-
ta bai baita garraio eta aisialdiko alternatiba bat.
Ez da Europako iparraldeko herrialde txirrindula-
rien aurreko "Mediterraneoko" kultura kontua,
ezta automobilarekiko jarrera patologiko baten
kontua; 1.000 biztanleko automobil tasarik han-
diena duen Europako herrialdeak, Italiak, bizikle-
taren erabileraren adibide positiboak ere baditu,
Ferrara, Pisa edo Parma bezalako hiriekin.
Horietan, bizikletak lekualdatzeen %20 baino
gehiago estaltzen ditu. Eta Alemanian, automo-
bilarekiko maitasuna nabarmena den herrian,
bizikletak ere mugikortasunean badu bere egin-
kizuna.
Berez, biztanleekmugikortasun politikekiko dituz-
ten zaletasunak Europako herrialde guztietan an-
tzekoakdira, eta, garraiobide "iraunkorren" alde-
koak diren batzuen harridurarako. Laurogeita
hamargarren hamarkadan egindako ¡nkesta bate-
an, europarren %73,1ek automobil zaleekiko
gatazkaren kasuan, txirrindularien aide egiten
zuen. Portzentaje hori Espainian bakarrik jaisten
zen inkestatutakoen %66,3ra, bertan, oinezkoen
eta garraio publikoen aldeko jarrera Europako
batez bestea baino handiagoa baitzen17.
Erabiltzaileen irudia. Lerrokatzea saihestea.
Europako hainbat herrialderekiko desberdintasu-
na argia da tximndulariek eskaintzen duten iru-
diari dagokionez, eta modu ezkorrean lerratzen
dituzte kirolari, behartsu edo ekologistatzat,
batez ere, bizikletaren eguneroko erabilera nor-
maldu ez den lekuetan. Baina aldatzen ari den
pertzepzioa da hori, egunez egun, bizikleta nor-
maltasunez erabiltzen duen gizarte taldea han-
ditzen ari baita; lerratze hori beren jarduerak
aurrera eramateko bizikleta erabiltzen duten bi
sexuetako eta adin eta baldintza guztietako per-
tsona kopurua, espezialdutako janzkera erabili
gabe, handitzen den neurrian. Ordezkari politiko
eta gizarte eragileen jarrerek ere laguntzen dute
kultura aldaketako prozesu horretan, bizikleta
"autorik gabeko egunaren" urteko hitzordua
baino maizago erabiltzen dutenean.
15 - 133.000 biztanleen % 89,5, Ferrarako udaleko Estatístíka Departamentuak 1997. urtean eginiko "Per le vie di Ferrara.
Abitudinl ed opinión" azterlanaren arabera. http://www.euro.who.int/healthy-dties Osasunaren Munduko
Erakundearen web orrian argitaratutako Gianni Stefanatiren "Ferrara: a city for cyclists" artikuluan aipatua.
16 - "LEFIENDABIZI proiektua. Bide gorrien sare bat Gipuzkoan zehar". Donostia, 1998ko maiatza.
17 - "1991eko Eurobarometroa", "Bizikletan, ke txarrík gabeko hinetarantz" izeneko argitalpenean aipatua. Europako
Batzordeko Ingurumeneko Zuzendarítza Nagusia. Luxenburg, 2000. Txosten osoa "European Attitudes Towards Urban
Traffic Problems and Public Transport" izena du. Europako Erkidegoetako Batzordea eta Garraio Publikoko Nazioarteko
Batasuna.
Txirrindulariek
irudi ezberdinak
eskeintzen dituzte.
Zergatik eta nola bultzatu bizikleta
g
g
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
Ibilgailuaren erabilgarritasuna. Bizikleta parke
handia.
Gaur egun, EAEn erregistratutako errenta maila-
rekin, bizikleten erabilgarritasuna ezin da txirrin-
dularien mugikortasunaren fondoko baldintza-
tzat jo, testuinguru edo koiunturakotzat baizik.
Berez, bizikleta parkea garraiobide horren erabi-
lera aide handiz gainditzen du, eta, horrek adie-
razten du batzuetan gutxi justifikatutako gastua
delà; erabileraren baldintza egokiagoak balira,
dagoen parkeakerabilera handiagoa ¡zango luke
eta salmentak handituko lirateke. Milaka bizikle-
ta daude trasteleku, terraza eta garajeetan, bere
garaian, errealitateak gezurtatu duen asmo
batekin. Etxeetako ekipamenduko azken estatis-
tikek erregistratzen dute EAEko familien %48,7k
(331.000) etxean bizikleta bat daukatela, gutxie-
nez1s.
Airearen kalitatea. Denentzako kutsadura.
Oso usté zabaldu baten arabera, txirrindulariak
airearen kutsadurarekiko eragin handiagoaren
mendean daude automobilaren erabiltzaileak
baino. Hala ere, horri dagokion literatura zientifi-
koaren berrikusketak erakusten du hiri baldintza
konbentzionaletan, automobilen okupatzaileak
maíz oinezko, txirrindulari eta garraio publikoko
erabiltzaileak baino kutsadura maila altuagoen
eraginaren mendean daudela. Britainiako
Garraioen Ministerioak finantzatutako azterlan
batek zioenez, automobil bakoitzak aurretik zir-
kulatzen denaren igorpenak zuzenean jasotzen
dituelako da hori, ibilgailuak benetan babesera-
ko balio izan gabe1v. Azterlanaren emaitzak
zabaldu zituen prentsa oharraren titularrak modu
deigarrian erakusten zuen emaitza hori:
"Gidariek txirrindulariek baino gehiago behar
dute gas maskara".
Hotsa. Gutxitu beharreko asaldura.
Hotsaren eraginpea, berriz, bai dirudiela zuzena-
goa eta handiagoa txirrindularien kasuan bidea-
ren beste erabiltzaile batzuen kasuan baino.
Beraz, oztopo horri aurre egiteko modu bakarra
hotsik handiena duten guneak saihesten dituz-
ten bizikleta ibilbideak garatzea da, hau da, ibil-
gailuen zirkulazioko bide handietatik hurbilene-
koak, edota pantaila akustikoen edo zuhaitz eta
lorategien bidez babestutakoak.
Barrerak. Berez, badira, baina iragazkortu egin
daitezke.
Gipuzkoako leku askotan, eta topografía aide
batera utzita, badira ¡bai ubideetatik ondoriozta-
tutako berezko barrerak, eta, baita ere, trenbi-
deek eta errepideek sortutako barrera artifizia-
lak, txirrindularien ibilbideetarako oztopo esan-
guratsuak eratzen dituztenak. Baina egia da,
baita ere, barrera horiek neurri gabeko kosturik
gabe, txirrindularien igarotzea hobetzen duten
túnel, zubi, eta beste hainbat azpiegituraren
bitartez arin daitezkeela.
• Oinezko eta txirrindularientzako pasabidea (Tolosa).
Bideen erakargarritasun falta. Benetan hobe dai-
tekeena.
Berdin esan liteke bizikletarako motordun zirku-
lazioaren ikuspegitik eta bestelako eginkizun eta
erabiltzaileei erreparatu gabe diseinatutako kale
eta errepideetako askok duten disuasio eragi-
nez. Ez da segurtasun arazo bat soilik, txirrindu-
larientzat erosotasun eta erakargarritasun kon-
tua ere bada, beren espazio erreferentziak (abia-
durak, distantziak, mugak) eta landarediari,
komunikazioari edo gizarte harremanei dagoz-
kien beharrak automobildunen beharrekiko des-
berdinak baitira. Motordun ibilgailuaren hiri edo
landa paisajea oinezkoek eta txirrindulariek
behar dutenarekiko desberdina da.
Aparkalekuen erraztasun eta segurtasuna.
Aparkatu gabe ezin da zirkulatu.
Bizikletari dagokionez ere, ezin da mugikortasun
politika bat irudikatu aparkalekuen politika lotu
eta koherenterik gabe. Lekualdatzeen abiapuntu
eta helmuga bakoitzak bizikleta uzteko leku bat
eskatzen du. Bizikletak aparkatzeko erosotasun
eta segurtasun faltak zirkulazioko segurtasun eta
erosotasunak baino modu ezkutuagoan muga-
tzen du txirrindularitzaren garapena. Pentsa deza-
gun, esate baterako, altuerako etxebizitza bate-
18 - EUSTAT. "Bizitza baldintzei buruzko inkesta. 1999". Estatîstikako Euskal Instiïutua. Gasteîz, 2000.
19 - "Road User Exposure to Air Pollution. A literature review" 1997. Department of Environment, Transport and the
Regions (DETR)-en babesarekin Environmental Transport Associ'ati'onek argitaratutakoa.
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
an bizikleta gorde, jaitsi eta igotzeak dakartzan
zailtasunak, edota zirkulazio gutxi edo gizarte
kontrol gutxiko lekuetan aparkatuz gero sortzen
den lapurketarekiko beldurra. Bizikleta politika
bat bizikleta bideetara zergatik ezin den mugatu
azaltzen duten arrazoi nagusietako bat da hori;
aitzitik, garraiobide horren erakargarritasunaren
bestelako funtsezko elementuetara zabaldu
behar da.
Garraiobide kateen konplexutasuna. Baita
bizikletan ere.
Egia da mugikortasunaren antolakuntza askotan
garraiobide kate konplexu bihurtzen delà. Hor
daude, esate baterako, beren kargupeko adin
txikiko edo adinekoak lagunduz bidaiak egiten
dituzten helduak, ikastetxera zein sendagilearen-
gana joatekoak; lanetik bueltan, erosketak egin
edota beren mendeko pertsonak kiroldegira edo
errehabilitazioa egitera eramaten dituztenak.
Eguneroko kudeaketa hori guztia bizikleta za-
baltzeko oztopotzat jo daiteke, baina, hala ere,
aukeratzat ere jo daiteke, bere jatorria mendeko-
tasuna besterik ez déla ulertzen bada.
Lekualdatze horietako zati handi batek popula-
zioaren zati bat beste baten mendeko bihurtu
den mugikortasun eredu batí erantzuten dio;
haurrek, bereziki, lekualdatzeko autonomía galdu
dute eta bizikletaz erosotasun eta segurtasunez
jarduera askotara lagunduta joan behar izaten
dute. Eta helduak laguntza mendekotasun horre-
tan ere harrapatuta daude. Mugikortasun iraun-
korreko politikak eta, bizikleta, bereziki, epe er-
tainean mendekotasun kateak arindu eta gizarte
autonomía irekitzeko tresna bihurtzen dira.
• Bizikletak abiapuntuan aparkaleku egokiak eduki
behar ditu.
• ... eta helmugan.
Garraiobide kateak pedalei eraginez konpondu.
Zergatik eta ñola bultzatu bizikleta
g
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
Gipuzkoako Bizikleta Bide Sarea
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Sarearen Plana
idatzi zenetik proposatutako ibilbideetako zati
desberdinak eraikitzen joan dira, eta, gaur egun,
75 km ditu egokituta, aurreikusitako sarearen
%22 ingurukoa, hain zuzen (ikus erantsitako pla-
noa).
Eraikitako kilometroen bilakaeraren jarraipena
Ingurumeneko Zuzendaritza Nagusiaren web
orrien bitartez egin daiteke.
Bizikleta Bideen Sektorekako Lurralde Planaren
idazketak Gipuzkoako Bizikleta Bideen Sarearen
Planean definitutako oinarrizko sarea zabaltzeko
intereseko zati berriak jasotzeko aukera irekitzen
du.
Gaur egun, Gipuzkoako Bizikleta Bideen Foru
Arauaren Proiektua tramitaziopean dago Gipuz-
koako Bizikleta Bideen Sarearen plangintza, erai-
kuntza eta artapenaren alderdiak arautzearren.
Arau honek bizikletaren erabilera garraiobide gisa
sustatzeko tresna bereziak ere ezartzen ditu.
• Gipuzkoako Bide gorrien horma-irudia.
Bizikletarako plangintzaren eskema
• Bizikleta xenda eraiki aurretiko egoera (Legazpi).
• Eraikuntza lanen ondorengo egoera (Legazpi).
Gipuzkoako bizikletarako plangintza ez da foru
administrazioaren ariketa isolatu bat, beste
administrazio eta erakunde batzuek esparru eta
eskala desberdinetan aurrera daramatzatenekin
koordinazioan derrigorrez garatzen ari den eki-
men bat baizik. Horien artean, honako hauek
aipa daitezke:
- EuroVelo proiektua, Europarako bizikleta
bideen sare bat.
EuroVelo sarea, nazioarteko izaera duen bizikleta
bideen sistema integratu bat da, eta Europako
esparruan garatzen da. Sarearen helburua bizi-
kletaren erabilera hiri eta hiri arteko ibilbideetan
garraiobide gisa erraztea da. Bestalde, bizikleta-
ri eta motorrikerabiltzen ezduten bestelako era-
biltzaileei (oinezkoak, zaldunak) lotutako turismo-
aren garapena sustatu eta lagundu nahi du.
Erantsitako irudiak sarearen trazadura erakusten
du. 63.500 km dituen sistema izanik, kontinentea
zeharkatzen du Ipar Kabotik Tarifaraino eta Irlan-
dako mendebaldeko kostaldetik Moskuraino.
Oinarrizko sare hori, momentuz, 12 ibilbidetan
eratuta dago, horietako bik iberiar penintsula
zeharkatuz.
Proiektuak European Cyclist Federation-en ideia
bâti erantzuten dio, eta hainbat erakunderen
laguntza jaso du. Horien arten, Europako
e
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
Erkidegoen Batzordea aipa liteke (DGVII, DGXI
eta DGXXIII). Espainiako trazadurari dagokionez,
Andaluziako Junta, Nafarroako Gobernua, Eusko
Jaurlaritza eta Gaztela-Leongo Junta bezalako
erakundeek trazaduraren azterlan teknikoen
idazketa finantzatu dute, horietako asko,
Espainiako Trenbideen Fundazioaren zuzendari-
tzapean.
- Espainiako estatuko bizikleta bideen sarea.
Azken urteotan Espainian bizikleta bideen sare
bat eratzeko Ínteres eta ekimenak hazten ari
dira, hain zuzen ere, autonomía erkidego des-
berdinetako eraikitako edota proiektuan dauden
azpiegiturak eratzeko gai dena eta "bide berde-
ak", besteak beste.
EuroVelo-ren aurretiazko sarea Gipuzkoatik
modu marjinalean ¡garotzen bada ere, lurralde
historikoko bizikleta bideen garapenak eta egin
litekeen Kantauriko kostaldeko trazadura baten
eraketak Gipuzkoako sarearen ibilbideetakoren
bat behin betiko EuroVelo eskeman sartzera era-
man dezakete. Hori da eskualdeko esparruko
beste hainbat ekimenetan gertatzen ari dena,
EuroVeloren zehaztapenak zein aurretiazko tra-
zadurak bereizten eta zehazten dituzten ekime-
netan, hain zuzen; hórrela, Espainian, ReverMed
proiektua aipa daiteke, Mediterráneo aldean,
edota NICE proiektua (Networks Integration for
Cycling in Europe - Europan integratutako
Txirnndulantza Sareak), Bartzelona eta Garrafen
kasuetan.
• EuroVelo Sarea.
Hórrela, 2001 ean, Bizikletaren Aldeko Koordina-
kundeak, ConBicik, bizikletaren eguneroko erabi-
lera eta aisialdiko erabilera sustatzeko erakunde-
rikaktiboenak biltzen dituenak, "Espainiako Bizi-
kleta Bideen Oinarrizko Sare"20 bat definitzeko
aurretiazko dokumentu bat prestatu zuen. Aipa-
tutako txostenean autonomía erkidegoen arteko
bizikletetarako ibilbideen "gogo Ierro" batzuk
zirriborratu ziren, autonomía esparruko sareak eta
EuroVelo lotzeko gai zirenak, hain zuzen ere.
Ideia horri berari jarraiki, Azpiegituren eta
Garraioaren Plan Estrategikoak, Sustapen
Ministerioak berriki egindakoak, bere proposa-
menen artean "motorrik gabeko moduaksusta-
tzeko plan bat" ezartzen du, tartean, Bizikleta
Bideen Oinarrizko Sare bat jasotzen dueña eta
honela deskribatzen dueña: "Autonomía
Erkidegoen lankidetzan, bizikleta bideen oina-
rrizko sare bat ezarriko da, gaur egun dauden
ibilbide sakabanatu eta lotu gabeak lotuz, eta
bizikleta azpiegiturei jarraipena emanez, jolas
esparruari soilik lotutako erabilera eta erabilga-
rritasun mugatukoak izateari utzi eta benetako
lurralde azpiegitura bihur daitezen"21.
Lurralde mugakideetako plan eta proiektuak.
Hasteko, Frantzlako Bizikleta Ibilbideen Sarea
aipa daiteke, bere finantzaketa Estatuaren zein
eskualde eta toki administrazioen mendean ego-
nik. Proiektuak garatzen duen tresna “schéma
national de véloroutes et voies vertes" izenekoa
da, eta, bere helburua 7.000 eta 9.000 Km zaba-
lerako sare bat egokitzea da. 2001. urtean,
Estatuko administrazioak “Circulaire du 31 mai
2001 relative à la mise en oeuvre du schéma na-
tional des Véloroutes et Voies Vertes" izenekoa
definitu zuen. Harén bitartez, sarea eraikitzeko
finantza, administrazio eta ekonomia tresnakde-
finitzen dira.
Bizkaiko lurralde historikoan, bizikleta bideen
plangintza Errepideen Sektorekako Lurralde
Planean jasota dago, eta, Bizkaiko Foru
Aldundiak prestatutako Bizikletako Plan
Zuzendaria 2003-2016 bizikleta bideen etorkizu-
neko sarearen garapenerako oinarrizko doku-
mentua da.
20 - "Espainiako Bizikleta Bideen Oinarrizko Sare baten sorkuntza. Aurretiazko kontsiderazioak, Hdoen definizioa eta jar-
dun lerroak". ConBici. Madril, 2001.
21 - "Azpiegituren eta Garraioaren Plan Estrategikoa. AGPE". Sustapen Ministerioa. Madrid, 2005eko ekaina.
Zergatik eta nola bultzatu bizikleta
g
g
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
Araban jardun nagusiak Gasteizko hiri esparruan
egin dira. 1982ko otsailean, Udalak bizikleta era-
biltzeko lerroen oinarrizko sare batsortzea onar-
tu zuen. Hiri eta hiri inguruko sare horrek gara-
tzen jarraitzen du eta, aldi berean, bizikleten
aparkalekuen tipología desberdinak prestatu eta
bizikletak mailegatzeko arrakastadun zerbitzu
bat ezarri da.
Hiri arteko esparruan, jardun nagusiek Euskal
Herriko lehengo trenbidearen trazaduraren
berrogeita hamar bat kilómetro bide berde gisa
berreskuratzea izan du ardatz. Bestalde, eta bide
sarean oinarrituz, Arabako Foru Aldundiko Obra
Publikoen eta Garraioen Departamentuak txi-
rrindularientzako ibilbide alternatiboen multzo
bat diseinatu du, tipología desberdinak izanik,
tartean, bizikleta bazterbideak jasotzen dituena.
Euskal Garapen Iraunkorraren Estrategian22 eza-
rritako eta Euskal Autonomi Erkidegoko Garraio
Iraunkorraren Plan Zuzendarian (2002-201 2)23.
Berretsitako konpromisoan jarraiki, Euskadiko
Bizikleta Bideen Plan Zuzendari bateginkizun
dago.
Nafarroako Foru Erkidegoaren kasuan, garatu-
tako jardun nagusiak isolatutako bide berdeak
gaitzea izan da biziketaren erabilerarako, sende-
rismoa eta ekitazioa praktikatzeko, jadanik era-
biltzen ez diren trenbideetako plataformak eta
fabrika obrak erabiliz:
Abian dauden bideetako bik, Nafarroako ¡parral-
dea Gipuzkoarekin lotzen dute (Plazaola eta
Bidasoa); EAEkoak, berriz, Gipuzkoa Arabarekin
eta lurralde historiko hori Nafarroarekin lotzen
ditu. Hiri esparruan, tamaina handieneko ekime-
na Iruña Bizikletaz Zeharkatzeko Plana da.
Bestalde, Nafarroako Bizikleta Plan bat abian da,
eta, bertan, foru erkidegoko bizikleta bideen
sarearen definizioa jasota dago.
Eskualde eta udal sareak.
Azken urteotan, bizikleta sustatzeko hainbat
eskualde eta udal ekimen interesgarri garatu
dira, eta, horietan bizikleta bideen sareen sor-
kuntza jaso da. Kasu gehienetan, eskualde edo
udal sareek Gipuzkoako sareko ibilbideak lotu
edo aprobetxatzen dituzte, horiek osatuz eta hiri
gune edo auzo desberdinetatik bertarako sarbi-
dea erraztuz.
Donostiako bizikleta bideen sare aitzindariari,
Tolosa, Zarautz, Irun, Zumaia, Azkoitia, Errenteria
edo Oiartzuneko udalerriei dagozkienak gehitu
zaizkie, gauzatze maila desberdinekin. Era bere-
an, Oarsoaldea eta Goierri eskualdeek bizikleta
bideen sareak sortzeko prozesuei ekin die.
Hórrela, goranzko eta beheranzko ehuntzeko
prozedura baten bitartez, Gipuzkoako bizikleten
zirkulazioari egokitutako benetako azpiegitura
bat eratzen an da, lurralde mugakideetan poliki-
poliki ere eraikitzen an denarekiko koherentzian.
2.2
Sare eredua
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Sarearen Plana 6 ibil-
bideen inguruan dago eratuta. 300 Km baino
gehixeago ditu eta ondorengo irizpideei eran-
tzuten die:
• Hiri arteko izaera. Sarea nagusiki hiri artekoa
da, udalerri arteko loturak dituena. Hala ere,
sarearen kontzeptua indartu eta bere zati des-
berdinen arteko lotura ziurtatzeko, orientazio
gisa hiri trazadurak ere definitzen ditu.
Planteamendu hori dagokion hiri planeamen-
duaren zehaztapenekiko modu subsidiarioan
egiten da.
• Irismena. Oinarrizko sare bat da, loturaren
lehenengo maila definitzen dueña, Gipuzkoako
gune populatuenak eta lekualdatze gehien
aurreikusi eta gertatzen direneko ibilbideak
komunikatuz.
• Erabiltzaile mota desberdinentzako erabilgarri-
tasuna. Bizikleta bideen sareak bizikletaren era-
biltzaile mota desberdinen eskaera eta beharrei
erantzuna eman nahi die, Europako beste hain-
bat proiektutan erabilitako planteamendu meto-
dologikoekin bat eginik. Hiri guneetako inguru-
22 - EAEko Gobernu Kontseiluak 2002ko eka'maren 4an EAEko Ingurumen Programa Orokorra (2.002-2.006) eta Garapen
Iraunkorreko Euskal Ingurumeneko Estrategia 2.002-2.020 onartu zituen. Ingurumen Programa Orokorreko konpromiso-
etako bat, ha'rn zuzen ere, Euskadiko Bizikleta Bideen Plan bat prestatzea da.
23 - "Garraio Iraunkorraren Plan Zuzendaria. Euskadiko garraioen politika komuna 2002-2012". Eusko Jaurlaritzako
Argitalpenen Zerbitzu Zentrala. Gasteiz, 2002.
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
netako eguneroko txirrmdularien baldintzak
hobetzeko eta naturaguneetara iristeko asmoa
badu ere.
• Udal jardunen dinamizazioa. Sarearen helbu-
rua bizikletaren erabilera eguneroko hiri eta hiri
arteko izaeradun garraioan integratzea da, era
horretan, motorrik gabeko mugikortasuna indar-
tuz eta sendotuz. Gainera, bizikletaren jolas era-
bilerari lagundu nahi zaio, aldi berean, bizikleta-
ren kirol erabilerarako gune gatazkatsuetan
alternatiba seguru bat eskainiz.
• Diseinuaren egokitzapena. Beste edozein tra-
fiko motatik bereiztutako eraikuntza berriko
bideetan soilik oinarritutako proposamenen
aurrean, Bizikleta Bideen Sarearen Planak txirrin-
dulariak beste erabiltzaile batzuekin integratze-
ko aukerak ere baliatzearen aide egiten du,
denentzako erosotasun eta segurtasun baldintza
jakin batzuetan, erabiltzaile ahulenentzako bere-
ziki.
• Beste modu batzuekiko aliantza. Sarearen sor-
kuntzak beste erabiltzaile batzuei laguntzeko
neurriak, oinezkoei bereziki, eta bideetako beste
hainbat eginkizun ezartzen lagundu behar du.
Horri dagokionez, hiri arteko loturetan proposa-
tutako interbentzioetako asko oinezkoen erabi-
lerari ere laguntzen dioten sekzioko tipologiekin
egin dira. Garraio kolektiboarekiko modalitate
artekotasuna ere trazaduraren oinarrizko irizpide
bat da, baina, era berean, sarean jasotako zatie-
tako batzuen arrakastaren funtsezko faktore bat
da.
• Lurralde kohesioari laguntza. Sareak lurralde-
ko pieza desberdinak lotu nahi ditu, turismo edo
jolas jarduera osagarrien toki agerpena erraztuz.
Sare eredu baten ondorioz, Gipuzkoako Bizikleta
Bideen Sarea osatzen duten bizikleta bideen
ezaugarri teknikoak honako hauek dira:
• Gipuzkoako Bizikleta Bideen Oinarrizko Sarearen ibilbideen irizpide
tekniko nagusiak.
Txirrindulari motak
• Eguneroko hiri eta jolas txirrindularia, ahulenak direnei bereziki
erreparatuz.
Lekualdatzeko arrazoi nagusia
• Ohiko lekualdatzeak eta lurralderako sarbidea naturaz eta kultura
ondareaz gozatzeko.
Motordun ibilgailuekiko harremana
• Oinarrizko sarea motordun ibilgailuetatik bereiztu behar da, honako
inguruabarretan izan ezik:
• 1.000 baino IMD gutxiagoko hiri arteko zatiak (kontuz ibilgailu astunen
konposaketarekin) eta beti trafikoaren abiadura moteltzeko neurriez lagun-
duta.
• Hiri zatiak, betiere trafikoaren abiadura moteltzeko neurriak aplikatzen
badira.
Gainera, errepideen parean bereiztutako zatiak 10 Km baino luzeagoak ez
izatea gomendatzen da, IMD 10.000 ibilgailu baino handiagoa denean.
Oinezkoekiko harremana
• Oinezko kopurua oso handia bada, bizikletekin nahastea saihestu behar
da, edo, txirrindulariekin partekatutako gunea oinezkoentzat eroso eta
segurua izan dadin.
Gradienteari dagozkion exijentziak
• Ahal den tokietan, %6 baino malda handiagoak saihestu behar dira, zati
laburretan gradiente handiagoak onartzen badira ere.
Zoladurari dagozkion exijentziak
• Zoladura asfaltozkoa edo antzeko kalitatezkoa izan behar du, ohiko bizikle-
ten errodadurarako, natura guneak zeharkatzen dituzten zatietan salbu,
bertan, bestelako konponbideak ezarri ahal izango baitira.
Sekzioari dagozkion exijentziak
• Zabalerak bi txirrindulariak elkarren parean pedalei eragitea ahalbidetu
behar du, aparteko kasuetan izan ezik.
2.3
2.3 Gipuzkoako Bizikleta Bideen
Sarearen Planeko ibilbideak
Aurreikusitako sareak 300 Km baino luzera han-
diagoa du eta Lurralde Historikoko udal nagu-
siak elkar lotzen ditu. Sareak eskualde guztiak
zeharkatzen ditu eta mugakide diren lurraldeeki-
ko lotzen ditu, ondoren labur-labur deskribatzen
diren oinarrizko sei ibilbideen bitartez.
1. Ibilbidea. Donostia/San Sebastián - Muga
39 km-ko ibilbide honek hiriburua Irunekin eta
Frantziako mugarekin lotzen du. Penintsula Ibe-
riarrarekiko EuroVelo Sarearen Mendebaldeko
lotura da. Ibilbideak bi adar ditu; horietako lehe-
nengoak Irun Nafarroako mugarekin lotzen du;
bigarrena, berriz, Errenteriatik abiatu eta Aiako
Zergatik eta nola bultzatu bizikleta
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
Arriak Natura Parkean Arditurriraino insten da.
Etorkizunean, gainera, Irun eta Hondarribiaren
arteko lotura bat kontuan hartu beharko da, toki,
eskualde eta foru izaerako interbentzioetan oina-
rrituta.
Ibilbide honek zeharkatzen duen gunea maila
handi batean urbanizatuta dago eta populazio
dentsitate eta ekonomia jarduera handiak ditu,
Donostialdean, Pasaiako badian eta
Oarsoaldean eta Txingudiko esparruan, bereziki.
Hori delà eta, ondorioztatuko den sareak egune-
2. Ibilbidea. Donostia/San Sebastián - Deba -
Mutriku kostaldeko ibilbidea.
Sarearen mendebalderanzko luzapena dakar, hi-
riburutik Bizkaiak Mutrikun duen administrazio
mugaraino. Planteatutako ibiIbideak (59 km.),
kostaldeko udalerriez gain, Lasarte-Oria ere lo-
tzen duenak, Debarainoko N-634 errepidea
erreferentziazko funtsezko elementua du. Era
berean, Donostia-Urolako barneko ibilbideareki-
ko, Urolakoarekiko eta Deba Bailarakoarekiko
loturak ditu.
roko mugikortasunari dagokionez, Ínteres han-
dia ¡zango du. Gainera, proposatutako trazadu-
rak bizikletaren jolas erabilerarako intereseko lo-
turak eskaintzen ditu, areako urbanizatuen dau-
den guneak ingurumen balio handiko guneekin
lotuz (Aiako Arriak eta Txingudi). Azkenik, kirol
txirrmdulanentzat, trazadurak errepiderako al-
ternatiba bat eskain dezake, segurtasunik gabe-
ak eta arriskutsuak diren zatietan bereziki erabil-
garria.
Ibilbide hau Gipuzkoako Bizikleta Bideen
Planean jasotzeak Eurovelo sarearen jatorrizko
proposamenen zabaltzea bultzatzen du, Euskal
Herrian zeharreko bere ibilbidean. "Ibilbide
Atlantikoa" izenekoa Erlaitz Kantaurikoan zehar
luzatuko litzateke. Bere lehenengo kilometroe-
tan zeharkatzen duen guneak urbanizazio sako-
na du, eta horrek Donostia-San Sebastián-eko
Area Funtzionalaren Mendebaldeko sektoreko
eguneroko txirrindularien mugikortasuna erraz-
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
tuko du, gune nagusiak, Lasarte-Oria eta Usurbil
izanik. Zeharkatzen duen lurraldearen gainekoak
bizikletaren eguneroko erabilera hiri guneetan
lortzeko ezaugarri egokiak ditu, baina, gainera,
jolas erabilerarako (hondartzetarako sarbidea)
erakargarritasun handiko gunea da, trenbideare-
kiko konbinaketarako aukerak eta kirol eskaera
handia izanik (N-634 errepidearen ardatza).
3. Ibilbidea. Donostia/San Sebastián -
Ordiziako barne ibilbidea, Lasarte-Oria eta
Leitzaranerako adarrekin.
71 km-ko zabalera izanik, funtsean, Gipuzkoako
komunikazio historikoko ardatzetako batean
oinarritzen da. Harén gainean, iraganean, goi
lautada eta Frantziaren arteko loturako trenbide
eta errepideetako azpiegiturak gainjartzen joan
ziren. Donostia eta barrualdearen arteko bizikle-
ta lotura errazten du, bereziki, Tolosa eta
Goierriko area funtzionalekiko. Plazaolako tren-
bide zaharra aprobetxatuz, natura eta jolas ínte-
res handia duen Leitzaran bailaran zehar
Nafarroako Foru Erkidegoarekin lotzen duen
adar bat du.
Donostia-San Sebastián eta Andoain arteko
zatiak eta Tolosaldeko eskualdean zehar igaro-
tzen direnak urbanizazio eta ekonomia jarduera-
ren dentsitate handiko lurralde batean zehar iga-
rotzen dira, industrialde ugari izanik. Horrek bizi-
kletaren eguneroko erabilera sustatzeko ahalme-
na eskaintzen du. Era berean, area kirol txirrin-
dulariek erabilia da sakonki, eta segurtasunari
dagokionez, jarduerak laguntza jasoko du, sare-
ak N-1-en erabilerarekiko alternatiba sendoa
den neurrian.
Planaren proposamena Goierrikoa bezalako
eskualde sarea edo Tolosakoa bezalako udal
sarea osatu eta sendotzen ari dira.
Debako 4. ibilbidea Oñatirako adarrarekin.
Luzeran dituen 70 km-ak Lurralde Historikoko
mendebaldeko sektorean garatzen dira, kostal-
deko ibilbidea Arabarekiko administrazio muga-
rekin lotuz, eta Deba ibaiaren ibilbidea gorantz
jarraituz. Bizkaiarekiko lotura ere Eibarko udale-
rrian errazten du. Oñatiko adarrean zehar, bere
loturarako ahalmena Arrasateko area funtziona-
lean zabaltzen da.
Ibilbideak Debabarrenean N-634 errepidearen
ardatza jarraitzen du eta utzitako trenbide plata-
formak ditu oinarri Soraluze-Plentzia eta
Gatzagaren artean. Zeharkatzen dituen lurralde-
aren ezaugarriek eguneroko txirrindularien
mugikortasunerako erabilera garrantzitsu bat
aurreikusten dute, Mendaro - Elgoibar - Eibar
eta Soraluze - Bergara - Oñati - Arrásate -
Aretxabaleta - Eskoriatza zatietan. Atsegin ahal-
mena oso handia da bi muturretan, hondartzeta-
rako sarbidean eta Zadorra eta Urkuluko siste-
maren urtegietarakoan. Bestalde, N-634 eta Gl-
627 errepideak kirol txirrindulariek sakon erabili-
tako ardatzak dira, eta ibilbide honetan sarera
erakarri ahal ¡zango lirateke.
Urolako 5. ibilbidea
Legazpitik Zumaiarekiko Zestoako mugaraino,
ibilbide honek, 38 km-ko luzera izanik, Urola
ibaiko ibilbidea zeharkatzen du, bizikletaren era-
bilera eta, oro har, motornk gabeko mugikorta-
suna bailarako udalerrietan erraztuz. Kostaldeko
ibilbidearekin Arroan (Zestoa) zuzenean lotzen
da eta, Bergara-Ordizia ibilbidearen bitartez
Barnekaldeko eta Debako ibilbideekin.
Planteatutako trazadura, lehendik dauden toki
ekimen batzuetan oinarritzen da eta, oro har, Uro-
lako trenbidearen lehengo plataforma zaharraren
berrerabileran Lasaoraino (Azpeitia). Legazpi -
Zumarraga - Urretxu arteko loturek, batetik, eta
Azkoitia - Azpeitia - Zestoa artekoek, bestetik,
intereseko ezaugarriak dituzte bizikleta egunero-
ko garraiobide gisa erabiltzeko. Kirol txirrindula-
ritzari dagokionez, proposamena txirrindularien
istripu kopururik handienetakoa duen Gipuzkoa-
ko errepideetako baten, G1-631 errepidearen,
erabileraren aurrean, alternatiba bat izan daiteke.
Berari lotutako atsegin erabileraketa turismo jar-
duerek arean ahalmen garrantzitsua dute, kultu-
ra erreferentzia garrantzitsuak daudela kontuan
hartuta (Ekaingo kobazuloak, Zestoako balnea-
rioa, Santutegien ibilbidea, etab.).
6. Ibilbidea Bergara - Ordizia
32 km-ko luzera izanik, ibilbide honek Debako
eta Barnealdekoaren arteko lotura ixten du.
Lehenengo zati batean, Bergaratik Urretxu eta
Zumarragaraino, proposamena lehengo trenbi-
de trazadura zaharretan oinarritzen da.
Zumarraga eta Ordizia arteko zatian, funtsezko-
akdira Gl 632 errepidearen ardatzaren gaineko
jardunak, baita aurreikusitako urbanizazio
proiektu edo hiri garapen berrietatik ondoriozta-
tutako beste batzuk ere.
Eguneroko txirrindularien mugikortasunerako
ahalmen handieneko zatiak Urretxu eta Ordizia
bitartekoak dira, Ormaiztegi - Beasain - Ordizia
ibilbidekoak bereziki garrantzitsuak izanik. Kirol
eta atsegin erabiltzaileek ibilbide honetan fun-
tsezko lotura bat bilatuko dute distantzia ertain
eta luzeetarako.
Zergatik eta nola bultzatu bizikleta
g
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
Bizikletaren politika
Ikuspegi oso bat: azpiegiturak
soilik ez
Helburua bizikletaren erabilera garraiobide eta
jolas bide gisa normaltzea baldin bada, bizikleta-
ren politikak ez du soilik azpiegituren sorkuntza
integratu behar, baita haien kudeaketa eta sus-
tapen, kultura eta prestakuntza neurrien ezarpe-
na ere.
Era berean, bizikletaren erabilera piztu edo atze-
ra eragin ditzakeen esparruaren berrikusketa
egin behar da, hirigintza motakoetatik hasita
bide segurtasunari dagozkionetara arte, baita
beste garraiobide batzuekiko zerga edo prezio
abantailak ezar ditzakeenak ere.
• Bizikletak alokairuan (Vitoria- Gasteiz).
3.2
Zeharkakotasuna: departamentu
guztiak inplikatuta
Horren ondorioz, bizikletaren politikak herri
administrazio guztiak eragin ditzake eta eragin
behar ditu, goitik beherako zeharkakotasunaren
bidez eta administrazioko esparru bakoitzeko
departamentu bakoitza, zeharkakotasun hori-
zontalaren bidez. Administrazio eta departa-
mentu bakoitzak garraiobide horren erabilera
erraztu edo zail dezaketen eskumenak ditu.
Beraz, bizikletaren politika sendo eta zorrotz
baten definizioa gobernuko ekintza orokor bila-
katzen da.
Esate baterako, toki administrazio batean, bizi-
kletaren sustapena garraiobide gisa ez da soilik
bide azpiegiturak kudeatzen dituen arearen gain
egon behar, baiziketa, baita hiri garapena plani-
fikatzen duenarengan (hirigintza), zirkulazioko
diziplina kontrolatzen duenarengan (polizia),
praktika iraunkorrak bultzatzen dituenarengan
(ingurumena), edota biztanleen osasun eta hez-
kuntza beharrei erantzuten dienarengan ere.
3.3
Aliantzak: garraio kolektiboarekiko
konbinaketa erraztea
Jakina, bizikletaren ekintza gunean dena ez dago
eskuragarri, eta, beraz, bizikletazko lekualdatzeak
osatzen dituzten motordun garraiobideak eduki
behar dira. Mugikortasun iraunkorreko politiketan
baliabide horiek nagusiki era kolektibokoak dira.
Bizikletak garraio kolektiboarekin elkartzeko
aukera handiak ditu, bidaiariak eskainiz eta urru-
nagoko irisgarritasuna bermatuz. Horretarako,
modalitate elkartrukatzea erraztu behar da,
garraio kolektiboko geltoki eta terminaletako bizi-
kleta aparkaleku eroso eta seguruen bidez, eta,
ahal den heinean, bizikleten beraien garraioa ere
erraztu.
• Geltokira sartzen (Zarautz).
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
• Geltokian aparkatu.
• Trenean sartu.
• Trenean bizikleta eraman.
3.4
Bizikleta bideez haratago:
kaleak, errepideak eta bideak
berriro pentsatzea
Txirrindulariek auzo bakoitzeko oinezko eta
auzokoengan balizko aliatu bat ere badute, bizi-
kletaren normalkuntzaren helburua oinezkoaren
nagusitasuna lehentasunezkoa duen mugikorta-
sun eredu berri bat bultzatzea izanez gero.
Bizikletetarako azpiegitura sor liteke oinezkoen
erosotasun eta segurtasunaren kaltetan gabe;
aitzitik, proiektuak bizikleta bidea igarotzen den
auzoetako gune publikoaren oinezko kalitatea
hobetzeko aprobetxa litezke.
Baina, gainera, kontua kale, bide edo errepide
bakoitzean bizikleta bide bat izatea ez delà kon-
tuan hartuta, funtsezkoa ohiko bide sarea bizi-
kletek baldintza egokietan erabili ahal izatea
bermatzea da, motordun trafikoarekin parteka-
tuz bada ere. Hórrela, gune publikoko interben-
tzio aukeren esparru bat irekitzen da bizikletaren
aide, bizikleta bideak baino zabalagoa, hain
zuzen ere:
• Motordun trafikoa gutxitzea.
• Motordun ibilgailuen abiadura gutxitzea.
• Oinezko eta txirrindu laden igarotzea hobetze-
ko bidegurutzeen tratamendua.
• Motorrik ez dutenentzako oztopoak ezaba-
tzea.
• Txirrindulari eta oinezkoen zirkulazioari lagun-
tzeko, zirkulazioaren kudeaketa.
• Ingurumen kalitatea hobetzea (landaredia).
Azken finean, bizikletaren politika etengabeko
jardutea da, gune publikoa, bideak, eta, berezi-
ki, kaleak diseinatu eta kudeatzen diren modua-
ren gaineko hausnarketa eta ekintzara eramaten
gaituena, hain zuzen ere.
3.5
Bizikleta udal ekintzan integratuz
Bizikletaren politikari sinesgarritasuna ematen
dioten irizpideak gobernu ekintza bilakatu behar
dira, udal esparruari dagokionez, udaletako plan
eta proiektuen ezaugarri diren eta Bizikletaren
Udal Planen, edo, modu orokorragoan, bizikleta
kontuan hartzen duten Mugikortasun
Iraunkorreko Planen idazketara eraman dezake-
ten tresnen bilbaduran inskribatzen dena, hain
zuzen ere . Ondorengo irudian erakusten denez,
garrantzitsua da mugikortasun iraunkorreko pla-
nek edo bizikletari buruzkoek hirigintza planea-
menduan ere islatzea, era horretan, beren balio
juridiko, politiko eta teknikoa bermatuz.
24 - IHOBEk "EAEko Mugikortasun Iraunkorreko Udal Planen prestaketarako G/c/a Praktîko" bat argltaratu du (Ingurumen
Esparruko Programaren Salla 36. zk..Gasteiz 2004). Bertan, mugikortasun Iraunkorreko kontzeptuan Inskrlbatutako bizi-
kleta sustatzeko halnbat neurrl gomendatzen dira. Horrl buruzko IHOBE-ren beste argltalpen bat "Ablan, mugikortasun
Iraunkorrerantz. Muglkortasunen Inguruko euskal udalerrletako 250 ekintza" Izenekoa da (Ingurumen Programaren Salla
51. zk., 2005.eko malatza. Gasteiz). IDAEk ere "Hlrl Mugikortasun Iraunkorreko Planak garatu eta ezartzeko Glda
Praktlko" bat Idatzl du (Madrll, 2006).
Zergatik eta nola bultzatu bizikleta
g
g
e
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
• Bizikleta udal plangintzan.
Bizikleta bideen
plangintza eta
trazaduraren oinarriak
g
g
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
Bizikleta bideen plangintza eta proiektua
Erabiltzaileen ezaugarriak
Laurogeita hamargarren hamarkadatik, bizikleta
bideen plangintzak eta diseinuak erabiltzaile
profil desberdinak kontuan hartu behar dituzte-
lako ideia zabaldu da, bide horiekiko behar des-
berdinak dituztenak, hain zuzen. Ez dira berdi-
nak, noski, zirkulazioan sartu eta garraiobide hori
erabiltzen hasten den haur baten segurtasun eta
erosotasun eskakizunak, bizikletaz ¡bilí ohi den
eskarmentudun heldu bâti dagozkionak, edota
jolas ibilbideetan bizikletan ibiltzeari ekin dion
pertsona batenak. Hori delà eta, bizikletaren
plangintzako ariketa batean egin beharreko
lehenengo hausnarketa azpiegitura nagusiki
zuzentzen zaion erabiltzaile motaren ingurukoa
da.
Ondorengo taulan erabiltzaile taldeen sailkapen
bat eskaintzen da, beren lekualdatze modu eta
arrazoia kontuan hartuta.
Esan behar da kategoria horiek ez direla elkar
baztertzaileak; badira beren ibilgailua urtean
zehar eta lanaldietan edo opor garaian modu
desberdinetan aprobetxatzen dutenak. Esan
behar da, baita ere, edozein sailkapenetan ger-
tatzen den bezala, kategorien kopuru eta mugak
eztabaidagarriak direla eta beste hamaika modu
desberdinetan eskain litezkeela. Hala ere, gida
honi dagokionez, bizikletaren erabiltzaileen uni-
bertsoa nahiko adierazita geratzen da aurreko
sailkapenean.
Talde horietatik guztietatik, nagusiki hiri sare bâti
buruzkoa denean, erabiltzaile objektiboa bâtez
ere eguneroko garraiobide gisa erabiltzen dena
¡zango da, eskualde sareetarako, jolas erabiltzai-
leak pisua ¡zango duen bitartean. Lehen esan
denez (ikus 3. laukia), Gipuzkoako Bizikleta
Bideen Sarearen erreferentziazko erabiltzaileak
eguneroko hiri txirrindulana eta hiri arteko edota
hiri ¡nguruko jolas txirrindularia dira, kirol txirrin-
dularien segurtasuna handitzea begibistatik
galdu gabe ere, beren ibilbideetako gune gataz-
katsuenetan.
Aipatutako kategoria bakoitza adinari, zirkulazio-
ko esperientziari eta azpiegituraren erosotasun
eta segurtasunari dagokienez, erabiltzaile hete-
reogeneoez osatuta dago.
Bizikletaren erabileraren normalkuntzaren lehe-
nengo etapa horietan, oinarrizko udal, eskualde
edo foru sareek erabiltzaile ahulenen arabera
egokitu behar dira, hau da, zirkulatzerakoan iriz-
pide eta esperientzia gutxien dutenen arabera.
Jarduera horrek, labur bada ere, motordun ibil-
gailuekiko nahasketa eta gurutzaketa exijitzen
• Txirrindulari motak eta beren beharren araberako ibilbideen trazadurarako kontuan hartu beharreko ezaugarriak.
Txirrindulari mota Lekualdatzeko arrazoi nagusia Ereduzko ibilbidearen luzera Eskakizunak gradien- teari dagokionez
• Eguneroko hiri txirrindulariak • Lana, eskola, eroske- tak, pertsonen arteko harremanak, eta b. • 3-8 km joan-etorriko bidaia bakoitzean. • Altuak
• Jolas erako hiri eta hiri ingurukoak • Ariketa osasuntsua eta parke eta gune askee- tarako sarbidea • 5-12 km • Ertainak - altuak
• Jaiegunetako jolas erakoak • Natura eta landa gunerako sarbide eta gozamena • 20-40 km • Ertainak
• Ibilbide ertain edo luzeko zikloturistak • “Zakutoko" Turismoa • 40-80 km • Ertainak
• Mendiko kirol txirrindulariak • Naturako ariketa sakona • 30-50 km • Baxuak
• Errepideko kirol txirrindulariak* • Aire libreko ariketa sakona • 50-120 km • Ertainak - baxuak
* Kategoria horietan sar daitekeen txirrindulari multzoa Gipuzkoako Txirrinduiaritza Federazioan "ziklotuhsta " izeneko
lizentzian atxikita dago. Kontzeptu hori ezin da zakutoko ziklotunstaren edota Europako gainontzeko herrialdeetan
erabiltzen den ziklotuhstaren parekatu.
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
du. Era berean, lehenengo etapa horietan peda-
leatze baldintzak bereziki eroso izateko ahalegi-
na egin behar da, kilómetro asko egiten edota
malda esanguratsuak igarotzen ohituta ez dau-
den pertsonentzat pentsatutakoak.
Oinarrizko sareaksortuta daudenean, erabiltzaile
kopuruak nolabaiteko masa kritikoa gainditzen
duenean eta bizikletaren kultura nahikoa zabal-
duta dagoenean, exijentzia gutxiagoko segurta-
sun eta erosotasuneko itxurazko baldintzekin bizi-
kleta bideen trazadura eta diseinua planteatu ahal
¡zango dira.
4.2
Bizikleta bideen sareen
ezaugarriak
Bizikleta bideekez dute lurraldeko elementu iso-
latuak izan behar, baizik eta sareak osatzen dituz-
ten ibilbideen multzo integralen parte izan, hau
da, erosotasun eta segurtasun baldintzak eten
gabe, ahalik eta jatorri eta xede gehienetara iris-
teko gai izan behar dute.
• Eguneroko hiri txirrindulariak.
• Jolaserako hiri txirrindulariak.
• Kirol txirrindularia.
Bizikleta bideen sareen ezaugarri nagusiak bi
kategoriatan multzoka daitezke: egitura motako-
ak eta integratzen diren ingurune edo testuingu-
rua osatzen dutenak:
Egiturazkoak.
• Sare osoa. Beharrezkoa da gutxieneko egitura
edukitzea, aztertzen an den esparruko bizikle-
tazko bidaien sortzaile nagusien multzoarekiko
lotura errazten dueña eta behar bezain erakar-
garria den jarraipen irudi bat eskaintzen dueña,
hain zuzen.
• Saresegurua. Segurtasun ezaugarriak aurreiku-
sitako erabiltzaileen arabera ezarri behar dira,
eta, bereziki, gorago adierazi denez, bizikleta
zabaltzeko lehenengo etapetan, ahulenen beha-
rrak kontuan hartuta.
• Sare erosoa. Erosotasun ezaugarriek errefe-
rentziazko erabiltzaile motarentzako egokiak
izan behar dute, eta, lehen ere aipatu denez,
bizikletaren normalkuntzako lehenengo etape-
tan, eskarmentu gutxi eta ibilbideen erakargarri-
tasun eta erosotasunari dagokienez, exijentzia
maila altuak dituen txirrindulari batekin bat
datoz.
Inguruneari dagozkionak.
• Mugikortasun iraunkorrari lotutako sarea. Bizi-
kletetarako ibilbideek gainontzeko garraiobide
iraunkorren a ldi bereko hobekuntza ahalbidetu
behar dute, alegia, oinezkoen eta garraio kolek-
tiboena. Ezaugarri horrek gune publikoan elkar
bizitzeko baldintza berrien sorkuntza, eta, berezi-
ki, motordun trafikoa baretzeko neurrien a ldi
bereko ezarpena ere ekarri behar ditu.
• Trazatzen den lekuen sare dinamizatzailea. Bizi-
kleta mugikortasunean bere eignkizuna betetze-
ko gai izateaz gain, urbanizazioko eta igarotzen
dituen auzo eta lekuen hiri erakargarritasuneko
hobekuntzak eskaintzeko gai ere dena.
• Ingurumenarekiko sare bateragarria. Ingurune-
aren arabera egokitutako trazadura eta disineua
¡zanik, harén ingurumen eta paisaia hobekuntzak
eskaintzeko gai da.
Bizikleta bideen plangintza eta trazaduraren oinarriak
g
g
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
4.3
Udal sareen plangintza
4.3.1. Alderdi orokorrak.
Bizikleta sareak bizikleta babesteko plangintza
orokorrago baten testuinguruan planifikatu
behar dira, hirigintza plangintzaren esparruan
(Hiri Antolamenduko Plan Orokorrak edo Arau
Subsidiarioak), zein Udal Mugikortasun
Iraunkorreko Planen erako dokumentu orokor
batean, edota Bizikleta Mugikortasuneko Plan
baten bitartez (Bizikleta Plana).
Badira adibide ugari, 1995eko Donostiako Hiri
Antolamenduko Plan Orokor aitzindaria, esate
baterako, bertako udal hirigintza plangintzaren
zehaztapen eta arauetan, bizikletarako azpiegi-
turak sustatu eta sortzeko proposamenak jaso
baitziren. Baina, beste hainbatetan, garraiobide
horrengatiko kezka hiri planeamenduaren berri-
kusketa prozesuekiko desfasatuta ageri da, eta,
horren ondorioz, egokia da sektorekako doku-
mentuetan bizikleta sareak eta aldeko beste
neurri batzuk planteatzea.
Horixe da Mugikortasun Iraunkorreko Udal
Planen kasua25, azken urteotan administrazio
desberdinek bultzatutakoena, hain zuzen. Plan
horietan, bizikleta estrategia baten pieza bat
gehiago da, garraiobide bakoitzak mugikortasun
iraunkorreko politikarekiko eginkizun jakin bat
duenekoarena, hain zuzen.
Hirugarren aukera, Bizikleta Mugikortasuneko
Planen edo Udal Bizikletaren Planaren idazketa
are partzialagoa da bere abiapuntuan, baina bi-
zikleta mugikortasun iraunkorreko politika espli-
zituago edo ez hain esplizitu batean jasotzea
ahalbidetu dezake, mugikortasunaren sistema-
ren ulermenetik abiatuta baita testuinguru oro-
korrekiko dituen aukeretatik eta mugetatik ere.
Bizikleta Planen prestaketarako eskema edukia
eta faseak ondorengo laukian aipatutakoak izan
daitezke.
Bizikleta mugikortasunaren diagnostikoak,
dagoen informazioa bere testuinguruan kokatze-
az gain, Bizikleta Planaren gainontzeko faseak
prestatzean babes gisa balio dezake eta kontsul-
ta eta parte hartzeko prozesuari ekiteko aukera
ematen du. Horretarako udaleko interesatutako
eragileei dei egitea gomendatzen da (21 toki
agendako foroa edo mugikortasun foroa, bizikle-
ta taldeak). Herritarren iradokizunak jasotzea
errazten duen aurre-diagnostiko bat egina dago-
enean formula daiteke dei hori.
Dagoeneko bizikleta erabiltzen dutenen iritzi eta
aipamenak bereziki interesgarriak ¡zango dira,
ondorengo alderdiei dagokienez:
- Maizen bisitatutako ibilbideak.
- Arriskugarritzat jotzen diren gune eta bide
zatiak.
- Antzemandako beste arazo batzuk (kutsadura,
hotsa, erakargarritasun eza)
- Bizikletak aparkatzeko arazoak.
- Ibilbide idealak eta gogokotzat antzemandako-
ak.
Parte hartzeko bilera horiek planaren irizpide eta
helburuen definizioan aurre egiteko ere balio
dezakete.
• Udal Bizikletaren Plan baten edukia.
Bizikleta mugikortasunaren diagnostikoa
• Bizikletaren erabileraren bilakaera eta erabiltzaile motak
• Bizikletaren erabileraren mugak (barrerak, distantziak, arriskua,
araudiak, etab.) eta udalerriko mugikortasun orokorrarenak.
• Gaur egun eta geroko bizikletazko bidaien sortzaile nagusiak.
• Dauden edo txirrindulariek erabilitako bizikleta azpiegiturak
• Bizikletarako aukerak sortzen dituzten plan eta proiektuak
Bizikletaren planare irizpide eta helburuak
• Adostasun tekniko, gizarte eta politika mailakoaren bidez bizikletaren
erabilera mugikortasun iraunkorraren testuinguruan normaldu ahal
izateko proposatzen dituen irizpide eta helburuak ezartzea.
Udal bizikleta bideen sarearen trazadura
• Bizikleta bideen sarearen definizioa eta bere programazioaren
lehentasunena.
Azpiegiturazkoak ez diren proposamenak
• Bizikleta azpiegitura sortzearekin batera, ezarri beharreko bizikleta
normaltzeko beharrezko neurriak.
Programazioa
• Plana eta aurreikusitako inbertsioen garapenerako faseak .
4.3.2. Udal bizikleta sare baten trazadurara-
ko metodología
Behin bizikleta mugikortasunaren diagnostikoa
eginda, eta egiten den testuinguruaren elemen-
tu nagusiak ulertuta, udal esparruko bizikleta
bideen sarearen trazadura egiteari ekin dakioke.
Aipatutako trazadurarako ohiko metodología,
beste hainbat argitalpenetan26 aurki daitekeena,
Gipuzkoako udalerrien ezaugarrien araberara
egoki liteke, honako era honetan.
25 - "Mugikortasun Iraunkorreko Udal Planak prestatzeko glda praktikoa "-k, IHOBE k argltaratutakoak (Vitoria-Gasteiz,
2004), bizikleta bideen sareak plan horiek hartu beharreko neurríetan ñola jaso daltezkeen erakusten du.
26 - "Bizikleta hiñan". A. Sanz, R. Pérez Senderos eta T. Fernández. Sustapen Ministerioa. Bigarren argitalpena. Madrii,
1999.
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
Udalerri bateko bizikleta
mugikortasunaren diagnosti-
koan jaso beharreko barrera
mapa baten adibidea.
Udalerriko egoitza
erakoak ez diren
bidaia sortzaileen
Hasteko, kartografiaz aidez aurretik egindako
bizikleta mugikortasunaren diagnostikoan koka-
tutako bidaia sortzaileak adieraztea da kontua
(ikus udalerri bateko bidaiaren egoitza erakoak
ez diren sortzaileen erantsitako irudia), hau da,
lekualdatzeko erakargarriagoak izan daitezkeen
abiapuntu eta xede multzoa: ikastetxeak, kirol
zentroak, merkataritza zentroak, egoitza auzoak,
industrialdeak, etab.
Ondoren, sortzaile horiek hierarkiaz antolatzen
dira, garrantziaren hurrenkera bat ezarriz eta
espazio hurbiltasuanaren arabera bidaiak sortze-
ko "nodotan" eransten dira. Nodo horien arte-
an, udalerriko bizikletazko lekualdatzeen "gogo
lerroak" izeneko zuzen batzuk trazatzen dira,
beraien artean, distantziarik laburrenen logika
aplikatuz lotutakoak (ikus erantsitako irudia) eta
aidez aurretiko diagnostikoan antzemandako
eskaerei dagozkienak.
Sare hori, hurrengo urratsean, bizikleta bideen
"Sare Teoriko" bilakatu behar da, bere Ierro
bakoitza lurraldeari eta dauden bide eta gune
libreen atxikiz, barrera naturalek zein azpiegitu-
razkoek sortutako mugak kontuan hartuta. Sare
Bizikleta bideen plangintza eta trazaduraren oinarriak
g
g
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
Teorikoa une ona ere bada plana programatuko
duen azken sarea neurtzeko, ahalmen gutxiene-
ko edota egiturazko izaera gutxien duten harre-
manak baztertu ahal ¡zango baitira, nahiz eta
horrek auzoko planteamenduetan, plan partzia-
letakoetan edota udal barruko esparruetakoetan
kontuan hartu behar ez dlrenlk esan nahl ez
duen.
Hurrengo pausuan Sare Teorikoa errealitateare-
kln alderatu behar da, Bizikleta Bideen
Olnarrlzko Sarea osatuko duten Ibllbldeetako
bakoltzaren trazatua deflnltu ahal Izateko, hau
da, udal planglntzan eta kudeaketan kontuan
hartu beharreko lehentasunezko bideen azken
erreferentzla. Sare Teorlkoaren eta errealitatea-
ren arteko alderaketa Ibllblde bakoltzak bere
esparruaren galnean dltuen aukera eta gatazken
azterketa slstematlko baten bldez eglten da.
Bestalde, bestelako testulnguru elementuak
kontuan hartu behar dira, besteak beste alterna-
tlba desberdlnen arrlskugarrltasuna, Inguruetan
planlflkatu edo prolektatutako beste prolektu
batzuek sortutako aukerak, dauden bizikleta
bldeak eta olnezkoek eta txlrrlndularlek gehlen
erabllltako ibilbideak. Horrekln guztlarekln, Udal
Bizikleta Bideen Olnarrlzko Sareko Ibllblde
bakoltza deflnltzeko moduan egongo gara.
Proposatutako zabalera, beste udal prolektu
batzuen parean garatzeko dauden aukerak,
aurrelkusltako Inbertslo ekonomlkoaren neurrlak
eta beste halnbat irlzpide Ikuslta, besteak beste,
funtzlonaltasuna, halnbat bldala sortzalle nagusl
edota dauden zatlen aprobetxamendua, Ibllblde
desberdlnen eralkuntzaren programazlo bat ezar
dalteke; programazlo horrek planaren jarralpena
egln eta emaltzak ebaluatzea ahalbldetuko du.
• Udaleko bizikleta mugikortasunaren bidaietako sortzaile "nodoen" eta "gogo lerroen" mapa.
Horretarako, kale, bide eta errepldeen inbenta-
rlo bat eglten da, eta, horien gainean Sare
Teorikoko ibilbideak izendatu daitezke, bizikleta
bide bat tartekatzeko duten egokltasuna zeln
zatl bakoltzeko tlpologlarlk egoklenak egiazta-
tuz. Azterketa areak hautatutako ardatzaren bl
aldeetako lurraldea jaso behar du, haln zuzenak
ez badlra ere, bizikleta erablltzeko egoklagoak
dlren trazadura alternatlbak antzeman ahal izate-
arren.
Edonola ere, Bizikleta Plana ez da sarearen pro-
posamenera mugatuko; aitzltik, aurreko kapitu-
luan alpatu dlren bizikletaren politikaren gai-
nontzeko elementuetarako proposamenak gara-
tu ere egingo ditu, besteak beste, bizikletak
aparkatzeko erraztasunak, normalkuntzarako
oztopo den araudia aldatzea, bere erabilera, sus-
tapen kanpainak eta dagoen mugikortasunaren
kultura aldatzen duten eta, bizikleta bideen sare-
ak erasanda ez dagoen bideetako trafikoa bare-
tzea ahalbidetzen duten neurriak.
27 - "Bizikleta mugikortasuneko beharren azterlana Goierriko eskualde esparruan Ander Irazusta Aramendi, Garapen
Iraunkorreko Departamentua, Gipuzkoako Foru Aldundia, 2004.
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
Bizikletaren Planaren dokumentuaren aurrera-
pen edo zlrrlborroaren aurkezpena, bizikleta
bideen oinarrizko sarearen, aparkalekuen eta
azpiegiturazkoak ez diren neurri multzoaren defi-
nizioa jasoz, partaidetza prozesu bat berriro egi-
teko une egokia izan daiteke, herritarrek iradoki-
zun eta proposamenak eskainiz. Ekarpen horie-
tan oinarrituta, udaleko osoko bllkura
Bizikletaren Planaren behln betlko dokumentuak
Idatzl eta onartzeko moduan egongo da.
4.4
Eskualdeko sareen plangintza
4.4.1. Alderdi orokorrak.
Gipuzkoako eskualdeen definizio adminsitrati-
borik ez dagoenez, foru eta udalen arteko esku-
men ezaugarriak izanik, bai erabiltzen delà uda-
lez haralndlko multzoa praktlkarl beglra, udalez
eta Foru Aldundlaz galneko beste halnbat era-
kundek kudeatuta egon behar duten hainbat
arazorekiko. Multzoa geografía eta administrazio
irizpide desberdinetan oinarritzen da, kasu
bakoitzean dauden helburuen arabera: arro
hidrografikoak, Lurraldeko Plan Partzlaletarako
"area funtzlonalak", halnbat zerbltzu kudeatzeko
udalen mankomunltatea edota tokl garapeneko
agentzlak osatzeko udal elkartea.
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Sareko ibilbideak
ez dira nahikoak tarteko esparru edo eskualde
horletako batzuen barne eraketarako, eta sare
horretatlk kanpo geratzen dira garrantzl dezen-
tea duten hiri guneak. Horl delà eta, azken urte-
otan, eskualde esparruko plan desberdlnak
garatzen arl dira, besteak beste, Pasalako badla,
Urola Garala edota Golem27.
Eskaintzen dituzten parte hartzeko eta ekintzara-
ko aukerengatik, erabilgarria da eskualdeko bizi-
kleta sarearen lurralde esparrua eskualde gara-
peneko agentzlen lanaren helburuarekln bat
etortzea, agentzla horien presentzia aktiboa
ekonomia, turismo, ingurumen edota lurralde
antolaketako polltlketan bizikletaren kontsldera-
zloaren bermea da eta (beren azplegltura eta
derrlgorrezko neurri osagarriena).
Eskualdeko bizikleta plana, sorreran zeln gara-
pen edota exekuzioan, bizikleta muglkortasuna
sustatzen Interesatuta dauden administrazio
desberdinen arteko lan komunerako tresna gisa
eratu behar da. Sareari buruzko eztabaidea eta
adostasunaren beharrezko prozesuaz, eta admi-
nistrazio desberdinen artean egin beharreko
irtenbide eta proposamenez gain (Gipuzkoako
Foru Aldundia, udalak eta eskualdeko garapen
agentzlak, besteak beste) komemgarria da inte-
resatuta egon litezkeen hainbat esparrutako
elkarte eta kolektiboetaranz irekitzea.
Era berean, ezinbestekoa da txirrindularitza
sarea hirigintza planeamenduko tresnetan tarte-
katzea (Arau Subsidiarioak, Lurralde Plan
Partzlalak, etab.), sektorekako planetan kontsl-
deratzea sustatzeaz gain.
4.4.2. Eskualdeko plangintzarako metodolo-
gía.
Ondoren, eskualdeko bizikleta plan baten gara-
penerako faseen sekuentzla bat Iradokltzen da,
bizikleta bideen sare bat tartekatuz.
1. Fasea. Bizikleta mugikortasunaren aurre-
diagnostikoa.
Kontua aidez aurretlk gaur egun bizikletak
eskualdeko muglkortasunean duen eglnklzuna
ebaluatzea da, bere gatazka eta aukerak kontuan
hartuz, eta, balta etorklzunarl beglra duen ahal-
mena ere. Horretarako, bi azterketa esparru han-
ditako informazioa bildu behar da, alegia, txirrin-
dularitza mugikortasun eta garatzen deneko tes-
tuinguru orokorreko informazioa:
• Bizikleta mugikortasunaren azterketa:
- Gaur egungo erabilerari buruzko datuak (baldin
badira) eta udal desberdinetan eta kanpoko
erabiltzaileekiko (zikloturismoa eta beste hain-
bat modalitate) lortzeko modua (antzekotasun
eta desberdintasunak).
- Udalerri desberdinetako bizikleta parkea eta an-
tzekotasun eta desberdlnentasunen azalpena.
- Izan litezkeen bizikletazko bidaia sortzaileak
(populazio guneak eta eskualdeko bldala sor-
tzaile naguslak).
- Blzlkletarako gaur egungo barrera naturalak
eta azpiegiturazkoak.
- Gaur egungo edo proposatutako bizikleta
bldeak.
•MUM M
• Eskualde bateko sortzaile nagusien maparen adibidea (aisia eta
natnraron «AnmantnaV
Bizikleta bideen plangintza eta trazaduraren oinarriak
g
g
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
UAP AI/ OClfWfe
LNlAS (m * ■
uo/»lc*c t <r. »can
T ■ ¿4*
y
• !-Æ
W l. A; ?
■mmt
NUCLEOS URBANOS
Horretarako, gutxienez, honako elementu hauek
eduki behar dira erreferentziatzat:
- Lurralde eta hiri egitura.
- Komunikazio eta garraio sareak: gaur egungo
eta etorkizuneko bide eta trenbide sareen era-
ketak bizikleta bideen sare baten bideragarrita-
sunean eragin zuzena du, askotan haietan oina-
rritu behar baita (autobideak, oinarrizko bide
sarea, eskualde, toki eta foru bideen sarea).
- Eskualdeko mugikortasunaren parámetro esan-
guratsuenak (barne bidaiak, modalitate bana-
keta, ibilgailuen sakonerak, etab.).
- Bizikletaren balizko eskaera. abiapuntu eta xede
mugikortasuneko inkesten bitartez, aidez aurre-
tiko hainbat baldintza egiaztatuz gero, bizikle-
tak bere gain har litzakeen bidaien aintzatespen
bat lor daiteke.
- Bizikletarako aukerak sortzen dituzten proiektu
eta planak.
2. Fasea. Erabiltzaileentzako kontsultak:
• Eskualde bateko
eguneroko hiri
mugikortasuneko
gogo lerroen
eskemaren adibi-
dea.
Bizikleta aparkalekuak eta bizikletaren aldeko
beste hainbat ekimen.
Istripuen gertagarritasuna eta arriskua txirrin-
dularientzat, istripuen gertagarritasunaren tes-
tuinguru orokorrean.
Eskualdeko bizikleta mugikortasunaren beste-
lako baldintzak.
• Eskualde bateko
aisialdi lekualdake-
tetako gogo lerro-
en eskemaren adi-
bidea.
• Mugikortasun orokorraren azterketa eta bizi-
kletarekiko harremana.
Kontua ez da hemen eskualdeko mugikortasu-
naren azterketa zorrotza egitea, baina bai bizi-
kletaren eginkizuna ulertzeko behar adinako in-
terpretazio esparru bat edukitzekoa.
Behin bizikleta mugikortasunaren erreferentziaz-
ko esparrurako lehenengo hurbilpen bat izanda,
komenigarria da erabiltzaileen iritzia jasotzea
beren arazo eta beharrei buruz:
- Arazo eta beharrak.
- Maíz bisitatutako ibilbideak.
- Arriskugarritzat jotako puntu eta bide zatiak.
- Antzemandako beste hainbat arazo eta eskae-
ra (kutsadura, hotsa, erakargarritasun falta).
- Aparkamendu arazoak.
- Ibilbide idealak edo desiragarriak.
3. Fasea. Bizikleta mugikortasunaren diagnos-
tikoa.
tr'il
MAP* OOE*M*1
LH AS* 3t a O a» «a 0t3V*ZA»*C< I - Ot m 000 T ItAIUlAtCZ*
““ÿ'
Aurre-diagnostikotik eta erabiltzaileei eta intere-
satutako eragileei egindako kontsultetatik abiatu-
ta, eskualdeko bizikletaren arazo eta aukeren
diagnostiko bat behin betiko idatz liteke.
4. Fasea. Eskualdeko bizikleta bideen sarearen
trazadura.
Hasteko, bizikletazko lekualdatzeen gogo lerroen
trazadurari ekiten zaio, hau da, bidaia sortzaile
edo txirrindularientzako balizko erakarpen eta sor-
kuntza gune nagusiak lotzen dituzten lerroenari.
Horretarako, bidaia sortzaile horiek txirrindulari
mota desberdinentzat (hiri egunerokoak, jolas
edota kirol erakoak) hierarkia eta hautaketa irizpi-
de bâtez kartografiaz adierazi behar dira, kasu ba-
koitzean, interesekoak diren erreferentzia elemen-
tuak erantsiz:
- Hiri guneak eta ekonomia jarduerako poligonoak
edo ekipamenduak.
- Natura eta jolas areak.
- Lehendik dauden oztopo nagusiak eta arriskuga-
rritasun gehien duten elementuak.
- Lehendik dauden bizikleta bideaketa proposa-
tzen direnak.
- Oinezkoek eta txirrindulariek gehien erabiltzen
dituzten bideak.
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
Erabiltzaile mota desberdinen gogo lerroen
eskemen gainjartzeak bizikleta bideen Sare
Teoriko baten definizioa ahalbidetzen du, eskae-
ren biltze handienekoak aukeratzearen eta erre-
dundantziak eta iragaz ezinezko barrerekin topo
egiten dutenak iragaztearen ondorioz.
Sare teoriko horretatik abiatuta, bide zati bakoi-
tzari egokitutako alternatiba eta tipología irten-
bideak (maldak, motordun trafikoaren dentsita-
teak, oinezkoekiko gatazken gertagarritasuna,
erabiltzaileentzako erakargarritasuna, etab.) be-
netako lurraldean bilatuz, sarea kokatzeari eki-
ten zaio. Emaitza Eskualdeko Bizikleta Bideen
Oinarrizko Sarea ¡zango da, eskualdeko udalerri
desberdinen plangintza eta kudeaketarako tres-
na, eta, baita ere, toki garapeneko agentzietara-
ko eta udalez gaindiko koordinazioko beste era-
kunde batzuetarako.
5. Fasea. Sarearen programazioa eta berareki-
ko sustapen politika koherente baten defini-
zioa.
Eskualdeko Oinarrizko Sarea bizikletaren erabile-
ra dinamizatzeko ahalmena, beste hainbat foru
eta udal proiekturen aprobetxamendua edota
fondoen erabilgarritasuna bezalako irizpideen
arabera programa daiteke.
Eskualdeko Bizikleta Planak Bizikleta Bideen
Eskualdeko Oinarrizko Sarea jasoko du, beste
hainbat azpiegiturazko neurrirekin (bizikleten
aparkalekuak, garraio kolketiboarekiko konbina-
keta, trafikoa baretzea) eta azpiegiturazkoak ez
direnekin (sustapen kanpainak, araudia, alterna-
tibak ahalbidetzeko mugikortasunaren eskaera-
ren kudeaketa, etab.) batera.
6. Fasea. Jendaurreko aurkezpena, idazketa
eta behin betiko onespena.
Hórrela idatzitako eta lan zirriborrotzat eskainita-
ko dokumentua herritarrei jakinaraz dakieke,
eztabaida eta aberasten duten ideia berri eta ira-
dokizunen aurkezpena ahalbidetuz. Une horreta-
tik aurrera, behin betiko dokumentuaren idazke-
ta egiteari ekingo zaio eta eskumena duten uda-
lez gaindiko erakundeek onartzeari.
4.5
Bizikleta bideen proiektua
Bizikleta bideen proiektuek, garraio azpiegitura
linealak izanik, errepide garraioekiko antza han-
dia daukate. Hala ere, ibilgailuen eta asebete
nahi dituen erabiltzaileen ikuspegitik datozen
hainbat desberdintasun badira.
Gainera, bizirik dagoen eskaera batsortzea kon-
tuan hartuta, proiektua idazterakoan, txirrindula-
rien edo garraiobide horretan interesa duten
pertsonen iritzia kontsultatzea beharrezkoa da.
Proiektu xume eta argienetarako, obrak lizitatu
eta exekutatzeko eraikuntza proiektu bat zuze-
nean idatz daiteke. Hala ere, Gipuzkoan dagoen
esperientzia kontuan hartuta, hainbat kasutan,
gatazka eta aukerak argitzeko azterlanak egitea
komeni da. Hori, esate baterako, tamaina handi-
ko hirigintza edo azpiegiturazko eragiketetatik
ondorioztatutako aldaketa handiak aurreikusita
dauden guneetan gerta liteke. Kasu horietan,
bizikleta bidearen obra lizitatu eta exekutatuko
den eraikuntza proiektuaren aurretiko prestake-
ta azterlanen bi modalitate plantea daitezke:
a. Alternatiben azterlana.
b. Trazadura proiektua.
Bizikleta bidearen proiektu bat prestatzeko
azterlan horien hautaketa bere heldutasunaren,
zailtasunen eta gaur egungo plangintzan izan
liteken kokapenaren baitan egin behar da.
Modalitate bakoitzak kontsulta eta esku hartze
publiko, konplexutasun tekniko eta kostu ekono-
miko maila desberdina dakar berarekin.
• Bizikleta-pistaren eraikuntza (Segura).
Proiektuak konplexutasun handi samarra duene-
an alternatiben azterlan bat plantea daiteke behar
adinako xehetasunakdituen eskala batean. Irten-
bide egokiena sakontasun handiagoz landuko da
eta, aurretiaz trazadurarik onena eta oinarrizko
ezaugarnakdefimtukodira, kostu ekonomikoaren
oinarrizko aintzatespen bat jasoz.
Trazadura Proiektua eraikuntza proiektuaren
bidean urrats bat gehiago da eta aurreikusitako
obraren alderdi geometrikoakjasotzen ditu, baita
erasandako ondasun eta eskubideen definizio
zehatza eta, bereziki, lurraren jabetza.
Eraikuntza Proiektuak irtenbiderik onena modu
osoan garatzen du, aurretiazko azterlanetan aidez
aurretik aukeratutakoa, edota proiektugileak
eskuratutako informazio eta ezagutza oinarritzat
hartuta; hori guztia, lizitazioa eta eraikuntza egin-
garria egiteko behar diren xehetasun guztiekin.
Eraikuntza proiektu bat onartutakoan beste
hainbat fase datoz, aurrekoak bezain garrantzi-
tsuak, alegia, besteak beste: lurzorua eskuratzea
(jabetzaren kudeaketa), baimen eskaera, lizita-
zioa eta eraikuntza, bide berriaren sustapena eta
mantentze lanak, ebaluazioa eta jarraipena.
Bizikleta bideen plangintza eta trazaduraren oinarriak
g
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
Bizikleta bideei buruzko aidez
aurretiko hausnarketak
Bizikleta bide baten
baldintza idealak
Bizikleta bide edo ibilbide baten trazadura eta
diseinu prozesua txirrindularientzako erabilgarri-
tasun irizpide hauek arautuko dituzte:
• Distantzia eta atzerapen txikienak.
• Malda eta ahalegin txikienak.
• Segurtasun eta erosotasun handienak
• Atsegintasun eta lotura ahalmen handienak
Hala ere, trazadura edo diseinu berezi bat egite-
rakoan, irizpide horiek ez dira elkarren artean
independenteak eta hainbat faktoreren arteko
oreka bat bilatzea eskatzen da, esate baterako,
¡garó beharreko distantzien, atsegintasunaren
eta lotzeko ahalmenaren artekoa; edo maiden
eta ibilbidearen luzeraren artekoa.
Funtsezko beste irizpide bat txirrindularien eta
motordun ibilgailuen arteko harremana da, bizi-
kletak eta gehiegizko abiadura edo dentsitatea
duen trafikoarekin nahastea galarazi behar baita.
Horretarako, baterako izaeraren eskemak edota
motordun trafikoarekiko hurbiltasun handiagoa
edo txikiagoa duten txirrindularientzako bereiz-
tutako bideak aukera daitezke. Hórrela, berriro
ere, motordun ibilgailuek sortutako asaldatzeak
eta arriskugarritasunaren eta trazadura irtenbide
alternatiboen distantziak edo erakargarritasuna-
ren arteko oreka bat aurkitzea da helburua.
Oinezkoekiko harremana ere funtsezko diseinu
faktore bat da, kasu honetan, helburua, oinezko-
ek zirkulatzen duten, egon ohi diren edo jolasten
duten lekuetatik igarotzean, bizikletak eragin
lezakeen gatazkak sortzeko ahalmena saihestea
izanik. Kasu honetan, irizpidea bizikleta bideak
oinezkoei espazioa, erosotasuna edo segurtasu-
na kentzea saihestea da.
Trazaduraren baldintza orokor horiek aide bâte-
ra utzita, bizikleta bideen diseinu bereziak hain-
bat irizpide tekniko ere bete behar ditu, besteak
beste:
- Aurreikusitako erabiltzaile kopuruei eta bidea-
ren eginkizunari egokitutako ezaugarri geome-
trikoak.
- Segurtasuna bermatu eta txirrindularien gera-
tze eta itxarote denborak ahalik eta gehien
murrizten dituzten intertsekzioak.
- Behar adinako seinaleztapena, bizikleta bidea
erabiltzaileek zein oinezkoek edota beste ibilgai-
lu batzuen gidarientzat irakurgarri eta ezagutze-
ko modukoa izan dadin.
- Txirrindularien zirkulazioaren segurtasuna eta
erosotasuna errazten dituen zoladura.
- Txirrindularien beharrak osatzeko hiri altzari
egokiak, esate baterako, jolas bideetako atse-
den guneetako banku eta bizikleten aparkale-
kuak.
- Bere trazadura delà eta, zuhaitzak, zoladurak,
itzaleko elementuak etab. delà eta, ertzeko bal-
dintzen aurreko klimatologia babesa.
- Txirrindularien ikusgarritasun eta segurtasuna
bermatzen dituen argiteria artifiziala.
Faktore eta irizpide horietako bakoitza, bestal-
de, bideen exekuzio eta mantentze kostuarekin
gurutzatu behar da, baliabide ekonomikoen
aprobetxamendu ona eta bizikletaren aldeko
¡nterbentzio gehienak izan daitezen.
5.2
Bizikleta bideen oinarrizko motak
Azken urteotan, bizikleta bide desberdinen
bereizketa eta definizioan zorroztu egin da, ez
asmo akademikoz, baizik eta txirrindularien ero-
sotasuna eta, bâtez ere, segurtasuna hobetzeko
modu desberdinak argitzeko beharra delà eta.
Azpiegiturak hobeto izendatzeko behar hori bide
segurtasunari buruzko legeria dagokion estatu
esparruan ere gertatu da. Izan ere, 19/20012S
Legeak lehenengo aldiz, bizikleta bideen multzo
zabal samar baten definizioak ezarri zituen, baita
beren definizio generiko bat ere.
Gipuzkoako Lurralde Historikoan, Foru Aldundiak
hurrengo proposamena egiten du:
Bizikleta-bidezidorra (bizikleta-xenda): oinez-
koak eta bizikletak ibiltzeko bidea da, kale eta
errepideetatik bereiztuta dagoena, edo trenbi-
deko plataforma abandonatuetan, lehendik dau-
den bideetan edo zabalgune sortu berrietan egi-
ten dena. Noranzko bikoa da.
28 - 2001eko abenduaren 19ko 19/2001 LEGEA, 1999ko martxoaren 2ko 339/1990 Errege Dekretu Legegileak onartutako
"Trafiko, Motordun Ibilgailuen Zirkulazio eta Bide Segurtasunari buruzko Legearen" testu artikulatua aldatzekoa (304.
zk.dun GAO, 2001 eko 20koa, ostegunekoa). 40. artikuluak "Trafiko, Motordun Ibilgailuen Zirkulazio eta Bide
Segurtasunari buruzko Legearen" testu artikulatuaren eranskina aldatzen du, definizio berriak jasoz.
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
Bizikleta-espaloia: oinezkoentzako espaloien
espazioan ezarritako bizikleta-bidea da. Bizikle-
ten trafikoarekin batera oinezkoen zirkulazioa
ezar daiteke, b¡ modu horietarako seinaleak jarri-
ta; era berean, bizikleten zirkulazioa oinezkoen zir-
kulaziotik bereiztuta egon daiteke, seinaleen,
zoladuran egindako marren edo fisikoki bereizte-
ko edo segregatzeko beste edozein elementuren
bidez. Noranzko bakarrekoa edo noranzko bikoa
izan daiteke.
Bizikleta-pista: galtzadaren eta errepidearen eta
espaloiaren paraleloan doan bizikleta-bidea da,
trazadura eta plataforma independente dituena,
ibilgailu motordunen trafikotik bereiztuta.
Noranzko bakarrekoa edo noranzko bikoa izan
daiteke.
Bizikleta-lerro babestua edo bizikleta-errei
babestua: galtzadaren zati bat hartzen duen bizi-
kleta-bidea da, galtzadatik eta ibilgailu motordu-
nen trafikotik bideko marren bidez, mutiloien edo
bereizteko edota babesteko beste elementu ba-
tzuen bidez fisikoki bereiztuta dagoena. Noranz-
ko bakarrekoa edo noranzko bikoa izan daiteke.
Bizikleta-erreia edo bizikleta-lerroa: galtzada-
ren zati bat hartzen duen bizikleta-bidea da,
galtzadatik eta ibilgailu motordunen trafikotik
bereiztuta dagoena, baina ez fisikoki segretatu-
ta, eta zirkulazioaren noranzko bera dueña.
Bizikleta bideen plangintza eta trazaduraren oinarriak
g
g
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
Bizikleta-bazterbidea: errepideko bazterbidea
hartzen duen bizikleta-bidea da, zirkulazioaren
noranzkoa dueña eta fisikoki segretatuta ez bada-
go ere, bideko marren bidez, kolore eta egitura-
ren bidez, sestra-aldaketa arinen edo beste méto-
do batzuen bidez bereiztuta dagoena.
Ibilgailu motordunen trafikoarekin partekatu-
tako bidea: hiriko edo hiriarteko bidea da, dituen
diseinua eta trafikoaren arautzea kontuan izanda,
ibilgailu motordunen portaera eta abiadurak bizi-
kletaren erabilerarekin bateragarriak dituena,
espazio partekatuzko erregimenean.
Bizikletetarako sareak bide tipología desberdine-
tako bide zatiez eratuta egon daitezke, kasu
bakoitzeko edo lurralde pieza bakoitzeko ingu-
ruabarren arabera. Tipología horietako bakoitzak
ondorengo laukian laburbiltzen diren hainbat
abantaila eta oztopo ditu.
• Bizikleta bide desberdinen abantaila eta desabantailen laburpena.
Tipo Abantailak Desabantailak
• Bizikleta pista • Txirrindularientzako erosotasun eta erlaxazio handiena. • Intertsekzioen arteko segurtasun handiena eta erabiltzaile berriak erakartzeko ahalmen handiena. • Bidea birplanteatzeko eta paisaiaren tratamendua hobetzeko aukera (zuhaitzak, zoladura, hiri altzariak). • Txirrindularien aldetik gehiegizko konfiantza eragin dezake edota intertsekzioetan txirrindularien eta beste hainbat erabiltzaileren arteko ikusgarritasun eskasa, diseinu egoki eta segurua izan ezean. • Espazioaren okupazio handiena. • Kostu handiena.
• Bizikleta lerroa • Ezartzeko erraztasuana. • Ezarri eta berriro jartzeko kostu txikiena. • Galtzadarekiko mantentze Ian erraz eta aldi berekoa. • Txirnndularien aldetik erabileraren malgutasuna, bereziki, bira- ketak prestatzerakoan. • Intertsekzioen inguruetan, txirrindularien eta galtzadaren beste hainbat erabiltzaileren arteko ikusgarritasun baldintza onak. • Sekzio gutxiko bideetan ezartzeko aukera, bertan, batzuetan motordun ibilgailuek gurutzatze maniobretarako txirrindularien gunea behar izan ohi baitute. • Zirkulatzen ari diren ibilgailuek edo aparkatuta daudenek behar ez den erabilerarako joera izatea. • Autobus geltokiekiko tirabirak. • Segurtasun sentsazio psikologiko eskasa, bereziki, eskar- mentu gutxiko txirrindulariengan. • Txirrindualriak aurreratzerakoan, motordun ibilgailuen abia- dura handitzeko joera. • Igorpen kutsakor, termiko eta akustikoekiko txirrindularien esposizio handiagoa. • Ibilgailuen zirkulazioak jaurti egindako likido eta solidoen inpaktuarekiko txirrindularien esposizio handiagoa.
• Babestutako bizikleta lerroa • Ezartzeko erraztasuna. • Eraikuntza eta mantentze lanaren kostu baxua. • Babesa mutiloi edo elementu ez-jarraien bidezkoa izanez gero, txirrindularien sarbide malgutasuna. • Eskarmentu gutxiko txirrindularien aldetik, segurtasun sentsazio dezentea. • Autobus geltokiekiko bateraezina. • Kutsadura eta soinu iturriekiko txirrindularien hurbiltasuna.
• Bizikleta bazterbidea • Bizikleta lerroaren abantailen antzeko abantailak. • Bizikleta lerroaren desabantailen antzeko desabantailak, lotune eta sarbideetako abiadura kontrolatu ezin den kasuetan, ezarpena gomendagarria egingo ez luketenak, hain zuzen.
• Bizikleta espaloia • Ezartzeko nahiko erraz eta merkeak. • Oinezkoentzako bidegurutzeak aprobetxatu eta sendotzen dituzte. • Zirkulazioan eskarmentu gutxi duten erabiltzaile berrien talde batzuentzat erakargarriak. • Oinezkoekiko balizko gatazkak, beren espazioa murriztu edo eragotzita. • Oinezko gunearen egote eta jolas erabilera batzuentzatko ezerosotasuna, bereziki, talde ahulenen aldetik (haur eta zaharrak). • Mugikortasunaren kultura okerra eragin dezake, bertan, bizikleta eta oinezkoa lotu eta gainontzeko bideetatik txi- rrindulariak baztertzen denekoa.
• Bizikleta xenda (Oinezko eta txirrindula- rientzako bidea) • Txirrindularien zirkulaziorako baldintza erosoak eskaintzen dituz- te, baina ez erakargarrienak. • Ohiko bideetan egoki daitezke, inbertsio sendorik egin beharrik izan gabe. • Finka mugakideetarako sarbide trafikoa onartzen dute, abiadura baldintza batzuen pean. • Oinezkoekiko balizko gatazkak.
• Bide mistoak edo motordun trafikoarekin partekatuak • Gehien zabal daitezkeenak dira, hiri bilbaduran zein hirietatik kanpo ere. • Bideen eginkizunei zein erabiltzaile ahulenak sustatu eta babes- teko beharrari buruzko hausnarketa orokorra eskatzen dute Bereziki, trafikoa baretzeko neurriak eskatzen dituzte. • Eskarmentu gutxiko txirrindularien aldetik, segurtasun sen- tsazio gutxiagoko pertzepzioa dute.
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
5.3
Horren emaitza erabiltzaile desberdinekiko bizi-
kleta bideen ondorengo egokitzapen taula da.
Bide tipologiak eta erabiltzaile
tipologiak
Bizikleta ibiIbide baten zati berezi bat diseina-
tzerakoan, testuinguru eta aurreiskusitako era-
biltzaileen egokitzapenari buruzko hainbat gal-
dera egin daitezke. Hasteko, bideakxede duen
lekualdatze modalitatearekin edo modalitatee-
kin lotzea beharrezkoa da. Gorago aipatu de-
nez, eguneroko erabiltzaileen beharrak ez dira
ibi Ibide luzeko kirol erabiltzaile edo zikloturiste-
nak bezalakoak.
Baina, hausnarketa horrekin batera, aurreikusita-
ko tximdularien ahuldade handiago edo txikiago
Bizikleta bidea ezarri nahi deneko testuinguru edo
bide inguruari dagokionez, diseinugilearen haus-
narketak dagoen motordun ibilgailuen trafikoari
ere erreparatu behar dio, baita bere bolumen,
konposaketa eta abiadurari ere.
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Oinarrizko Sarearen
eraketarako, eguneko 1.000 ibilgailu baino inten-
tsitate handiagoko hiri arteko bideetan, berezi-
keta gomendatzea aukeratu da, sare horrek era-
biltzaile ahulenentzat izan nahi duen erakargarri-
tasuna kontuan hartuta. Baina sare horretaz apar-
te, eta bizikletaren erabilera normaldu ahala, inte-
grazio eskemak ibilgailu intentsitate handiagoko
bideetara zabaldu behar dira.
• Bizikleta bide mota bakoitzaren onarpena erabiltzaile mota desberdinen aldetik.
Bizikleta pista Bizikleta lerroa Bizikleta bazterbidea Bizikleta espaloia Oinezko eta txirrin- dularientzako bidea (bizikleta xenda) Bide mistoak
• Hiri eg uñero koa • Egokia txirrindulariak sartu eta irtetea erraz- ten badu • Onargarria txirrindulari ahulentzako egina ez bada, orduan babestua izatea hobe baita. • Onargarria muga- tutako zatietan, bestelako alterna- tibarik gabe • Onargarria, oinezko interferentzia gehiegirik ez badu • Onargarria edo ego- kia itzulinguruak eman behar ez baditu • Onargarria edo egokia, trafikoan eskarmentu gutxia- goko txirrindula- rientzat salbu.
• Jolas hiri eta hiri ingurukoa • Egokia • Onargarria babestua bada. • Ez da desiragarria • Onargarria oinezkoen interferentzia handirik gabeko mugatutako zatietarako • Egokia • Onargarria
• Ibilbide ertain edo luzeko zikloturista • Egokia • Onargarria mugatutako zatietan • Onargarria muga- tutako zatietan • Onargarria mugatutako zatietan • Egokia • Onargarria
• Mendiko kiro- lekoa • Bide mota guztiakonar garriak izan daitezke bere kirol praktikarako berezko lekuetarako sarbide zatietan.
• Errepideko kirolekoa • Onargarria aurreratze- ko behar adinako neurriak baditu, eta galtzada bidezko zirkulazioarekiko atzerapen gehiegi antzematen ez bada. • Onargarria • Onargarria • Ez da onargarria • Ez da onargarria, abiadura gutxiko txi- rrindulari asko edo bere zirkulazio azka- rrean interferentzia k eragin ditzaketen oinezkoak ibiliz gero. • Onargarria
baten inguruko beste bat egin behar da. Ibilbide
horretan, trafikoan eskarmentu mugatua duten
txirrindulariak ibiltzen badira, bide modalitate
bereiztuenak aukeratu beharko dira.
• Bizikleta erreia (Urkuluko urtegia).
Bereizketa motordun trafikoaren eta txirnndularien
artean homogeneotasun gutxiko abiadurak dau-
den tokietan ere gomendatzen da. Horri dagokio-
nez, erreferentziazko neurritzat V85 (bide batean
antzemandako abidaduraren 85 pertzentila, hau
da, bertatikdabiltzan ibilgailuen %85ekgainditzen
ez duten abidadura) jo daiteke. 30 km/h baino V85
abiadura handiagoetarako, txirrindulariak bereizi
edo trafikoa baretzeko aukerak planteatu behar
dira29.
Ibilgailu astunen kopuru dezentea izateak bereiz-
keta ¡rtenbideak ere proposatu behar ditu.
Bereizketa "leunaren" (bizikleta lerroa) edo
"zorrotzaren" (pista/espaloia/bizikleta xenda)
arteko aukeraketa beste hainbat faktore osagarri-
ren menpean dago, besteak beste, dagoen espa-
zioa, intertsekzio kopuru eta mota, aparkalekuak
izatea edota maldak.
29 - Holandako "Sign up for the bike" (CROW. Ede, Holanda, 1993) eskuHburuan txirrindularien bereizketaren beharra 80
km/h V85-tik aurrera planteatzen da edozein trafíko bolumenetarako; edo eguneroko 10.000 ibilgailu baino gehiagoko
¡ntentsitatea duten bideetan 30 km/h V85 -ko konbinaketa ¡zanik.
Bizikleta bideen plangintza eta trazaduraren oinarriak
g
g
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
• Bizikleta erreia segregatua (Alegia).
5.4
Norabide bakarra edo
bi norabide izatea
Bizikleta bideen trazadura eta proiekturako fun-
tsezko beste baldintza bat norabide bakarrekoa
edo bi norabideetakoa izatea da, hau da, zirkula-
zio noranzko bakar edo bietarako diseinua.
"Bizikleta lerroaren" tipología norabide bakarre-
koa, eta "bizikleta xendarena" bi norabidetakoa
den bitartean, "bizikleta espaloia", babestutako
"bizikleta lerroa" edo "bizikleta pista" bezalako
beste tipologietarako, bi aukerak dira erabilgarri.
Zirkulazioko bi noranzkoetan zerrendak ezartze-
ko komenigarritasunari edo komenigarritasun
ezari buruzko erabakia zorrotz aztertu behar da,
bere aplikazioa ez baita txirrindulariaren segurta-
sun edo erosotasunarekiko neutrala. Argudio
nagusiak ondorengo taulan jasotzen dira.
Azken finean, arau orokor gisa, esan daiteke bi
norabidetako saihesbidea ez delà gomendatzen
hiri ingurunetako bizikelta bideetarako, nahiz eta,
honako faktore hauek edo beren konbinaketaren
batematen den kasuetan onargarria izan:
• Intertsekziorik gabeko oso zati luzeak badira.
• Ingurumen kalitatea edo txirrmdulanentzako
erakargarritasuna bidearen aldeetako batean soi-
lik biltzen bada argi eta garbi.
• Aurreko eta ondorengo zatiekiko lotura bi nora-
bidetako gurutzebide bakar batean seguruago
eta egokiago egin badaiteke.
Norabide bakarreko aukeretan zirkulazioaren
noranzkoaren arabera irtenbidedesberdinakapli-
ka daitezke; hórrela, beheranzko zatietan egokia-
goa izan daiteke bizikleta Ierro bat trazatzea, aide
gutxi baitago txirrindularien eta autoen abiadu-
raren artean; goranzko zatietan, ordea, hobe da
pista edo bizikleta espaloi erako bide bat disei-
natzea, txirrindularien abiadura autoenaren abia-
durara baino gehiago oinezkoen abiadurara
hurbiltzen baita.
• Norabide bakarreko eta bi norabidetako bideen abantaila eta desabantailak.
Bizikleta bidearen mota Abantailak Desabantailak
• Norabide bakarre- ko espaloia / bizi- kleta pista • Txirrindulariak motordun trafikoaren noranzko berean doaz • Oinezkoen gurutzaketarako erraztasun handiagoa • intertsekzioetan segurtasun handiagoa, motordun ibil- gailuen gidariek bi noranzkoetako batean biltzeko joera baitute. • Bizikleta bideen beste mota batzuekin lotzeko malguta- sun handiagoa, bide baldintzek hala eskatzen badute. • Exekuzio eta garbitasun kostu handiagoa • Bi norabidetako pareko bide baten erdia baino zertxobait handiagoa den sekzioduna
• Bi norabidetako espaloia / bizikleta pista • Exekuzio eta mantentze lanaren kostu txikiagoa • Txirrindulari gutxi izanez gero, parean zirkulatzeko espazio erabilgarri handiagoa • Zirkulazioaren noranzkoak okupatutako sekzio txikiagoa • Zirkulazioaren bi noranzkoetako batera zailtasun handiagoz sartzen den erabiltzailearentzat malguta- sun txikiagoa, motordun bidea zeharkatu behar baitu eta bere jatorrizko traiektoriatik desbideratu. • Motordun ibilgailuak dituzten intertsekzioetan segurtasun txikiagoa • Bizikleta bidearen oinezkoen zeharkako gurutzake- tarako zailtasun handiagoak.
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
5.5
Nola lortu bizikleta bide
bat ezartzeko espazioa
Bizikleta bide baten tipologiaren aukeraketa bal-
dintzatzen duten irizpide multzo hori guztia eza-
rr¡ nahi den hiri eta bide testuinguruakeskaintzen
dituen aukerekin gurutzatu behar da. Espazio
eskasia ohikoa da Gipuzkoako bizikleta bideen
trazaduran, eta, hori konpontzeko, honako irten-
bideak bezalakoetara jo behar da:
• Utzitako azpiegitura linealen aprobetxamen-
dua, erabiltzen ez diren trenbideen edo trazadu-
raren aldaketak erasandako errepide zatiena,
kasu.
• Azpiegitura linealen konbinatutako aprobetxa-
mendua, bizikletak igarotzean, azaleran egoki
daitezkeen kanalizazio hidraulikoena, kasu.
• Bizikleta eta oinezkoen edota motordun ibil-
gailuen erabilera mistorako bide eta kaleen
aprobetxamendua.
• Bizikleta bideari edukiera emateko dagoen
sekzioaren eraldaketa, honako hauen bidez:
- Zabaltzea.
- Zirkulazioko noranzko bat edo biak ezabatzea
- Motordun Ierro kopurua murriztea
- Lerroen zabalera murriztea
- Aparkatzeko zerrendak murriztea
- Zeharkako aparkalekua lerroko aparkaleku
bihurtzea
• Trafikoa arintzeko bide ingurunea eraldatzea,
txirrindularien erosotasun eta segurtasuna ber-
ma tuz.
• Bizikleta pista utzitako aparleku zerrendaren gai-
nean (Tolosa).
5.6
Ohiko akatsak
Azken b¡ hamarkadatan, Euskal Autonomía
Erkidegoan, eta, bereziki, Gipuzkoan bizikleta bi-
de izenez edo "bide gorriak" izenez hainbat bide
eraikitzen joan dira. Hala ere, horietako batzuen
azterketa zehatzak hainbat hutsune agerian jar-
tzen ditu bai beren sorkuntzan zein diseinuan
ere, azken finean, gatazkak edo erabilerarik eza
eragiten dutenak, hain zuzen.
Ohiko lehenengo akats bat bizikleta azpiegitura-
ren isolamendua da, loturarik gabe edo bizikle-
tak dituen eskaintzetarako eta bidaia eta jardue-
ra sortzaile desberdinei irisgarritasuna eskaintzen
duen sare bat eratzeko asmorako neurri eskase-
koa. Bestalde, hainbat kasutan, bideak ez du in-
tertsekzioetarako ¡rtenbide egokirik. Hórrela, txi-
rrindularien zirkulaziorako jarraipen eroso eta se-
gururik gabeko zati txikiz osatutako zatikako
errosario bat bezalakoa da.
Jarraipen eza hori bera eraikuntza, hesi edota
hainbat obraren presentzia delà eta ere gerta li-
teke, txirrindularientzat ¡garotzeko ¡rtenbide al-
ternatiborik aurreikusita egon gabe.
Batzuetan, bizikleta bidearen trazadura eta disei-
nuaren irtenbidea lehendik dauden motordun
zirkulazioko baldintzak beren horretan uztearen
irizpide inplizituaren mendean hartzen da, eta,
horrek tipología aukera desegokietara edota
beste hainbat erabiltzaileren beharrak ahanztera
eramaten du, hainbat kasutan, txirrindulariek bai-
no azpiegitura eta hobekuntza gehiagoren beha-
rrean dauden oinezkoen beharrak ahanztera, be-
reziki.
Ohikoa da, baita ere, bi norabidetako eskemen
aplikazioa norabide bakarreko bide bat plantea-
tzea egokiagoa den lekuetan, gorago aipatu de-
nez. Batzuetan, bi norabidekotasunarekin edota
zabalera doituegien bidez, bizikletetarako behar
den espazioa murriztu nahi da, eta, horren ondo-
rioz, txirrindularientzat azpiegitura deseroso eta
segurtasun gutxikoa diseinatzen da.
Proiektuaren ikuspegitik, hainbat bizikleta bide-
tan, beren funtzionaltasunerako garrantzitsuak
diren adlerdi batzuk ez dira egoki tratatu, beste-
ak beste, drainatzea, argiteria, legez kanpoko
aparkalekuen aurreko babesa, seinaleztapena
edota zoladura.
Azkenik, behin bizikleta azpiegitura inauguratuta,
mantentze lana eta garbitasuna ahantzi egin ohi
da eta horrek narriadura eta erabilgarritasuna
galtzea eragiten ditu.
Bizikleta bideen plangintza eta trazaduraren oinarriak
g
g
e
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
Diseinu parametroak
Bizikleta bideen sare bat planifikatu edo disei-
natzerakoan, txirrindulariaren ereduzko neurrie-
tatik abiatu behar da, eta, baita batera elkartzen
diren gainontzeko garraiobideek aurkezten
dituztenetatik ere.
rentzia gisa, bizikleta eta txirrindulari multzoaren
ohiko dimentsio hauek kontuan hartzen dira30.
6.1.3. Motordun ibilgailuak
6.1
Erreferentziazko neurriak
6.1.1. Oinezkoa
6.1.2. Bizikleta eta txirrindularia
Bizikleta bideek bizikleten zirkulazio seguru eta
erosoa zein aurreratzeko, elkartzeko edota
geratzeko maniobrak ahalbidetzen duten neurri
batzuk eduki behar dituzte. Lehenengo errefe-
Ondorengo grafikoetan ibilgailuetarako dagoen
espazioa murrizteko aukerak aztertzeko eta bizi-
kleta edo oinezkoei eskaintzeko erreferentziako
dimentsioak erakusten dira. Kontuan hartu beha-
rreko lehenengo irizpideetako bat autobus line-
arik ba ote den edo ibilgailu astunen maiztasuna,
bi ibilgailu motek zirkulatu eta aparkatzeko auto-
mobilek eta ibilgailu arinek baino zabalera han-
dixeagoak behar baitituzte. Autobusei dagokie-
nez, ereduzko zabalera 2,5 metrokoa da eta
erreferentziazko luzera 12 metrokoa, udal ontzi-
teriaren zati bat 18 metroko luzeraduna izan dai-
tekeen arren.
----t
1 60 m
----—
• Automobilentzako erreferentziazko neurriak.
Txirrindulari baten neurriak profiletik eta aurretik.
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
• Ibilgailu arinentzako erreferentziazko neurriak.
apcircamendu zerrenda
*-------4.00 - 4.80
3.50 - 4.00
• Bateriako aparkamendurako neurriak (angeluan).
6.2
Oinplanoko trazadura
• Ibilgailu astunentzako erreferentziazko neurriak.
,aparcamendu_ zirkulazio
zerrenda lerroa
• 2.00-2.25 -I 2.75-3.00
I
J
aparcamendu zerrenda zirkulazio lerroa
J-------4.50-5.00 ■ — ■>-!-------- >4.50
3.60
• Luzetarako eta bateriako aparkamendu gunea.
i
I
I
Bizikleta bide baten sekzioa kokatzeko, kontuan
hartu beharreko funtsezko bi dimentsioak hauek
dira: zabalera eta biraketa erradioak, baina bate-
ra elkartzen diren gainontzeko garraiobideek
exijitzen dituztenak ere ezagutu behar dira.
6.2.1. Oinezkoek behar dituzten zabalerak
• Elkarrekin oinez doazen bi
oinezkoren neurriak.
i———r
• Elkar gurutzatzen duten bi
oinezkoren neurriak.
30 - Holandako "Sign up for the bike" (CROW. Ede, Holanda, 1993) eskuliburuarijarraiki, Holandako bizikleten % 95ek
1,90 m edo gutxiagoko luzera daukate, eta zabalera beti 0,75 m baino txikiagoa da.
Bizikleta bideen plangintza eta trazaduraren oinarriak
g
g
e
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
t
• Norabide bakarreko
bideetarako errefe-
rentziazko zabalerak.
6.2.2. Txirrindulariek behar dituzten zabalerak
Bizikleta bideen diseinuan, txirrindulariek peda-
lei eraginez okupatzen duten guneaz gain,
gurutzaketa, aurreratze eta, behar den tokietan,
paraleloko zirkulaziorako beharrak ere kontuan
hartu behar dira. Era berean, beste hainbat era-
biltzailerekin gerta litezkeen gatazkak ere kon-
tuan hartu behar dira, bizikleta bidea kokatzen
den moduaren arabera, eta bizikleta bidea era-
kargarri egiteko eta espero ez diren maniobra,
geratze eta abian jartzeen aurrean maniobra eta
ekiditzeko mugimenduen exekuzioa errazteko
behar diren babes guneak eta lasaierak ere bai.
Bizikletetarako zirkulazio noranzko bakarra
duten bideek 1,20 metroko zolatutako sekzio
bat gutxienez eduki behar dute, zabalera horrek
oso bizikleta fluxu altuak ez direnetarako behar
adinako erosotasun eta segurtasuna eskaintzen
baititu. Kopuru horren edozein murrizketak justi-
fikazio zorrotza exijitu dezake, baita babes gune-
en zabalerari arretarik handiena ere. Paraleloko
zirkulazioa zein aurreratzeak erraztea komeniga-
rritzat jotzen bada, zabalerak 1,50 metrokoa edo
handiagoa izan behar du. Goranzko malda han-
diko ibilbideetan, komeni liteke neurri horiek
gorantz berrikustea txirrindularien alboko lekual-
datzeak hobeto egokitzeko.
Bizikleta bideak zirkulazioko bi noranzkoak har-
tzen dituenean, zolatutako gutxieneko zabalerak
2,20 metrokoa izan behar du, baina bi txirrindu-
larien arteko gurutzatzean erosotasuna eta abia-
dura handitzeko, sekzioak 2,50 metrokoa edo
handiagoa izan behar du.
Bizikleta bideetako neurriek gainera honako
inguruabar eta elementuekiko lasaiera eskaini
behar du:
• Bide ertz eta mailak.
• Alboko oztopo ez-jarraituak
• Alboko barrerak
• Paraleloko motordun zirkulazioa
• Paraleloko aparkamendua.
Txirrindulariek benetan erabil dezaketen zolatu-
tako sekzioa murriztuta geratzen da 5 cm-ko al-
tueradun bide ertzez mugatuz gero, Ierro zuze-
neko pedaleatze bitartean, lur mailaren gaineko
pedalen gutxieneko altuerak oso gutxi gaindi-
tzen baitu zifra hori. Edonola ere, bide ertzak ez
dira egokiak izaten bizikleta mota batzuetan,
besteak beste, bizikleta espaloian edota oinez-
koek maíz zeharkatzen dituztenetan eta irisgarri-
tasun irizpideak betetzen ez direnetan (hirigintza
barrerak ezabatzea). Bestalde, zolatutako zaba-
lerak doituak badira komeni da bide ertzik ez
eraikitzea, txirrindulariek bere ibilgailurako zola-
tutako sekziotik kanpo baztertzeko maniobrak
edo ibilbidea zuzentzeko maniobrak egin ahal
izan ditzan.
Bizikleta bideak albo batean edo bitan 5 cm
baino altuera gehiagoko bide ertzak izanez gero,
erreferentziazko sekzioa 0,2 metrotan handitu
behar da erasandako albo bakoitzean.
Pedaleatzearen lasaiera edo babes gunea txirrin-
dularien ibilbidean azaltzen diren oztopoetara
ere zabaldu behar da. Zuhaitz edo kale argiak
bezalako elementu ez-jarraituetarako, zolatuta-
ko azalerarekiko distantziak gutxienez 0,3 metro-
koa izan behar du eta 0,4 metrotara zabaldu
behar da barrera edo hesiak bezalako oztopo
jarraituen kasuan.
Motordun zirkulazioarekin hiri bideetan gutxie-
nez 0,5 metroko babes gunea ezarri behar da,
eta 50 km/h baino gehiagoko abiaduradun bide-
etan 0,8 metrokoa gutxienez. Salbuespena bizi-
kleta lerroaren tipología da, hau da, galtzadaren
zati bat okupatzen duen bizikleta bidearena,
motordun trafikoarekiko elkarbizitza estuagora-
ko pentsatuarena, hain zuzen ere.
Bizikleta bidea lerroko aparkamendu zerrenda
batekiko mugakidea denean, ateak irekitzea eta
txirrindularientzat arriskurik sortu gabe, pertso-
nak ibilgailuetatik sartu eta irtetea ahalbidetzen
duen gutxieneko 0,8 m-ko babes gunea finkatu
behar da. Neurri hori bera zeharkako aparka-
menduaren kasuan hartu behar da kontuan, ibil-
gailuen muturrak bizikleta sekzioa okupatzea sai-
hestearren.
Babes elementurik ez duten ezponden ondoko
bizikleta bideei dagokienez, komeni da ezpon-
daren ertzarekiko 1,5 m-ko alboko babes gunea
mantentzea, ezponda 3H:1V makurduraduna
edo 0,60 m-koa ezponda etzanagoa bada.
Babesak bihurguneen barrualdeko ertzean berri-
kusi, eta, hala balegokio handitu behar dira, ber-
tan, txirrindularien makurdura ziurtatzeko.
t 4-
• Bi norabidetako bideetarako erreferentziazko
zabalerak.
Bizikleta bideen plangintza eta trazaduraren oinarriak
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
g g
OJO OJO
• Alboko babes gunearen neurriak oztopo ez-jarrai-
tuen kasuan.
• Alboko babes gunearen neurriak lerrotan aparka-
tutako automobilen kasuan.
6.2.3. Ibilgailuek eskatutako zabalerak
Bizikleta bide baten ezarpena batzuetan lehen-
dik dagoen sekzioa aurreikusitako eginkizuneta-
rako soilik neurtuz egin daiteke. Motordun sek-
zioaren murrizketek trafikoa baretzen ere lagun
dezakete. Ondorengo irudietan, motordun sek-
zioetarako neurri horietarako erreferentzia bat
eskaintzen da.
O
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
6.2.4. Txirrindularien biraketa erradioak
Txirrindulari batek bihurgune bat eroso har
dezan behar den biraketa erradioa bere zirkula-
zioko abiaduraren mendean dago. Ondorengo
taula erreferentziatzat erabil daiteke31:
Biraketa erradioa
V (km/h) R (m)
12 3,3
15 4,0
20 5,2
30 7,6
Arau orokor gisa, lOm-ko gutxieneko erradio
bat erabiltzea gomendatzen da, baina hiri espa-
rruetan, bidegurutzeetarako sarbide bihurgune-
etan edo aparteko egoeretan parámetro hori
5m-tara gutxitu daiteke.
Bidearen ezaugarriek bihurgunearen trazadura
3m baino erradio txikiagokoa izatea exijitzen
badute, komeni da egoki seinaleztatu eta zola-
duraren tratamendu berezia egitea. 2m baino
erradio txikiagoetarako, txirrindulariak bizikleta-
tik jaitsarazten dituen gailu edo seinaleztapenen
bat beharrezkoa izan daiteke.
6.2.5. Ibilgailuen biraketa erradioak
Ibilgailu batek ¡ntertsekzio batean biratu ahal
izateko behar den bihurgune erradioa ibilgailua-
ren eta bere ardatzen zabalera eta luzeraren zein
bidegurutzea osatzen duten galtzaden zabalera-
ren mendean dago. Zirkulazioko bi noranzko iza-
teak eta geometría desberdineko aparkatzeko
bandak edo bide ertzak izateak, ondoren, erre-
ferentziazko hiru ibilgailu motatarako eskaintzen
diren neurriak gehiago edo gutxiago malgutzen
dituzte.
• Ibilgailu baten
biraketa erradioa.
4—
r i
4 f
• Ibilgailuek biratu ahal izateko behar behar dituzten neurriak.
Ibilgailu mota Ibilgailu zabalera (A) Ibilgailu luzeera (L) Barneko biraketa erradioa (Rl) Kanpoko biraketa erradioa (R2) Gainza baiera (S)
• Ibilgailu ertaina 1,7 4,2 3,4 5,80 0,35
• Ibilgailu haundia 1,8 4,9 6,0 8,85 0,4
• Mikrobus edo ibil- gailu komertzial arina 2,2 7,0 8,0 11,4 0,6
• 2 ardatzeko Kamioi zurruna 2,5 9,0 8,5 12,5 0,7
• Autobusa edo 3 ardatzeko Kamioi zurruna 2,5 12,0 10,0 13,6 1,4
Iturria: “ Hiri-bideen Proiektu eta Plangintzarako gomendioak". Herri-lan,
Garraio eta Ingurumen Ministeritza. Madril, 1995.
6.2.6. Bidegurutzetako ikusgarritasuna
Bizikleta bide bat motordun bide batera Insten
denean, txirrindularien eta motordun ibilgailuen
gldarlen elkar Ikusgarritasuna kontuan hartu
behar da, baita aurreikusitako bien abiadurak
ere. Pedalei eragiten dieten txirrindularien ero-
sotasunerako, komeni da motordun bidera iritsi
baino 8-10 segundu lehenago ikusi ahal Izatea,
eta, horrek 20km/h-ko diseinu abiaduretarako
intertsekzioarekiko 45 metro baino gehiagoko
aldeak eskatzen ditu.
6.2.7. Geratzeko distantzia
Ikusgarritasun irizpide hori txirrindulariak edota
motordun ibilgailuak geratzeko behar den dis-
tantziarekin ere zerikusia du. Pertzepzio eta erre-
akzio denboran zehar igarotzen duen distantziak
eta balaztatzean zehar igarotako distantziak
osatzen dute distantzia hori. Errepide araudiaren
arabera, geratzeko distantzia ondorengo formu-
lan jarrlkl kalkula daiteke32:
Dp= [(V-tp)/3,6]+[V2/(254-(f¡+¡)]
Bertan:
• Dp = geratzeko distantzia (m).
• V = abiadura (km/h).
• f¡ = gurpila-zoladura arteko luzetarako marrus-
kaduraren koefizientea.
• i = sestraren makurdura (%1 positibo edo
negatiboan).
• tp = pertzepzio eta erreakzio denbora (s).
31 - "The Bicycle Planning Book". Mike Hudson. Friends of the Earth. London, 1978.-en desknbatutako R = 0,24*V + 0,42
formulan oinarntuta egina.
32 - 1999ko abenduaren 27ko Agindua, 3.1-IC Araua, Errepide Instrukzioko Trazadura, onartzen dueña.
Bizikleta bideen planglntza eta trazaduraren oinarrlak
g
g
e
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
Bizikleta bideen diseinurako 2 segunduko per- • Akordioko luzera minimoa metrotan.
tzepzio eta erreakzio denbora kontuan har dai-
teke eta 0,25eko marruskadura koefiziente bat.
Hórrela, ordekako 20 km/h-ko abiaduretarako,
geratzeko distantzia 17 metro ¡ngurukoa ¡zango
litzateke.
6.3
Malda aldea (%) Abiadura (Km/h)
10 15 20 25 30 35 40 45 50
2 - - - - - - - - 11
5 - - - - 15 32 51 71 100
10 - - 13 27 44 69 102 145 199
15 - 10 22 40 67 104 153 - -
20 3 14 30 54 - - - - -
25 6 18 37 - - - - - -
Altxaerako trazadura
Iturria: "Geometric Design Guide for Canadian Roads".
Transportation Association of Canada. Ottawa, Canada, 1999.
6.3.1. Luzetarako malda
Kirol txirrindularientzat salbu, ez dira komeni
goranzko gradienteko %6 baino gehiagoko tra-
zadurak, ez baitira oso eroso eta erakargarriak
erabiltzaile gehienentzat, eta, bereziki, egunero-
ko hiri txirrindularientzat.
Hala ere, Gipuzkoako orografía kontuan hartuta,
ibilbide batzuetan balio hori gainditu behar iza-
ten da. Kasu horretan, bizikleta bideak gorantz
eta beherantz ongi maniobratzea errazteko behar
adinako zabalera izatea, eta goranzko gurpila-
galtzada arteko marruskadura eta beheranzko
irristatze aukerakgutxitzen duen zoladura egokia,
pikordun materialik gabea izatea bermatzea
komeni da.
Malda handikobidezati horietarako, honako luze-
ra hauek gainditzen ez dituzten trazadu
tuan hartu behar dira:
250 m %6
90 m %8
30 m %10
Bizikleta bidearen drainatzea errazteko, proiek-
tatutako sestrak gutxienez %0,5eko luzetarako
malda bat izatea komeni da.
Oztopoak edo bide ertzak gainditzeko arrapala
txikiei dagokienez, %20 edo 25eko gehieneko
markurdurak gomendatzen dira.
Malda desberdinetako zatien lotura bizikleteta-
rako erradio erosoetako goitik beherako akor-
dioen bitartez egingo da. Akordio konbexuen
kasuan, diseinuak geratzeko ikusgarritasuneko
distantzia kontuan hartuko du, eta, abiaduraren
arabera, ondorengo luzerak gomendatzen dira:
Erabilitako formulak honako hauek dira:
Si Dp>L L=2 Dp-274/A
Si Dp<L L=A Dp2 / 274
Bertan:
• L: Goitik beherako bihurgunearen gutxieneko
luzera (m)
• Dp: geratzeko ikusgarritasuneko distantzia (m)
• A: maiden aide algebraikoa (%)
Akordio konkaboen kasurako, txirrindularientza-
ko erosotasunerako gutxieneko bihurgune erra-
dio onargarria honako formula horretan oinarri-
tuta ezartzen da:
K= v2 / 390 V km/h-tan adieraziz
6.3.2. Zeharkako malda
Gomendatzen den zeharkako malda lekuaren
plubiositateari eta isurketari lotuta dago, errefe-
rentziazko kopurua %2koa izanik.
6.4
Ereduzko sekzioak
"Errepideen Instrukzioaren " (3.1-IC) Trazadura
Araudiak, proiektugileen ohiko oinarriak, hitzez
hitz honako hau dio: "Bizikleten zirkulaziorako
bideak ez dira Arau honen xede"33. Euskal
Autonomía Erkidegoko araudiari dagokionez,
errepide proiektuetarako Arau Teknikoak oso
azaletik "bizikleta pisten" trazadurarako irizpide
batzuk ezartzen ditu"34. Hori delà eta, garrantzi-
tsua da hemen bizikleta bideen mota desberdi-
nen trazadurarako oinarrizko irizpideak zehaztea.
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
6.4.1. Bizikleta pistak
Oinezkoen eta ibilgailuen trafikotik bereizitako
bizikleta bideak dira. Hiru zirkulazio moten arte-
ko bereizketa hiri altzari, landaredi, aparkaleku,
bide ertz edo zirkulazio zerrendako altura aldeen
bitartez ezar daiteke.
Bizikleta pista norabide bakarrekoa bada,
gomendatzen da 1,5 m-ko zabalera, kopuru hori
bide zati berezietan zentimetro batzuetan
murriztu daitekeen arren, betiere 1,2 metro gain-
ditu eta aldameneko oztopoekiko lasaiera ona
baldin bada.
• Norabide bakarreko bizikleta pista bateko zabalera gomen-
dagarria.
• Bizikleta pista
(Donostia).
• Espaloiaren
zabalkuntzaren
gaineko bizikleta
pista (Tolosa).
Zifra guzti hauek zolatutako azalerari dagozkie,
bertan igarotzeko moduan ez dauden ertza irre-
gularrak kontutan hartu gabe. Erreferentziazko
sekzioa 0,2 metrotan handitu behar da erasan-
dako albo bakoitzean.
Aparkatutako autoekiko, bide ertz eta beste ele-
mentuekiko gorde beharreko distantziak, 6.2.2
atalean landu dira.
6.4.2. Bizikleta lerroak
Bi norabidetako pistetarako, gomendatzen den
gutxienekoa 2,2-koa da, 2,5 m-tara iristea nahia-
go bada ere.
I
• Bi norabidetako bizikleta pista bateko zabalera gomendaga-
rria.
Galtzada orokorraren zati bat bizikletaren zirkula-
ziorako erreserbatutako gunetzat aprobetxatzen
duten bizikleta bideak dira. Hori aukeratzeko,
sekzioaren ezaugarriak eta hartzen dituen trafi-
koak kontuan hartu behar dira, bizikleta bideak
ahalbidetzen dituen txirrindulanen zein beste ibil-
gailu batzuen gidarien jarrera berriak aurreikus-
tearren. Sekzio zabalegi batek motordun ibilgai-
luen zein txirrindulanen gehiegizko abiadurak
erraz ditzake, sekzio doituegiek gehiegizko kon-
fiantza batetik datozen maniobra arriskutsuegiak
eragin ditzaketen bitartean.
Bizikleta lerroaren neurrien ezarpenak, txirrindu-
laritzaren eskakizunez gain, motordun zirkulazio-
ko lerroen dimentsioak eta aparkatzeko zerren-
den presentzia kontuan hartu behar ditu. Irizpide
horiek guztiak laburtuz, 1,5 m-ko bizikleta lerro-
en zabalerak gomendatzen dira, edo txirrindula-
rien fluxu handiak dauden tokietan handiagoak,
sekzio horretan motordun zirkulazioarekiko bide-
ko 0,3 m-ko bereizketa marka bat ere jasoz.
33 - 1999.eko abenduaren 27ko Sustapen Ministerioko Agindua, Errepideen Instrukzioko 3.1-IC Araua, Trazadura onar-
tzekoa (2000.eko otsailaren 2ko GAO, 28. zk.).
34 - 1989.eko abenduaren 19ko 283/89 Dekretuak, 1987-1998 aldîrako Errepideen Plan Orokorra onartzekoak, III.
Kapituluan ezarrítako ARAL) TEKNIKOEN "Zeharkako Sekzioari" buruzko 2.4. kapituluaren 2.4.6. atala.
Bizikleta bideen plangintza eta trazaduraren oinarriak
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
Bizikleta pista
(Donostia).
Ibilgailuen aparkamendua izanez gero, babes
zerrendak 0,8 m-koa izan behar du35.
Bizikleta lerroa areka edo bide ertzen ondoan
doan kasuan, aipatutako gutxieneko neurria bizi-
kleten zirkulaziorako zerrenda erabilgarriari
dagokio, beraz, gateada ertzetan geratu ohi den
eta zirkulaziorako ez den sekzioa kontuan hartu
gabe -irtenune edo saretaduna edo gaizki zola-
tutakoa-.
Europako herri batzuetan badira bizikleta lerro-
en mota desberdlnak, beren dlselnu eta beren
erabllerarako gomendloen arabera. Lehenengo
mota zoladurako Ierro ez-jarraltu baten bldez
selnaleztatu ohi da, motordun ¡bilgailuek aparte-
ko Inguruabarretan zeharka dezaketena, eta.
Inguruetan txlrrlndularlak zlrkulatzen arl ez badi-
ra, "iradokitako" bizikleta lerrotzat Izenda dalte-
ke36.
Blgarren bizikleta lerroen mota zoladurako Ierro
jarraltu batez selnaleztatzen dena da, Ibllgalluek
larrlaldl egoeretan Izan ezlk, ezln dutela zeharka-
tu adlerazlz, eta, "formaldutako" bizikleta lerro-
tzat Izenda liteke37. Mota horren bereiztutako
¡zaera sendoteko, bide markari irteneko gailuren
bat erants liteke, katadioptrikoak dituztenak,
kasu, bizikleta bldean sartuz gero, motordun ibil-
gallueteko gldarlen arrêta erakartzeko moduko-
ak, haln zuzen ere.
Azkenlk, "babestutako" bizikleta lerroak bide
markel galnontzeko Ibilgailuen aldetlko Inba-
sloaren aurrean, nolabalteko babes flslko mota-
ren bat eransten die. Babes horl oso ugarla Izan
liteke, mutiloiak, gaindi daitezkeen bide ertzak
edo txirrindularien errodadura planoaren igoera
txiki bat, alegia. Motordun ibilgailuak bizikleta
Bizikleta-erreia
babestua
(Donostia).
bidera sartu ezin diren kasuan, bizikleta lerroko
tipología hori bizikleta pistaren parekoa da.
35 - "Empfehlungen für Radverkehrsanlagen (ERA 95) " izeneko Alemaniako bizikleta bideen eskuliburuan (Forschungsgeseiischaft
für Strassen- und Verkehrswesen (FGSV'i. Colonia, Alemania. 7995) zabalera horl zentimetro batzuetan outxitzen da.
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
6.4.3. Bizikleta bazterbideak
Bere Izenak dloenez, bizikleta erabllerarako ego-
kltutako errepldeetako bazterbideak dira.
Gomendatzen den zabalera 1,5 metrokoa da eta
0,3 metroko berelzteko bide marka bat. Bizikleta
bazterbldearen eta bazter babes edo galtzadako
selnaleztapen eta babesen arteko babes guneak
0,2 metrokoa Izan behar du, gutxlenez.
Edonola ere ohartarazl behar da bizikleta bldea-
ren mota horl ibilgailuen abladurak handlak
diren lekuetan soilik gomendatzen delà, horreta-
rako, motordun zlrkulazloko lerroen neurrlak,
eta, behar Izanez gero, zirkulazioko abiadura
kontrolatzeko neurriak modu hertsian ezarriz.
Bizikleta bazterblde baterako gunea soilik baldin
badago, gomendatzen da goranzko zirkulazioa-
ren noranzkoan instalatzea, bide zati horietan
txirrindulariaren eta motordun ibilgailuen abla-
duren homogeneltate eza eta manlobratzeko
gune eskaera handlagoak baltlra.
Halnbat herrltan, bl norabldetako galtzada
bakardun errepldeetan bizikleta bazterbldeen
motak arrakastaz esperlmentatu dira, horietan,
motordun ibilgailuak bizikleta bazterbldea zapal-
duz gurutzatzea balmentzen balta.
• Oinezko eta txirrindularientzako bazterbideak
(Menorca).
6.4.4. Bizikleta espaloiak
Galtzadatlk berelzltako balna olnezkoentzako
zlrkulazlo guneareklko galnjarrltako bizikleta
bldeak dira. Ez dira, oro har, ¡blltarlen gunearen
kontura egln behar, balzlk eta prolektuan gune
horrl erantsltako osagarrl glsa. Olnezkoen Iragal-
tea neurrl bakar batez ez neurtzeak gurutzatuta-
ko ezustean sartzeak, gertakarlak eta azplegltu-
raren funtzlonamendu txarra eragln dltzake.
Beraz, sekzlo mota horl apartekotasunez eta es-
paloiek soilik oinezkoen zirkulazioko eta, gutxie-
nez, 3 metroko zerrenda bat jasotzeko behar
adinako zabalera dutenean bakarrlk erablltzea
gomendatzen da, norablde bakarreko bizikleta
blderako gomendatzen diren 1,2-1,5 metroez
edo bi norabidetako biderako 2,2-2,5 metroez
gain. Irizpide horiek 4,5 metro baino gehiago
duten espaloi plataformetarako balio dute ba-
kar-bakarrik, zuhaitz eta hiri altzarien zerrendak
edo galtzada eta fatxada berelztekoak kontuan
hartu gabe.
Bizikleta espaloi baten ezarpenak dauden oinez-
ko fluxuen azterketa bateduki behar du, orduko,
asteko eta garaian garaiko fluktuazioak kontuan
hartuz, baita gizarte talde desberdinek erabiltze-
ko duten modua ere, eta, bereziki, haurrak eta
zaharrak bezalako talderik ahulenak. Kontuz ¡bilí
behar da bizikleta espalóla bere neurriez gain
kontuan ez hartzeko, txirrindularien gehiegizko
abiadurak saihestearren; behar adinako zabalera
duen sekzioa edukiz gero, hobe da oinezkoekiko
bereizketa motaren bat aukeratzea, eta horrek
bizikleta bldea bizikleta pista bihurtuko luke.
Bizikleta espalolen dlselnuan aparkatutako Ibll-
galluel edo blzlkleten parean zlrkulatzen dutenel
dagozklen babes guneak ere kontuan hartu
behar dira. Azken kasu horretan, bizikleta espa-
lóla hiri bide bateko galtzada baten Inguruan
doanean, galtzadaren ertzareklko dlstantzlak
0,50 m-koa Izan behar du.
• Bizikleta-espaloia (Donostia).
36 - Erresuma Batuan, Ierro horiek "advisory cycle lane" ¡zena dute eta, adibidez, aparkamendu Ierro paralelo bat duten
galtzadatan erabiltzen dira, ¡bilgailuek aparkatzeko edo bertatik ateratzeko bizikleta lerroa zeharkatu ahal izateko. Kasu
horietan, aparkamendu zerrendak eta bizikleta lerroak bereizita egon behar dute 1 metro zabaleradun bide marka
baten bidez (0,5 metro gutxienez), horietarako, 1,5 metroko zabalera ezartzen duen Britainia Handiko Bizikleta Bideen
Sare Nazionalaren eskuliburuaren arabera ("Guidelines and Practical Details- Issue 2". Sustrans. Bristol, Erresuma
Batua, 1997). Erresuma Batuan, bizikletaren piktograma jaso behar dute; Holandan, berriz, ez dute seinaleztapen bere-
zirik baina kolorezta daitezke galtzadarekiko bereizketa handitzeko; zabalera 1,5 eta 2,5 metro artekoa ¡zatea gomen-
datzen da.
37 - Bizikleta lerroa horietarako, Britainia Handiko ¡zendapena "mandatory cycle lane" da eta gainontzeko ¡bilgailuek ezin
dute zapaldu. Orríaldeko oineko aurreko oharrean, Ierro horietarako aipatutako eskuliburu brítaíníarrak gomendatutako
zabalera 2 metrokoa da, gutxienekoa 1,5 metrokoa ¡zanik.
Bizikleta bideen plangintza eta trazaduraren oinarriak
g
g
e
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
0,30 0,30
• Norabide bakarreko bizikleta espaloi baterako zabalera gomendagarria.
0,30
• Bi norabidetako bizikleta espaloi baterako zabalera gomendagarria.
6.4.5. Oinezkoentzako eta bizikletetarako
kaleak
Bizikletaren erabileraren kultura berri batsortzea
hainbat lekutan oinezko eta txirrindularien ego-
kitzapen eta ikaskuntza gatazkak sortzen an dira,
bâtez ere, oinezko gunean oinarritutako bizikleta
azpiegiturak sortu diren tokietan (bizikleta espa-
lolak edo blzlkletaz Igarotzeko oinezkoentzako
guneak), horietan, txirrindulari berri batzukez bai-
taude ohituta ohiko bideen erabilerara bizikleta
blderlk ez dagoen toklan.
Batzuetan, txlrrlndularlak Igarotzeko alternatiba
azkar, eroso eta seguruen faltak sortzen du ga-
tazka, baina beste batzuetan lehentasunei eta
abiadurari dagokienez aurreikusitako araudiaz
kanpoko txirrindularien jarrerak dira gatazka
sortzen dutenak.
Hori da hiri zentroetako merkataritzako oinezko-
entzako kale zatlen kasua, horietan, ibiltarien
dentsitatea edota beren abiadura txirrindularien
fluxurako gehiegizkoa izan baitaiteke.
Horrelako salbuspenekin, oinezkoen zirkulazioa-
ren eta bizikletaren Integrazloa gomendagarria
da, eta, askotan, txirrindulariek beren ibilbideak
izugarri laburtu, oinezko gunean bertan egonez
gero azkarrago iritsi eta askoz ere arrisku orokor
handiagoa dakarten beste bide alternatibo ba-
tzuk saihesteko aukera eskaintzen du.
Oinezko kalean mugarik gabeko bizikleta zirku-
lazloa onartzea aukeratzen bada, erablltzalle
bakoltzak alboko muglmenduetako askatasun
handlena martxaren perturbazloen malla handia-
goen kontura aurkltzen du, bien arteko nolabai-
teko berelzketa motaren bat ezarrlz, askatasuna
eta lekualdatzeen oztopatzea ere gutxltzen
diren bitartean.
Oinezko eta txirrindularien bereizketa mailak
askatasunaren eta martxaren perturbazioaren
arteko oreka ezartzen du, eta seinaleztapenaren,
testura aldaketaren eta zoladuraren mailen bidez
arautu behar da.
• Bizikletak oinez-
koen gunean.
6.4.6. Oinezkoentzako eta bizikletetarako bide-
ak (bizikleta xendak)
Txirrindulariek aprobétxatutako edo motordunak
ez diren b¡ nodoetarako propio diseinatutako
oinezkoentzako bide aukera zabala da. Bertan,
ibiltzen direnen eta pedalei eragiten dietenen
arteko bereizketa maila desberdinetakoa izan dai-
tezke, seinaleztapenik gabekoa edo zeharkako
eta goitik beherako seinaleztapenean oinarritu-
takoa soil-soilik.
Emaitza ez da hainbeste harrapaketak gertatzea,
horiek ere gerta baitaitezke, baina, bâtez ere,
area horietan oinezkoen jarrerak izan beharko
lukeen erabateko erlaxaziorik gabeko giro des-
berdin baten sorrera. Hori delà eta, arauzko eta
kontrol alderdlak kontuz zalntzea garrantzltsua
da, jarrera gatazkatsuakahallketa gehlen murriz-
tearren.
Oinezkoentzako eta txirrindularientzako trafiko-
aren intentsitatea, eta, aurreikus daitekeen azke-
naren abiadura bereizteko aukera desberdinak
azkenean hautatzeko kontuan hartu beharreko
faktoreak dira. Txirrindularien bereizketa kasue-
tarako gomenda daitezkeen gutxieneko zabale-
rak bizikleta espalolenen antzekoak dira, txirrin-
dularien eta ibiltarien arteko gatazkak saiheste-
ko, bi erabiltzaile moten artean neurri bakar bat
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
• Oinezko eta txirrindularientzako bidea (bizikleta xenda) oinez-
koak eta txirrindulariak bereizi gabe.
• Oinezkoentzako eta txirrindularientzako bidea (bizikleta xenda),
oinezkoak eta txirrindulariak modu arinean bereiztuta.
• Bizikleta-xenda trenbidearen ondoan (Añorga Txiki).
ez erabiltzearen ondorioz sortutakoak, neurri
hori oinezkoen gunearekin lotu behar bada ere.
6.4.7. Bide mistoak edo motordun trafikoare-
kin partekatutakoak
Bizikleten bereizketa bere zirkulaziorako espe-
zialdutako bideetan ez da txirrindularien igaro-
tzea errazteko modu bakarra erosotasun eta
segurtasun baldintza egokietan. Bizikleta traflko
orokorrean ere Integra daiteke, betiere motordun
ibilgailuen abiadura eta intentsitate konbinaketa
egokiakematen badira. Hori da "30areatan" ize-
nekoetan edota "aldi bereko trafikoetako kale,
bide edo areetan" jasotako bideen kasua.
"30 areek" funtzionamenduko arau orokortzat
duten 30 km/h-ko mugari zor diote beren izena,
eta, "aldi bereko trafikoetako kaleak" motordun
Ibilgailuen abiadura erabiltzaile ahulenen parean
jartzeko dlselnatutakoak dira, oinezko eta txirrin-
dularien parean, hain zuzen.
Espainian, Zirkulazioko Erregelamendu Oroko-
rrak aldi bereko trafikoei lot daklekeen "egoltza
kaleen" tipología bat ezartzen du. "Egoitza
kale" horiek S-128 selnaleak araututakoak dira
(Zirkulazioko Erregelamendu Orokorraren 159.
artlkulua), abiadura 20 km/h-tan mugatzen
dueña eta zirkulazio gune osoa erabil dezaketen
oinezkoei igarotzeko lehentasuna ematen diena.
Gidarien jarrerak arau horien mendekoak izan
daitezen, ezinbestekoa da kaleen dlselnua horre-
tarako zuzendua Izatea, horretarako, Ibilgailuen
abiadura lasaitu, moteldu eta baretzeko erabil-
tzen diren teknika eta gailuak erabiliz.
Trafikoa lasaitzeko formula arlnago bat "30 kale
eta areak" ezartzean datza. Horietan abiadura-
ren muga, bere izenak dioenez, 30 km/h-koa da.
Zirkulazioko Erregelamendu Orokorrak bere
azken bertsloan ere formula hori S-30 seinalea-
ren bitartez jasotzen du3S:
- S-30. 30eko Gunea. Lehen-lehenengoz oinez-
koentzako den eta bereziki egokitutakoa den zir-
kulazio gunea adierazten du. Ibilgailuen gehle-
neko abiadura 30 kilómetro ordukotan flnkatuta
dago. Olnezkoek dute lehentasuna.
"30 areatan", selnaleztapenaz gain, sekzloak eta
bldearen beste alderdl batzuk doltu behar dira,
txirrindularien abiadura eta segurtasunaren
murrizketa bermatzearren. Kontuan hartu beha-
rreko elementuetako bat, motordun ibilgailuek
bizikletak aurreratzea da. Sekzloa oso hertsla
bada, aurreramendua ezlnezko eglten da, eta,
beraz, motordun zirkulazioko abiadurak peda-
leatzearekin parekatu behar dira.
38 - 2003ko azaroaren 21eko 1428/2003 Errege Dekretua, 1990eko martxoaren 2ko 339/1990 Errege Dekretu Legegileak
onartutako Trafikoan, motordun ibilgailuen zirkulazioari eta bide segurtasunarí buruzko Legearen testu artikulatuaren aplika-
zio eta garapenerako Zirkulazioaren Erregelamendu Orokorra onartzen denekoa, 2003ko abenduaren 23ko 306 zk.dun
GAOn argitaratutakoa.
Bizikleta bideen plangintza eta trazaduraren oinarriak
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
• Txirrindulariek eta motordun ibilgailuek "30 areatan" partekatutako
norabide bakarreko bideetarako zabalera gomendagarriak.
Aitzitik, sekzio zabalek aurreramendua errazten
dute, baina txirrindulanen segurtasun eta eroso-
tasunaren aurkako abiaduretara eraman dezake-
te. Hala ere, tarteko sekzioak, ez oso hertsiak ez
oso zabalak, nahasketa handiena eta erabiltzeko
arriskurik handiena sor dezkaketenak, txirrindu-
larien aurreramenduak baldintza desegokiak
eraginez.
Bidea zirkulazioko noranzko bakarrekoa denean,
txirrinduladen aurreramendua galarazten duen
2,25 eta 2,60 m bltarteko oso galtzada hertsl bat
ezar dalteke. Kopuru horlen gainean automobi-
lek blzlkletak aurreratzeko arriskua dago. Bide
zatiek luzera moderatua edukl behar dute atze-
rapen handlenak gehleglzkoak Izan ez daltezen;
esate baterako, 250 m-ko Ibllblde bat igarotze-
ko, 15 km/h-ko abladura duen txlrrlndularl baten
eta 30 km/h-koa duen automobll baten arteko
dlferentzla mlnutu erdlkoa da. Gutxleneko sek-
zloa Ibllgallu astunetarako (kamlol eta autobu-
sak) bide alternatlboak dauden tokletan solllk
apllka dalteke.
Bidea zirkulazioko noranzko bikoitzekoa denean,
30 km/h-ko gehieneko abiduretarako, galtzada-
ren zabalera 4,30 m-koa izan daiteke, betiere,
bide zatia laburra bada eta bi noranzkoetan ibil-
gailu astunen trafiko handirik ez bada. Kasu
horretan, galtzadaren zabalera 6 m arte handitu
behar da. Sekzio horrekin batera ibilgailuen
abiaduraren neurri osagarriak ezartzea gomen-
datzen da.
6.4.8. Autobusekin partekatutako Ierro eta
kaleak
Nazioarteko eskarmentuak hainbat inguruaba-
rretan txirrindulariek garraio kolektiboko ibilgai-
luetarako, autobusetarako, bereziki, gordetako
gunea partekatzea litekeena delà eta komeni
delà erakusten du. Horretarako, bi trafikoen ero-
sotasun eta segurtasuna bermatzea eta zirkulatu,
aurreratu eta geratzeko modua argitzea beha-
rrezkoa da.
Aukera hori, bizikleta garraiobide normalizatua
ez den tokietan arrarotzat jo daiteke, eta bizikle-
ta bideak erabiltzaile berriak erakartzeko pen-
tsatzen dira, motordun ibilgailuen aurrean be-
relzketa gune gisa, batez ere, diseinatuz. Kasu
horietan ere, horrelako irtenbidea ez da baztertu
behar, bide zati labur edo autobusen intentsitate
baxudun zatirako balio dezake eta.
Bere balorazio egokia egiteko, kontuan hartu
behar da hobekuntza esanguratsua ekar dezake-
ela, txirrindulariek galtzadaren eskuineko aldean
seguruago zirkulatzen dute eta, autobusa lerroa
ere ezartzen den tokian, bidearen bigarren lerro-
an baino, autobusen eta motordun trafikoaren
artean harrapatuta. Bere kontra ditugu galtzada-
ren ertzetako zoladuraren akabera eta artapen
baldintza okerragoak eta legez kanpo aparkatu-
tako automobilek saihesteko egin behar dituz-
ten ohiko maniobrak. Bi arazoak ongi eginiko
kudeaketa baten bitartez saihets daitezke.
Txirrindulariek autobus lerroan duten zirkulatze-
ko eskubidea zorrotz ezartzen duen goitik behe-
rako seinaleztapen egokiaz gain, ohikoa da
gainzabalera bat edota bereiztutako zoladura
zerrenda bat izatea, autobusek txirrindulariak
aurreratzea errazten dueña, hain zuzen ere.
4 eta 4,25 m bitarteko lerroen zabalera autobu-
sen 40 km/h arteko abiaduretarako egokitzat
jotzen da, eta baita batzuen eta besteen aurre-
ramenduetarako ere.
Edonola ere, txirrindulanen eta autobusen flu-
xuek hainbat kopuru gainditzen dituztenean,
nahasketa gatazkatsuago bihurtzen da, eta auto-
busen 50 km/h baino abiadura handiagoekin,
nahasketa ez da jada gomendagarria.
• Txirrindulariek eta motordun ibilgailuek "30 areatan" partekatutako bi norabidetako bideetarako zabalera gomendagarriak.
Bizikleta bideen proiektu
eta eraikuntzarako
elementuak
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
Intertsekzioak
Bizikleta bideen intertsekzioen
alderdi orokorrak
Bizikletetarako ibilbideen segurtasuna eta ero-
sotasuna tximndulariak oinezkoekin eta motor-
dun ibilgailuekin gurutzatu edo elkartzen diren
tokietan bereziki jartzen dira jokoan. Han ger-
tatzen dira istripu gehienak, maniobra zakarrak,
balaztatze eta abian jartzeak, hain zuzen ere,
beren segurtasun eta erosotasuna zehazten
dituztenak.
7.1.1 Segurtasun eta erosotasun baldintzak.
Bidearen erabiltzaile bakoitzak badu bere ikus-
pegia, bere arriskua eta bere Ínteres bereziak,
¡bilbideetako intertsekzioekiko. Txirrindularien
ikuspegitik, intertsekzioen segurtasun eta eroso-
tasun exigentziak honako irizpide hauetan labur-
bil daitezke:
• Segurtasuna.
- Aidez aurretik ohartarazi behar dira, txirrindula-
riek eta gainontzeko ibilgailu gidariek beren
martxaren abiadurarekiko behar bezalako arrêta
izan dezaten.
- Oinezko, tximndulari eta automobil gidariek
prebentziorako behar adinako denboraz eta
erreakzionatzeko behar adinako espazioaz elkar
antzematea ahalbidetu behar dute.
- Lehentasun arau argi eta irakurtzeko moduko-
ak eduki behar dituzte, maniobrak erraztu eta
zalantzak eta erabaki okerrak saihesteko.
- Abiadura desberdinak bateragarri egin edo
orekatu behar dituzte erabiltzaile mota desber-
dinak dauden tokietan.
• Erosotasuna.
- Itxaron denborak eta txirrindularien ibilbideak
ahalik eta laburren izan daitezen diseinatu behar
dira.
- Tximndulariek geratu eta sistematikoki abian
jarri behar izatea saihestu behar dute.
- Bertan zain dauden txirrindulari kopurua
murriztu behar dute.
Txirrindularientzako baldintza horiek oinezko-
entzat eta motordun trafikorako lehendik dau-
den eta aurreikusten direnekin alderatu behar
dira, intertsekzio osoa eta dagozkion hurbiltze,
itxarote eta nahasketa guneak erabiltzaile mota
bakoitzarentzat egoki diseinatzearren.
• Intertsekzioa. Oinezko eta txirrindularientzako itxarote
guneak (Donostia).
• Abiadura murrizteko bizkarrak dituen Intertsekzioa
(Oiartzun).
• Abiadura murrizteko bizkarren gainetik bizikleta
bideko pasabidea (Oiartzun).
7.1.2 Hurbilpenen tratamendua.
Lehen aipatutako segurtasun baldintzak berma-
tzearren, intertsekziotik gertueneko bide zatiak
bereziki tratatu behar dira, seinaleztapenaz gain,
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
erabiltzaile desberdinak ohartarazi eta beren
abiadurak egokitzen dituzten sistemen bitartez,
bien arteko nahasketa bateratzearren. Bestalde,
funtsezkoa da oinezko, bizikleta eta gainontzeko
ibilgailuen itxarote eta pilaketarako behar diren
guneak kontuan hartzea.
Bizikleta intertsekzioekiko hurbilpenen trata-
menduetako funtsezko ideia erabiltzaile desber-
dinak istripu arriskua murrizteko abiadura egoki-
tan iristen laguntzearena da, hau da, ibilgailuen
gehiegizko abiadurak moteltzen laguntzea.
Horretarako tekniken artean, honako hauek aipa
daitezke:
• Ibilbide aldaketak.
• Bidearen estuneak.
• Zoladuraren kolore eta testura aldaketak
• Sestra goratzea.
• Biraketa erradioak doitzea.
• Galtzadaren zabalera doitzea.
Teknika horiek bereizita edo horietako batzuk
konbinatuta ezar daitezke, aurrerago bizikleta
bideen intertsekzio modalitate batzuen kasu
berezietan deskribatuko den bezala.
• Bidegurutzearen presentziaz ohartarazteko hesia
(Oiartzun).
7.1.3 Seinaleztapena.
Intertsekzioetarako hurbilpenarekin batera kasu
bakoitzean ezarri nahi diren lehentasunekin bat
datorren seinaleztapena izan behar da, bide
markak eta goitik beherako seinaleak konbina-
tuz. Hori guztia ¡nformazio ekonomia baten kal-
tetan gabe, hau da, beraien artean leihan eta
elkarren kaltetan arituko liratekeen seinale eta
mezu gehiegi saihestuz.
Seinaleztapen koherentzia horrek intertsekzioe-
tan txirrmdulanek joan behar duten zerrendak
tratatzeko argitasun edo nabarmentasunari bu-
ruzko hausnarketa bat ere eskatzen du. Aukera
mailaketa bat dago, ohiko aukeratik hasita, ale-
gia, zoladuran bizikleta ibilbidea ez markatzetik,
bizikleta Ierro jarraitu erari dagozkion zerrendak
koloreztatu arte, tartean ere, intertsekzioko ibil-
bidean zehar, txirrindulariaren pausoko bide
markak ezarriz.
Txirrindularien ibilbide zerrenda koloreztatzeko
aukera Danimarka (urdinez) edo Alemania
(gorriz) bezalako hainbat herritan aplikatu da.
Txirrindularien balizko presentzia nabarmentzen
du baina beraiengan gehiegizko konfiantza era-
gin dezake, ikusizko errefortzu batetik ondorioz-
tatutako segurtasun irabaziak deseginez. Hori
delà eta, intertsekzioan bizikleta Ierro bat ezarriz
gero, egokia da sarbideekiko bide zatiaren tes-
tura eta tonalitatea aldatzea, txirrindulariari erne
joan behar duela adieraztearren.
• Bizikleta bide bidegurutzea (Donostia).
7.1.4 Semaforoak jartzea.
Goitik beherako seinaleztapen forma berezi hori
¡ntertsekziora iristen den bideetakoren batean
trafiko intentsitate edo abiadura handiak direne-
an, eta, baita ere, ohiko seinaleztapena jarrerak
argitu eta bidegurutzeari irakurgaitasuna emate-
ko nahikoa ez denean.
Txirrindularien igarobidea erraztea bilatu nahi
duen semaforoen edozein aukeraren baldintza
bat faseak berriro programatzean datza, txirrin-
dularien zirkulazio eta abian jartzeko abiaduren
arabera doitzearren. Horri buruz gogoratu behar
da txirrindularien erreferentziazko abiadurak 10
eta 20 km/h bitartean egon daitezkeela baina
oinezkoena baino abian jartze eta azelerazio
denbora handiagoa izanik.
Txirrindularien presentzia sendotzeko lehenen-
go formula bat semaforoei ohiko argiei txirrin-
Bizikleta bideen proiektu eta eraikuntzarako elementuak
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
dulariaren piktograma gehitzea da, bakarka, edo
oinezkoenarekin batera. Bizikletarako proiektore
independenteak izateak, esate baterako, txirrin-
dularien berde kolorearen faseak motordun tra-
fikoarenak baino lehen hastea erraztuz, bereiztu-
tako programazioa ahalbidetzen du, segurtasun
eta erosotasuna handituz.
Gainera, sinbolo horien presentziak bizikleta
mugikortasun sisteman integratzeko nahia azpi-
marra dezake, garraiobide gisako bere norma li-
zazioaren lehenengo etapetan behintzat.
• Bizikletarako semaforoa (Donostia)
7.1.5 Biribilguneak.
Azken urteotan gehien zabaldu diren intertsek-
zio modalitateetako bat biribilgune, errotonda
edo intertsekzio birakariena da. Hiri eta hiri ingu-
ruko esparruetan izandako arrakasta, batez ere,
ibilgailuak hartzeko duten malgutasun eta ahal-
menari zor zaie, mantentze kostu baxuak eta
istripuak gertatzeko arriskuari dagokionez,
emaitza orokor onak izanik.
Hala ere, bizikleta ibilbideetan erabiltzeari dago-
kionez, aipatu behar da oinezkoen kasuan, eta,
batez ere txirrindularienean, balantzea ez delà
hain positiboa.
Aide batetik, eragiten duten abiadura orokorra-
ren murrizketak arriskua gutxitzen laguntzen du,
baina, bestetik, motordun ibilgailuen maniobren
konplexutasun handiagoak gidarien arrêta han-
diagoa beste ibilgailu arriskutsu batzuetara
zuzen daiteke eta arrêta txikiagoa erabiltzaile
ahulenengana.
Beraz, adierazi behar da biribilgune bakoitzaren
diseinuak eta bizikleta bidea tartekatzeko
moduak istripuak gertazeko arriskua gutxitzean
arrakasta handiagoa edo txikiagoa izatearekin
zuzeneko lotura du. Motordunen eta txirrindula-
rien abiaduren arteko marjina estutuz, abiadura-
ren murrizketa handiagoak eragiten dituzten
biribilguneek istripu arriskuen adierazle baxua-
goak erregistratzen dituzte.
Azkenik, gogoratu behar da ohiko biribilguneek
azalera handia okupatzen dutela, beraz, askotan,
erabileraren intentsitate handiko hiri lurzoruan ez
dira gomendagarriak, gainera, oinezkoak eta txi-
rrindulariak itzulinguru esanguratsuak ematera
behartzen baitituzte. Beraz, aurrerago kasu
bakoitzean deskribatuko den modalitateen men-
dean, bizikletetarako ibilbideetan erabiltzea bere
hiri kokapenarekin eta oinezkoen eta bizikleten
mugikortasuna ahalbidetzeko egokitasunarekin
kontrastatu behar da.
7.1.6 Zubiak eta tunelak.
Bizikleta ibilbidea dentsitate handiko bide bate-
kin edo motordun trafikoaren abiaduradun bide
batekin gurutzatzen den tokietarako dira ego-
kiak, bertan, semaforoen edo pendizaren aukera
ezin baita planteatu.
Tunelaren edo pasabide/zubiaren arteko hauta-
ketarako, proiektugileak, alderdi teknikoez gain
(topografía, irisgarritasun arauak, kostua...),
aukeratutako irtenbidea txirrindulari eta oinez-
koentzat erakargarri edo disuasio erakoa bilaka
ditzaketen gizarte, funtzio eta hirigintza faktore-
ak ere kontuan hartu beharko ditu.
Ohiko baldintzatan, tunelak zubiak baino malda
txikiagoak behar ditu, eskatutako galiboa txirrin-
dulariek motordun trafikoaren pean exijitzen
dutena baita -2,50 m gutxienez-; zubiaren kasuan,
berriz, eskatutako galiboa motordun ibilgailuak
bizikleten azpian igarotzea ahalbidetzen dueña
da, hau da, 5,00 m ingurukoa.
Tunelaren beste abantailetako bat txirrindulariari
sestra aldaketaren ahalegina hobeto ekonomi-
zatzea ahalbidetzea da, jaitsieraren inertzia irtee-
ran aprobétxa baitaiteke. Zubi batean, berriz, ¡go-
era luzeagoa da eta jaitsiera aurretikoa. Beraz, zai-
lagoa izan daiteke inertzia aprobetxatzen duten
trazadurak ezartzea.
Baina gerta liteke abantaila horiek desagertzea
zeharkatu beharreko bidearen trazadura behera-
tu samar bat delà eta; beraz, baliteke pasabide
bat eraikitzea komemgarnagoa izatea. Gainera,
tunelek segurtasunari dagokionez, zubiek baino
oztopo gehiago biltzen dituzte, gizarte zein zir-
kulazio erakoak; túnel motzetan, argiztaturik ez
badaude, argitasun kontraste handia gertatzen
da eta horrek arrisku egoeraren bat sor lezake.
Túnel luzeetako beharrezko argiteriak mantentze
Ian handiagoak sortzen ditu.
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
Tunelek eguraldiaren gorabeheren aurka gehia-
go babesten dute, baina pasabideek baino ura
husteko azpiegitura konplexu eta garestiagoak
eskatzen dituzte.
7.2
Bide misto edo partekatutakoetako
intertsekzioak
Horrelako bideetan, semafororik ez dagoenean
edo instalatzea egokia ez denean, zabalera eta
ikuspegi egokiak finkatuz, txirrindulariaren ero-
sotasun eta segurtasunari lagun diezaioke,
motordun zirkulazioaren abiadura baretu eta
bizikleten abiadurarekiko orekatzen duten gai-
luen bitartez: mesetak edo gain-altxatutako pla-
taformak, bizkarrak, estuneak, sigi-sagak, mikro-
birigilguneak etab.
Partekatutako bideetako semaforoa duten
intertsekzioen kasuan, txirrindularien gurutzake-
ta erraz daiteke ¡txaron plataforma aurreratuen
bitartez, eta horiekin konbinatuta, semaforora
iristeko bizikleta lerrodun bide zatien bitartez.
Semaforoa duten ¡ntertsekzioetako itxaroteko
plataforma aurreratuek oinezko pasabidearen
eta motordun ibilgailuak geratzeko atzera eman-
dako lerroaren arteko gunea okupatzen dute.
Abiatzerakoan, txirrindularien ikusgarritasuna
handitzen dute eta eskuinerantz bira egiten
duten ibilgailuen aurrean beren lehentasuna sen-
dotzen dute. Atzera emateak zeharka igarotzen
duten oinezkoei laguntzeko ere balio du, sema-
foroaren aurrean ibilgailuek duten jarrera tarte
handiagoarekin aztertuta.
Gailu horrekiko balizko osagarri bat intertsek-
zioan sartzeko bizikleta lerroaren zati txikiak dira;
horien bidez, txirrindularia itxaroteko platafor-
mara irits daiteke, semaforoaren aurrean geratu-
tako ibilgailuak beren lerrotik aurreratuz.
Plataforma altuko
intertsekzioa.
Oinezkoentzako
pasabideetako
bizkarren bidezko
intertsekzioa eta
ibilbide aldaketa
aparkalekuaren
alternantzia bidez.
• Partekatutako
bideko itxaro-
teko platafor-
ma aurreratua.
Bizikletak zirkulatzeko espezialdutako gunerik
gabeko biribilguneak ibilgailuak txirrindularien
atzetik derrigorrez zirkulatzeko moduan diseina-
tu behar dira, horrek sarbide eta irteeretako ga-
tazkaksaihesten baitu. Horren ondorioz, biratze-
ko lerroetarako zabalerak murrizten dira; beraz,
erdiko irlatxoare zati bat ibilgailu astunek zapal-
du ahal izatea ezartzea beharrezkoa da. Era be-
rean, biribilgunea sarbideetan abiadura motel-
gailuen bidez osa daiteke, esate baterako, "biz-
karren" gaineko oinezkoentzako pasabideen bi-
tartez.
Bizikleta bideen proiektu eta eraikuntzarako elementuak
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
• Mikro-biribilgune
bidezko
intertsekzioa.
• Bizikletetarako
bereiztutako
azpiegiturarik
gabeko biribilgu-
nea.
Bizikleta lerroetako eta bizikleta
bazterbideetako intertsekzioak
Intertsekzioek semafororik ez dutenean, bizikle-
ta Ierro batetik edo bizikleta bazterbide batetik
zirkulatzen duten txirrindularien segurtasunaren
hobekuntzak motordun ibilgailuen abiadura
moteltzeko lehen adierazitako teknikatan oina-
rritu behar dira, zabalera eta ikuspegi egokiak
finkatuz.
Bizikleta lerroa duten biribilguneak egokiak
dira, bertara insten diren bideek bizikleta lerroa
dutenean edota automobilen bolumena handia
denean, bizikletetarako bereizitako gunerik ez
badute ere. Bizikleta lerroa biribilgunearen
barruan babes daiteke euskarrien edo ertz
baten bidez.
Sarreran aipatu denez, intertsekzioetan txirrin-
dulariaren lehentasun sentsazioa sendotu liteke
zoladuraren tratamenduaren eta aurreko bide
zatiari dagokion seinaleztapenaren jarraipena-
ren bidez, baina bizikleta mugikortasunaren kul-
turaren etapa honetan, txirrindulariari bidegu-
rutzearen hurbiltasunaz ohartzeko tratamendu
• Bizikleta lerroa-
ren Intertsekzioa.
• Bizikleta lerroa-
ren intertsekzioa
babestutako sar-
bide zatiarekin.
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
• Bizikleta lerroa duen biribilgunea
Bizikleta bazterbideetan, irtenbiderik zailenak
angeluko intertsekzioek eskatzen dituztenak
dira, ibilgailuek loturako abiadura handiak
garatzeko joera baitute, eta gidariak bidetik zir-
kulatzen duten ibilgailuez bereziki kezkatzen
baitira.
Batzuetan horrelako intertsekzioak "T" erako
beste batzuk bilaka daitezke, horietan, bizikleta
bazterbidea modu eraginkorragoan babes dai-
teke.
• "T" erako bidegurutzea duen bizikleta bazterbidea.
Semaforoa duten intertsekzioetan, bizikleta
lerroak itxaroteko plataforma aurreratuen bidez
eta ezker-eskuineko biraketa errazten duten
gailuen bitartez osa daitezke.
Semáforo aurrean
itxaroteko plata-
formak, bizikleta
lerroa duten
bideetan.
Bizikleta bideen proiektu eta eraikuntzarako elementuak
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
7.4
Oinezko eta txirrindularientzako
bideetako (bizikleta xendak)
intertsekzioak
Oinezko eta txirrindularientzako azpiegitura
mota honetan, funtsezko arazoa motordun bide
batean bidegurutze batera iristen den erabiltzai-
leari ohartarazi eta dakarren zirkulatzeko erlajazio
egoera aldatzea da, ibilgailuen presentzia hurbi-
lagokoa den beste bide batzuetan baino askoz
ere handiagoa baita.
Motorrik gabeko bide modalitate hauen bide
segurtasuneko araudiko integrazio konplexua
intertsekzioko lehentasunak ezartzeko egokia
den seinaleztapen ofizial egokiaren ezan islatzen
da. Oinezko bide bat izanik, jarraipena eman
lekioke txirrindulariekere erabil dezaketen zebra-
bide baten bitartez. Baina, bizikleta bide bat ere
badenez, Zirkulazioaren Erregelamendu
Orokorrean ezarritako bizikletetarako pasabide
bat horizontalki marka liteke.
Bi kasuetan, ibilgailuen abiadura moteltzeko neu-
rri egokiak ezartzea beharrezkoa da (seinalezta-
pena, zerrenda zimurtsuak edota "bizkarrak",
tarteko babeslekuak, etab.). Dagoen trafikoaren,
abiaduraren eta intentsitatearen arabera, kome-
nigarria izan liteke oinezkoaren eta txirrindularia-
ren zuhurtzia behartzea, balaztatzera edo beren
martxa geraraztera behartuz, erantsitako grafiko-
an adierazitakoa bezalako gailuren baten bitar-
tez. Jakina, kasu honetan, deserosotasuna handi-
tu egiten da; beraz, irtenbide hau aparteko ka-
suetan aplika daiteke soil-soilik, etenik gabeko
bide zati luzeen ondoren.
• Galgarazteko elementua (Oiartzun)
Bizikletetarako soilik den bide baten eta motor-
dun bide baten arteko intertsekzioetan, txirrin-
dulari eta oinezkoentzako sakagailudun semafo-
roak ezar daitezke, edo, bestela, semaforoen
zikloa aldatzen duten zoladura sentsoreak insta-
latu eta itxaroaldirik gabe edota geraldi mugatu
batez iristen diren bizikletei pasatzen uzteko.
• Bizikletaz igarotzeko oinezkoentzako bideko
intertsekzioa, motordun ibilgailuen abiadura indar-
getzearekin.
• Bizikletaz igarotzeko oinezkoentzako bideko
intertsekzioa, oinezkoentzako babeslekuarekin
7.5
Pista eta bizikleta espaloietako
intertsekzioak
Aukeratutako diseinu irtenbideak intertsekzioa-
ren beraren tratamendua hurbilpen tratamen-
duarekin lotu behar du, batez ere, semafororik
ez duten bidegurutzeetan, bertan funtsezkoa
baita erabiltzaile mota desberdinen abiaduren
arteko bateragarritasuna lortzea. Erantsitako
grafikoan pista eta bizikleta espaloietarako
aipatutako irtenbideetako batzuk erakusten
dira, hain zuzen ere, motordun ibilgailuekiko
bereizketa maila altua dutenak.
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
• Bizikleta pista eta espaloietako intertsekzio bate-
ra hurbiltzeko tratamenduak.
Eraztun itxurako bizikleta pista edo espaloiekbeti
norabide bakarrekoak izan behar dute, gidariek
biribilgunean sartzeko adarrera hurbiltzen diren
ibilgailuak ezkerretik soilik ikustea espero baitu-
te; beraz, eskuinetik txirrindulari bat "ikusezin"
gerta liteke.
Semaforoa duten intertsekzioetan bizikleta pista
eta bizikleta espaloien gurutzaketa oinezkoen
gurutzaketarekin parekatzeko ahalegina egiten
saiatu behar da, bien semaforoa piktograma
komun batean ere konbinatuz.
7.6
Txirrindulariak babesteko
intertsekzioetako elementuak
Biribilguneetan bizikleta pista edo espaloiari
jarraipena eman lekioke, sarbideen ahokadure-
tako ibilgailuen pilaketa neurri handiago edo txi-
kiagoan errazten duten trazadurak eginez. Pila-
keta gune hori da oinezkoek eta txirrindulariek
egin beharreko inguraketa handiagoa edo txi-
kiagoa zehazten dueña. Komeni da ahokadurak
paraleloan zeharkatzea beren presentzia elkar
sendotzeko. Oinezkoen eta txirrindularien guru-
tzaketan segurtasuna bermatzen duten trafikoa
baretzeko neurriak ezartzeko beharraren inguru-
ko hausnarketa egitea komeni da kasu bakoitze-
an. Edo, baita ere, ahokaduretako batzuetan
sakagailuarekin edo sakagailurik gabeko sema-
foroak ezartzeko aukeraren ingurukoa ere.
• Bizikleta pistadun
biribilgunea.
L.,j
7.6.1 Korrontez kontrako sarbideak
Kaleren batean bizikletak kontrako aidera zirku-
latzea onartzen denean, babeseko bizikleta
lerroarekin edota seinaleztapen horizontal bere-
zirik gabe, komeni da intertsekzioan txirrindula-
rientzat bereizitako zati luzeago edo laburrago
bat instalatzea.
• Txirrindularientzako korrontez kontrako sarbidea.
7.6.2 Bira egiteko laguntzak.
Semaforodun intertsekzioetan, itxaroteko plata-
formek txirrindulariek ezkerretara zuzenean
biratzeko moduko kokapena errazten dute.
Baina, era berean, txirrindulariek ezkerretara bi
denboratan bira egitean, erosotasun eta segur-
tasunari laguntzen dioten gailuak ezar litezke.
Bizikleta bideen proiektu eta eraikuntzarako elementuak
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
• Itxaroteko plataforma eta semaforoa duen bide-
gurutzeko ezkerretako zuzeneko biraketak.
7.6.3 Txirrindularientzako babes guneak.
Txlrrlndularlel bi denboratan bira egitea ahalbl-
detzen diete, aurreratzeko erabakiak erosoago
eta seguruago eginez. Txirrindularien geratze
eta itxarotea erraz dezaten, 2 metroko luzera
eduki behar dute.
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
Bide zoruak eta zolaketa
Bizikleten zirkulazio eroso eta seguruak ibilgailu
horren oreka ezaugarri berezietarako prestatu-
tako errodadura azalera bat eskatzen du.
Errodadura azalera hori lurraren prestaketa Ian
batzuen emaltza da (lur berdlnketa), balta haln-
bat material geruzaren galnjartzearena ere (bide
zorua), bldearen Iraupen eta erabllera halnbat
ekonomla, eglnklzun eta Ingurumen Irlzplderen
azplan ahalbldetzen dutenena, haln zuzen ere.
Prolektuglleek bizikleta bide baten lur berdlnke-
ta eta bide zorua hautatzeko duten erreferentzla
nagusla Sustapen Mlnlsterloaren "errepldeen
araua" Izenekoa da, eta, berezlkl, "Bide Zorua-
ren Sekzloarl" dagozklon arauak (6.1-1C Araua)39
eta "Bide Zoruen errehabllltazloarl" (6.3-IC)
dagozklonak40 dira, bizikleten traflko beharrek
hausnarketa berezla eskatzen badute ere.
Horn buruz, bizikleta bldea beste traflkoeklko
Independentea den bide zatletan, jasan beha-
rreko zamak eralkuntza, mantentze Ian eta gar-
blketa Ibllgalluetara muga daltezkeela kontuan
hartu behar da. Beraz, erreslstentzla exljentzlak
motordun traflkoren bat dakarten bldeak balno
askoz ere txlklagoak dira.
8.1
Zelaigunea
Bide zorua olnarrltzen den prestatutako lurra
da, eta, bere Iraupen eta erreslstentzla ezauga-
rrlak neurrl handl batean zehazten dltu.
Errepldeetako Arauak (6.1-1C Araua. "Bide
zoruaren sekzloak") hlru zelalgune mota hartzen
dltu kontuan, beren sostengu ahalmen eta beste
ezaugarri teknlkoen arabera: El, E2 eta E3.
Ohlko bizikleta bldeetarako nahlkoa da zelaigu-
nea El kategorla Izatea, egunero 25 Ibilgailu
astun balno gutxlagoko traflkorako ahalmena
dueña.
Zelalgunearen kategorla dauden materlalen gal-
nean exekutatzen dlren salakera geoteknlkoen
arabera zehazten da, horlekln lurzoruaren sos-
tengu ahalmena zehazten duten balloak lortuz41.
Hala ere, salakera horlek eglten ez badlra, plata-
formaren sostengu ahalmena osatzen duen lur-
zoruaren sallkapenaren baltan erabakltzen da,
lehen alpatutako araudlaren arabera. Trenblde
zaharren kasuan, balastoaren presentzla bide
zoruaren geruza desberdlnakflnkatzeko oso pla-
taforma ona Izan oh¡ da.
Zelalguneak arauak exljltutako gutxleneko bal-
dlntzak ez badltu, edo bere ezaugarrlak hobetu
nahl badlra, zementuzko lurzoruaren egonkortze
bat egln dalteke. Bere ¡zenak dloenez, lehendlk
dagoen lurzoruaren hobekuntza da, zementua-
rekln nahastuta. Prozesua "In situ" eglten da, 20
eta 30 cm arteko lodleren galnean jardunez, eta
tratatutako lurzoruaren plsuaren %3 ¡nguruko
zementu kopuruak erablltzen dira.
8.2
Bizikleta bideen zoruaren
alderdi orokorrak
Zelalgunean olnarrltuta, azaleran zlrkulatzeko
euskarrl egonkorra eskalntzen duten halnbat
materlalen galnjarrltako geruza multzo bat da
bidé zorua. Bidé zoruak trafko zamak zelalgune-
an banatzen dltu eta egurats eraglleen aurka
babesten du, hezetasun eta ¡zozteen aurka,
berezlkl.
Bidé zoruak azpl-olnarrl, olnarrl eta bidé zorua
¡zeneko halnbat geruzak osatuta daude.
Azpi-oinarria: Zelalgunearen galnean kokatuta-
ko bidé zoruaren geruza da. Bere eglnklzuna
zlmendu uniforme batí olnarrla eman eta lan
plataforma egokla eratzea da.
Oinarria: Zoladuraren azplan kokatutako bidé
zoruaren geruza da. Bere eglnklzuna erresls-
tentzla mallakoa da funtsean, goltlk beherako
esfortzu gehlenakxurgatuz.
Zoladura: Bidé zoruaren galneko zatla eta ¡bll-
gallu eta olnezkoen zlrkulazloa zuzenean jasaten
dueña da.
Bizikleta bldeel dagoklenez, bidé zorua olna-
rrlak eta zoladurak so i I i k osatutakoa ¡zatea da
ohlkoa, azpi-oinarria baztertuz, sostengu behar
txlklagoak dlrela eta.
39 - 2003ko azaroaren 28an Sustapen Mínísteríoko Agínduak onatutakoa (FOM/3460/03 Agíndua) 2003ko abenduaren
12an GAOn argítaratutakoa.
40 - 2003ko azaroaren 28an Sustapen Mínísteríoko Agínduak onartutakoa (FOM/3459/03 Agíndua), 2003ko abenduaren
12ko GAOn argítaratutakoa.
41 - 6.1.-IC Arauaren arabera, Elzelaígunearen kategoríarí kargaren bígarren zíkloan (Ev2) 60 eta 120 Mpa-ko konprímí-
garrítasun modulu bat dagokío.
Bizikleta bideen proiektu eta eraikuntzarako elementuak
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
Bide zoruaren geruza multzoa orokorrean disei-
natu behar da, hau da, eraikitzeko zoladura kon-
tuan hartu behar da, zein oinarri mota eta zein
lodiera erabiliko den erabakitzeko, material
konbinaketa guztiak ez baitira egokiak.
Txirrindularien erosotasun eta segurtasuna bide
zorua hautatu eta exekutatzean kontuan hartu
behar diren funtsezko faktoreen artean daude,
baina proiektugileak irizpide zerrenda zabalago
bat hartu behar du kontuan, bide zorua zein
errodaduraren azalera geruza definitzerakoan.
8.3
Bide zoruaren oinarrirako
materialak
Ondoren, bizikleta bideak eraikitzeko egokitzat
jotzen diren hiru mota nagusiak deskribatzen
dira:
• Bide zorua hautatzeko irizpideak.
8.3.1 Zagor naturala edo artifiziala
Irizpideak Azalpenak
• Zurruntasun eta zama ahalmena • Bizikleta trafikoak, zamei dagokienez, motordun ibilgailuen zirkulazioek baino exijentzia gutxiago baditu ere, bideak gutxienez eraikuntza makineria- ri dagozkionak eta sarrerarako eta larrialdi, artapen eta garbitasun zerbitzuetarako aurreikusitako une ja kin bateko edo ohiko trafikorako.
• Azaleraren erregulartasuna • Txirrindularien erosotasunak eta baita segurtasu- nak ere azalera uniformea eskatzen dute, zulorik gabe eta ahalik eta jarraitasunik eza gutxienekin.
• Eranskortasuna • Segurtasunak zoladurak azalera egitura egokia exijitzen du ezein inguruabarretan irristatzearekiko erresistentzia eskainiz, funtsean, ura dagoenean eta ibilbide bihurgunetsuetan.
• Drainatzea • Segurtasun eta erosotasun arrazoiak direla eta, zoladurak azalerako ur- hustutze azkarra ahalbide- tzeko diseinatuta egon behar du eta putzuen osae- ra saihesteko; oinarriak ere gunearen drainatze orokorrean lagun dezake.
• Irakurgaitasuna • Bide sekzioaren zati desberdinen arteko bereizke- tan lagundu behar du. Horrek bizikleten lekuaren identifikazioa errazten du, bai bizikletaren erabil- tzaileentzat zein beste segmentu batzuetako erabiltzaileentzat ere (oinezko eta motordun ibilgailuak).
• Estetika eta hirigin- tza integrazioa • Ezinbestekoa da bizikleta bidea kokatuta dagoene- ko hiri eta ondare inguruneko integrazioa re n ikus- pegitik hautatutako zoladuraren ikusizko efektua baloratzea. Egoiliarren babesa, besteak beste, bizi- kleta bidea igarotzen den kaleen itxura hobetzeko gaitasunaren mendean egongo da.
• Ingurumen egokitzapena • Zoladuraren drainatze kualitateei dagokienez, soilik ez, baizik eta baita beste faktore batuei dagokie- nez ere, alegia, eguzki aldietan berotasunaren xur- gatze handiagoa edo txikiagoa, edo hotz eta heze- tasun tokietan hausturarekiko erresistentzia.
• Iritzi publikoa • Batzuetan, bidearen balizko erabiltzaileen popula- zioak, txirrindulariek zein oinezkoek zati mistoen kasuan, bide zorua ezartzeko materialei buruzko iritzi osatua du. Iritzi hori jasotzeak bidearen plan- teamenduko akatsak egitetik babesten du.
• Exekuzio kostuak • Funtzionaltasuna eta aurreko guztiak konbinatzen dituzten kalitate irizpideak mantenduz, eraikitzera- koan, bide zoruek ahalik eta kostu gutxikoen izan behar dute.
• Iraungarritasuna /Mantentze kostuak • Eraikuntza kostuak bidea mantentzeko aurreikusita- koarekin konbinatu behar da. Exekuzioko gehiegiz- ko aurrezkiak azkenean, inbertsioari eraginkortasu- nari kentzen dion artapeneko askoz ere gastu han- diagoetara era man dezake.
Harkaitzetatik datorren eta konposaketa, garbi-
keta, zatikatzearekiko erresistentzia edota gra-
nulometriari dagokienez, hainbat exigentzia
betetzen dituen material pikortatuzko nahaske-
tei deitzen zaie. Aipatutako materialez hitz egi-
tean "dena bat" hitza erabili ohi da.
Zagorra naturala edo artifiziala izan daiteke, gure
ingurunean legar hobirik edota biltegi naturalik
aurkitzea ohikoa ez den arren. Beraz, zagor arti-
fizialak erbili ohi dira, harrobietako harria xehe-
tzetik datozenak, hain zuzen.
Zagorra bide zoru malguen kasuan (asfaltuzko
zoladurak) zein bide zoru zurrunen kasuan (hor-
migoizkoak) oinarri gisa erabil daiteke.
Zagorra zuzen zabaldu eta trinkotzeko, "Errepi-
de eta zubietako obretarako Preskripzio Tekniko
Orokorren Pleguan" jasotako baldintzak bete
behar dira (PG-3)42.
El motako zelaiguneen kasuan, Errepideen
Arauaren " bide zoruetako sekzioei" buruzko
Arauak aglomeratu geruzaren azpian zagor lo-
diera handiak exijitzen ditu. Egia esan, Arauak
proposatutako sekzio horiek 25 ibilgailu
astun/eguneko trafikodun errepideetarako
pentsatuta daude, eta hori ez da ohikoa izaten
bizikleta bideen kasuan. Hori delà eta, oro har,
bizikleta bideetarako aglomeratu azpiko 25 cm-
ko eta hormigoizko azpiharriko 15 cm-ko lodie-
radun sekzio bat. Sekzio hori proiektugilearen
irizpidearen arabera handituko da motordun
trafikoarekin batera gertatzen denean, araudiak
proposatutako sekzioen arabera egokitzearren.
8.3.2 Lurzoru-zementua
Bide zoruko geruzaren batean erabilitako eta
zementuz nahastutako material pikortatuari
aplikatzen zaio izena. Tratatutako lurzoruaren
pisuaren %3 inguruko zementu kopuruak era-
biltzen dira.
42 - PG-3-ren eguneratzea, bide zoru eta zoladurei dagokiena, 2004ko martxoaren leko FOM/891/2004 Aginduak onar-
tuta ¡zan zen, eta 2004ko ap'irílaren 6ko Estatuko Aldizkarí Ofizialeko 83. alean, argitaratua, 14446 eta 14509 bitarteko
orrialdeetan, eta EAOean akatsen zuzenketarekin. PG-4, "Errepideak Artatzeko Obretarako Preskripzio Tekniko
Orokorren Plegua" ¡zenekoaren ¡dazketa ere abian da, bide zoruen birziklateari buruzko agindu batez (8/01 Agindua).
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
Lurzoru-zementua oinarrizko geruza gisa erabil
daiteke (edo azpi oinarri gisa, balego), zagorra-
ren alternatibatzat, bide zoruaren paketearen
lodierak murrizteko edo zurruntasun handiago-
ko bide zoru bat lortu nahi denean.
8.3.3 Hormigoia.
Zementu, agregatu lodi, agregatu fin eta uren
nahasketa da proportzio egokietan egina, eta
bere ezaugarriak zementu pasta (zementu eta
ura) gogortzean garatzen ditu. Hormigoizko
azpiharri lur gainean zabaldutako aipatutako
material horren geruza bati deitzen zaio.
Hormigoizko azpiharri baten gainean zoladura
zurrun bat jar daiteke, besteak beste, baldosak
edo adokinak, edo bestela, azpiharria bera zola-
dura gisa utzi, akabera egoki bat emanez.
Trafikoa bizikletetarako edo oinezkoentzako soi-
lik bada, erabili beharreko lodiera 10 cm-koa
¡zango da. Lodiera hori 15 edo 17 cm-tara arte
handituko da motordun trafikoa aurreikusten
denean.
Azpiharriak hormigoiz so i I i k eginak egon daitez-
ke, eta, kasu horretan masako hormigoi deitzen
da, edo, bestela, bere barruan hormigoi armatu
izena ematen dion altzairuzko sare elektrosolda-
tu bat jar daiteke. Bizikleta bideen kasurako,
nahikoa da alboko 15 cm-ko lauki erako 8 mm-
ko diametrodun barrek osatutako sare elektro-
soldatu bat erabiltzea.
Masako hormigoia zelaigunea lur naturalaren
gainean eratu, ezaugarri onak izan eta motor-
dun trafikorik aurreikusten ez denean erabil dai-
teke. Zelaigunea betetze edo lubeta baten
gaina den kasuan, lurrean kokapen bereizleak
gertatzea aurreikus liteke, beraz, gomendatzen
da hormigoi armatua erabiltzea.
Edonola ere, praktika oneko araua sare elektro-
soldatu bat jartzea da hormigoiaren atzera ema-
teagatiko pitzadurak saihesteko. Beraz, gida
honetan, proposatutako hormigoizko sekzio
guztiek altzairuzko sare elektrosoldatu bat dara-
mate.
Zelaiguneak ezaugarri onak baditu, hormigoia
zuzenean bere gainean zabal daiteke, ohikoa
aidez aurretik material pikortatuzko 15 cm-z osa-
tutako erregulazio geruza bat zabaldu eta trin-
kotzea den arren. Zelaigunea egokitzat jotzen ez
bada, lurra sanea daiteke, eta bere ordez maile-
guzko materiala erabili edo zementuz lurzorua
hobe daiteke, lehen azaldu den moduan.
8.4
Zoladura motak
Zoladura bide zoruaren goiko geruza da eta
zamak eta zirkulazioak zuzenean jasaten dituena.
Bizikleta bideetan erabilitako zoladurek gidatze
eroso eta segurua ziurtatu behar dute. Era bere-
an, erresistente samarrak eta ¡raunkorrak izan
behar dute aurreikusitako erabilerak kontuan har-
tu ta.
Ondoren, bizikleta erabilerarako komemgarnen
irizten diren zoladura motak zerrendatzen dira.
Kasuren batean bide zoruaren oinarria bera zola-
dura edo errodadura geruzatzat jo daiteke.
8.4.1 Lurzorua-zementua
Errodadurarako zoladura eroso samarra da,
eranskortasun ona dueña, oso erresistentea ez
bada ere, bereziki, tenperatura eta hezetasun
aldaketen aurrean, nolabaiteko zurruntasunez
pitzatu eta narriatzen baita. Hori delà eta, era-
biItzailerik exijenteena erakartzeko goratutako
azpiegituraren kalitate bat lortu nahi denean
modu orokorrean aplikatzea ez da gomendaga-
rria. Bere bertute nagusiak irtenbide ekonomi-
koa eta duen itxura naturala da, eta parke edo
natura guneetatik igarotzen diren bideetarako
onar daiteke.
8.4.2 Zagor naturala edo artifiziala
Zagorra zoladura gisa erabil daiteke, eta, era
berean, itxura naturala duen azalera bat lortzen
da kostu baxuez. Errodadura leuna da oso
eranskorra ez bada ere, materialezko partikula
solteak geratzen baitira. Ez da oso azalera iraun-
korra arrastoak sortu eta euriekin higatzen
baita, bereziki malda zorrotzak izanez gero.
Aurreko kasuan bezala, ez da orokortzea
gomendatzen, ikusizko erasanekiko gune senti-
korretarako oso egokia izan arren.
Zagorra
Bizikleta bideen proiektu eta eraikuntzarako elementuak
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
Zoladura mota hori eratzen duten partikulak
lotzen dituen lurzoru egonkortzaile bat erantsiz
hobe daiteke, mintz iragazgaitz bat sortuz, aza-
leraren berezko kolorea aldatu gabe. Egonkor-
tzeak drainatze hobea ahalbidetzen du, iraun-
kortasuna handituz.
• Miranda egonkorrako Legarra zoma (Loiolako
Santutegia, Azpeitia).
8.4.3 Hartxintxarrezko ureztatzeak
Bide zoruaren oinarria hidrokarbonatutako lo-
tzaile batez ureztatzean datza (fluidizatutako
betuna edo emultsio bituminosoa), ondoren, era-
bilitako hartxintxarraren tamainaren lodiera ber-
dina ¡zango duen errodadura geruza bat lortze-
ko hartxintxar uniforme bat zabalduz. Ondoren,
zapaldu egiten da hartxintxarraren banaketa
egokia lortzeko, eta lotzailearekiko kontaktu ona
ziurtatzeko. Lotzaile eta agregatuaren zabaltze-
ak behin bakarrik eginez gero, geruza bakarreko
garaztatzeez ar¡ gara. Aplikazio batzuk eginez
gero, hartxintxarraren gero eta tamaina txikia-
goak erabiliz, bi geruzatako edo geruza anitzeko
garaztatzeez ar¡ gara.
Tratamendu hori zagor geruza baten gainean
egin daiteke, hórrela gaineko geruza babestu
eta iragazgaiztea lortzen baita eta zoladura
Iraunkorrago bat eratzen da. Bere exekuzlo kos-
tua baxua da, balna agregatu aleak polikl-pollki
askatzen joaten dlrenez, aldlzkako mantentze
lana beharrezkoa da.
8.4.4 Nahasketa bituminosoak
Nahasketa bituminosoak agregatu eta hidrokar-
bonatutako lotzailearen arteko konbinatu batez
osatuta daude. Hórrela, partikulak etengabeko
pellkula batez estallta geratzen dira. Zentralean
fabrlkatu, obrara garralatu, zabaldu, berotan
orokorrean, eta, trlnkotu43 egiten dira.
Bizikleta bldeekez dute aglomeratu lodiera han-
dirik behar, eraikuntza arrazoiak direla eta, eta
akabera ona lortzeko, zabaltzea 4 eta 3 cm-ko
lodiera, hurrenez hurren, egitea gomendatzen
da, guztira 7 cm-ko geruza oso bat osatuz.
Lehenengo aglomeratu geruza zabaldu aurretlk,
zagor omarrlaren gainean "inprimatze garazta-
tze bat" aplikatu behar da, eranskortasun zuze-
na ziurtatzearren. Ondoren, 4 cm-ko lodieradun
aglomeratuko erregularizatze geruza bat zabal-
tzen da. Gero, lehenengo aglomeratu geruzarl
"eranskortasun garaztada bat" apllkatzen da,
eta, azkenean, mlkroaglomeratu edo "tapiz
itxurako aglomeratu" Izeneko agregatu flnezko
aglomeratu baten 3 cm-z osatutako errodadura
geruza zabaltzen da.
Erregularlzazlo geruzaren ordez, hormlgolzko
azplharrl bat erabili eta bere gainean errodadu-
rako 3 cm-ak zabal daitezke, kasu bakoitzean,
azpiharria oinarritzen den bide zorua aztertu
beharko balitzatekeen ere, eta, baita ekonomi-
koki bideragarria ote den.
Zoladura beltza denean, aurreko Irtenbldea
balno Irtenblde ekonomlkoago bat dago, alegla,
aglomeratuaren 5 cm-ko geruza bakar bat zagor
olnarrlaren gainean zabaltzea. Hala ere, zlurtatu
behar da olnarrlzko geruza erabat erregularra
delà eta ongl trlnkotuta dagoela, akabera on
bat lortzeko. Edonola ere, Ikuspegl teknlkotlk
gomendagarrlena bl fasetan aglomeratzea da.
Tonalltate desberdlnetako zoladurak koloratzal-
leak erabiliz lor daitezke. Kolore gorria ohikoena
da eta burdin oxidoa hidrokarburatutako lotzai-
leari, ohiko betuna izan daitekeenari, erantsiz
lortzen da. Kolore batzuk lortzeko, kolorerlk
gabeko betún berezlak erabili beharko lirateke.
Edonola ere, koloretako aglomeratuek aglome-
ratu beltzak balno prezio handiagoa dute. Beraz,
errodaduran 3 cm-ko gehieneko lodierarekin era-
biltzen da soilik, ohiko aglomeratuko erregularl-
zazlo geruza baten gainean.
Irizpide orokor gisa, aglomeratu gorria hiri
guneetan erabiltzea gomendatzen da, bizikleta
bldea argl berelztearren. Hlrltlk kanpo, arrazol
ekonomlko sollak direla eta, aglomeratu beltza
erabiltzea da gomendagarrlena.
Nahasketa bituminosozko zoladuren abantaila
nagusietako bat azaleraren erregularitatea da,
oinezkoen zein bizikleten trafikoari erosotasun
handia ematen diona. Ondorioztatzen den aza-
lerak, gainera, eranskortasun ona du, ez du hi-
gatzen eta iraunkorra da, betiere, zuzen neurtu
eta exekutatzen bada. Beren desabantaila na-
gusiak hasierako kostua eta naturaltasun gutxi-
ko itxura dira.
Nahasketa bituminosoak azaleran inprima dai-
tezke, baita ere, errodadura geruzan marrazkiak
sortuz. Horrek zoladura mota horrek dituen
abantailetako bat galtzea dakar, azalera erregu-
lartasuna, alegia; beraz, bere erabilera kasu
berezietara mugatzen da, ibilgailuekin parteka-
tutako erabilera guneetara, kasu.
43 - Bizikleta bideen kasuan, gehien erabiltzen diren nahasketa bituminoso beroak D-12 eta S-12 motakoak dira.
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
• Aglomeratua.
• Inprimatutako aglomeratua
8.4.5 Zementu-esne bituminoso pigmentaga-
rria
Zementu-esne bituminosoak, "slurry" ere deltu-
takoak, giro tenperaturatan hidrokarbonatutako
lotzaile bat, (emultsio bituminosoa), agregatu
fina, ura eta, behin-behinean, hauts minerala eta
zuntza edo neumatikoen xehekatzetik datozen
eratorriak bezalako beste produktu batzuez
fabrikatutako nahasketak dira.
Lehendik dauden zoladuren egltura edo zigila-
tzea hobetzeko tratamendu gisa erabiltzen dira,
eta oso lodiera gutxiko geruza bat edo batzuk
zabal daitezke. Zementu-esneak errepide baten
bazterbidea bizikleta Ierro blhurtzeko erabll dai-
tezke, edo desgastatutako hormigoizko azpiha-
rri bat irristatzearen aurkako azalera eta berelz-
tutako kolore eraldatzeko. Tratamendu horren
lodlerak 1 eta 3 mm bltartekoak dira, behar den
zlmurtasun mallaren arabera.
• Esne-bituminosoa. Zementu-esne bituminosoa
8.4.6 Adokina.
Zoladura hau olnarrlzko geruzaren gainean, edo
zelaigunearen gainean zuzenean, 3 cm-ko mor-
tero ohatze bat (zementu, hondar eta uraren
nahasketa) zabalduz egiten da, eta, gainean,
adokinak asentatzen dira, ondoren, junturak
hondarrez betez. Horrelako zoladura batek ertz
edo zlntarrlak exekutatzea eskatzen du, Inguru-
ko plezak lekualda ez daltezen.
Era berean, adokinak hormigoiaren gainean
asenta daitezke, eta kasu horretan, erresistentzia
eta iraunkortasuna izugarri handitzen dira.
Itxura atseglna du eta erakargarrlago egin edo
desberdlnago egin daiteke koloretako adokinak
erabiliz; hala ere, errodadurarako azalera ezero-
soa da ez-jarraltutasun eza delà eta. Irtenblde
egokia da hiri ingurune edo gune berezietarako.
Exekuzioaren zein mantentze lanaren kostua
altua da.
Ez dira gomendatzen harrizko edo zeramikazko
adokin mota batzuk, euriarekin oso azalera irris-
tagarrl blhurtzen baltlra. Hori delà eta, adokin
egokiagoak 6 cm-ko lodieradun hormigoizko
aurre-fabrikatutakoak dira.
• Adokina
8.4.7 Baldosak
Zoladura hau olnarrlzko geruzaren gainean, edo
zelaigunearen gainean zuzenean, 3 cm-ko mor-
tero ohatze bat (zementu, hondar eta uraren
nahasketa) zabalduz egiten da, eta, gainean,
adokinak asentatzen dira, ondoren, junturak
hondarrez betez. Horrelako zoladura batek ertz
edo zlntarrlak exekutatzea eskatzen du, inguru-
ko piezak lekualda ez daltezen.
Era berean, adokinak hormigoiaren gainean
asenta daitezke, eta kasu horretan, erresistentzia
eta iraunkortasuna izugarri handitzen dira.
Itxura atseglna du eta erakargarriago egin edo
desberdinago egin daiteke koloretako adokinak
erabiliz; hala ere, errodadurarako azalera ezero-
soa da ez-jarraltutasun eza delà eta. Irtenblde
egokia da hiri ingurune edo gune berezietarako.
Exekuzioaren zein mantentze lanaren kostua
altua da.
Ez dira gomendatzen harrizko edo zeramikazko
adokin mota batzuk, euriarekin oso azalera irris-
tagarrl blhurtzen baitira. Hori delà eta, adokin
Bizikleta bideen proiektu eta eraikuntzarako elementuak
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
egokiagoak 6 cm-ko lodieradun hormigoizko
aurre-fabrikatutakoak dira.
ezaugarrien araberako egoki-tzapenari dagoz-
kionak sendotuz.
8.4.8 Hormigoia
Azalera akabera ona duen hormigoizko azpiha-
rri bat bizikleta bide baterako zoladura egokia
izan daiteke. Azpiharriaren lodiera 12 eta 15 cm
bitartekoa izan daiteke, oinarriaren ezaugarrien,
zelaigunearen eta trafiko motaren arabera.
Zoladura bituminosoa baino irtenbide garestia-
goa da, baina mantentze Ian murritza eskatzen
du, erresistente eta iraunkorra da eta irristatze-
aren aurrean eranskortasun egokia eskaintzen
du. Bere aurka zabalkuntza eta uzkurdurako jun-
turak eraikitzeko beharra dago, hain zuzen ere,
txirrindularientzat erosotasun galera handiagoa
edo txikiagoa ekar dezaketenak, exekuzio kali-
tatearen arabera. Gainera, zoladura horien
gehiegizko zurruntasunak eta beren egiturak
aglomertuzko zoladurak bezain erosoak ez iza-
tea dakar.
Azken urteotan, inprimatutako hormigoizko
aukera asko garatu dira, eta horien bidez, bizi-
kleta bideen zoladurarako egitura eta koloreak
erabil daitezke.44 Kasu hauetan, beren erabilerak
inplizitu dakarren azalera erregularitatea kontuan
hartu behar da. Inprimatutako nahasketa bitumi-
nosoekin gertatzen den eran, bere erabilera bizi-
kleta bideen zati berezietan gomendatzen da.
8.5
Bizikleta bideen tratamendua
ingurune berezietan
Hainbat ingurune berezietako bizikleta bideen
trazadurak bide zoru eta zoladurak hautatzeko
irizpideak kontuan hartuz oreka berri bat bila-
tzera behartzen gaitu. Txirrindularien erosotasu-
nak, eta, horren ondorioz, segurtasun eta kon-
fortez zirkulatzeko abiadurak beren garrantzia
gutxitzen du, ingurumen, ondare eta hirigintza
egokitzapenaren aide.
8.5.1 Gune historikoetako zoladura
Gune historiko edo hainbat hirigune berezi ba-
tzuen kasuan, ingurunearekiko integrazioa ado-
kin, baldosa, harri naturalezko lauza edo inprima-
tutako hormigoizko zoladurak erabiltzea ekar
dezake, piezez osa tutako zoladurak exekutatu eta
mantentzeko garestiagoak badira ere. Edonola
ere, gune historikoetako zoladurei buruzko haus-
narketa modu orokorrean egin behar da, esteti-
ka edo ikusizko irizpideak, ingurumenekoak
(hotsa)eta baimendutakotrafikoarenabiaduraren
Praktikan, txirrindularien erosotasuna, piezaz
pieza zatikatutako zoladurak erabiliz, neurri han-
d¡ batean, piezen neurri, zimurdura eta kokape-
nari dagozkion xehetasunezko aukeraketen bai-
tan dago, baita obretan zehar haiek jartzeko
kontua izatearen baitan ere45. Ferrara hiriko gu-
ne historikoan ohiko adokinen ordez 80 cm-ko
zabalera duen Ierro batosatzen duten beste
adokin lau batzuk erabili dira, oinezko eta txirrin-
dularien nahasketa ordenatzen ahalbidetzen du-
tenak. Behar adinako zabalera duten kale
batzuetan, horrelako bi zerrenda jarri dira behar
adinako distantzian, modu murriztuan gune his-
torikoan sar daitezkeen automobilen abiadura-
ren pizgarri bihurtzea saihestearren46.
8.5.2 Natura gune edo landa bideetako zola-
dura.
Asfalto eta hormigoiaren ikusizko erasana sai-
hesteko, trinkotu edo egonkortutako material
pikordun materialez osatutako zoladura bat
aukera daiteke. Errodadurarekiko erresistentzia
handiagoa du oztopo, txirrindulariaren ahalegi-
na handitu eta abiadura gutxitzen baitu, baina
desabantaila hori bertute ere izan daiteke oinez-
koekin partekatutako hainbat bidetan edo oso
zuzen ez diren trazaduradunetan. Kasu bakoitze-
an, bizikleta bidea diseinatzen den txirrindulari
eta bizikleta motari buruzko hausnarketa bat
egin behar da, baita balizko beste hainbat era-
biltzailerekiko harremanari buruzkoa ere.
Irizpide horrek hainbat bide zatitan bide zoru eta
zoladura bereziak ezartzen direlako esanahia
izan dezake, esate baterako, malda zorrotzago-
ak dituztenetan, bertan, errodaduran eranskor-
tasun handiagoa eskaintzea komeni baita.
Oinezkoek eta txirrindulariek partekatutako
bideetan, haietako bakoitzaren gunea modu
bereizlean zola liteke, baina zaila da biek zoladu-
ra erosoena ez bilatzea, ezartzen diren bereizke-
ta adierazpenak edozein direlarik ere.
Bide zoru eta zoladura mota hautatzean, kon-
tuan hartu behar da bizikleta bidearen ertzeko
landaredia, gordetzeko zein beren sustraiek zir-
kulazio baldintzak honda ditzaten saihesteko
ere.
• Gune natural
batean eragin
ahula duen
konponbidea.
44 - /kus, esate baterako, "Trafiko intentsitate baxuko bideetako hormigoizko zoladuren eskuliburua" argitalpena. Josa, A.; Jofre,
C; Fernández, R.; Kraemer, C. (2002) Espainiako Zementuaren eta Bere Apiikazioen /nst/tutuko argitalpena (IECA).
45 - Kordobako esperientziari buruzko hausnarketa interesgarri bat J.M. Garcia Ruiz en "Gune Hlstorlkoko bizikletetarako
zoladurak?" izeneko artikuluan eskaintzen da, 2005eko neguko Kordobako Lerroa/Bizikleta Plataformaren "Envídate" ize-
neko buletinaren 22. alean, (www.platablclcordoba.org).
46 - M. Ferrari, A. Brattl eta G. Stefanatlren "Vélo à Ferrara" artlkulua http://www.echosvelo.net web orrian argltaratutakoa.
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
8.6
Bizikleta bideetako bide zoruetarako
ideien sintesia
Kapitulu honen laburdura gisa, honako ondorio
hauek atera litezke:
• Bizikleta bide baterako zoladura bataukera-
tzerakoan, hainbat irizpide hartu behar dira
kontuan, alegia, erabiltzailearen erosotasun eta
segurtasuna (bide zoruaren zurruntasuna, erre-
gulartasuna eta eranskortasuna), bizikleta bidea
kokatuko den ingurunearekiko egokitzapena
eta bere kostuak, eraikuntza zein mantentze la-
netakoak.
• Printzipioz, bizikleta bide baterako zoladura
egokiena asfaltuzko aglomeratua da (beltza edo
koloretakoa), erabiltzailearentzako erosotasun,
segurtasun, iraunkortasun eta mantentze lane-
tako arrazoiak direla medio).
• Asfaltuzko zoladuren kasuan erabiltzeko hona-
ko kolore irizpide hau proposatzen da: hiri
guneetan aglomeratu gorria eta gainontzeko
kasuetan aglomeratu beltza, arrazoi ekonomi-
koak direla medio.
• Askotan ezin da edo ez da gomendagarria
aglomeratuzko zoladuraren irtenbidea, inguru-
nearekin bateragarria ez delako (natura guneak,
gune historikoak, etab...).
- Natura guneen kasuan, trinkotutako zagorrez-
ko zoladura erabiltzea gomendatzen da, iku-
sizko erasana ahalik eta txikiena izatearren.
Kasu horretan, egonkortzaileak erabil daitez-
ke, bide zoruaren hainbat ezaugarri hobetu
eta bere iraunkortasuna handitzearren.
- Tratamendu berezi bat eskatzen duten gune
historiko eta hiri guneetan, beste zoladura
mota bat erabili ohi da, besteak beste, baldo-
sak, adokina, inprimatutako hormigoia, etab.,
ikuspegi ekonomiko eta funtzionaletik egokie-
nak ez badira ere.
Ondoren, lehen kontuan hartutako bizikleta
bideekin definitutako bide zoru eta zoladurak
zerrendatzen dira, mota bakoitzerako egokitza-
pen handiagoa edo txikiagoa adieraziz.
Bizikleta bideetarako gomendatutako bide zoru eta zoladurak.
S-2
S-3
S-4
S-5
S-6
S-7
S-8
S-9
S-10
Bizikleta
pista
Bizikleta lerroa
edo bizikleta
bazterbidea
Bizikleta
xenda
Bizikleta espaloia
edo oinezkoekin
partekatutako
bideak
Ibilgailuekin
partekatutako
bideak
%
(*) Hiri guneetan, errodadura geruza koiorezta daiteke, sekzioaren gainontzeko azaieratik gehiago bereizteko.
(**) Akabera koloreztatua edo inprimatua izan liteke.
Bizikleta bideen proiektu eta eraikuntzarako elementuak
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
• Bide zoruen eta zoladuraren ereduzko sekzioak.
.1
S-3
S-5
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
r n i a
V
- -Z 'A
^ * / . ■ / \
/ \J •./ \ •/ y—
5-7
gz* ->-,TT77nr
p ._' ■_j _ " h_
v
\ _
^ A ‘
\
-n-i
Bizikleta bideen proiektu eta eraikuntzarako elementuak
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
Fabrikako egitura eta obrak
9.1
Zubiak eta pasabideak
9.1.1 Oinezko eta txirrindularientzako pasabi-
deak
Pasabideak ibai baten ubidea, kota desberdin-
tasuna edo azpiegitura bat gainditzen duten
egiturak dira. Diseinatzeko, honako irizpide
hauek kontuan hartu behar dira:
• Txirrindularientzat kota aldaketak ahalik eta
gutxien murriztea.
• Irakurgaitasunari laguntzea, adibidez, pasabi-
dearen amaiera hasieratik ikus dadin.
• Beren aho zein tarteko zatien erakargarritasu-
na handitzea.
Pasabideetan garrantzitsua da segurtasun eta
erosotasun sentsazioa eskaintzen duen babes
hesien zabalera eta tratamendua.
Oinezko zein txirrindularientzako pasabideek
tipología berberak dituzte, erabilerako gainkar-
ga berberetarako diseinatu eta neurtzen baitira.
Eraikuntzan material desberdinak erabil daitez-
ke, altzairua, egurra eta hormigoia, kasu, nahiz
eta ohiko irtenbidea pasabide metalikoa izan,
diseinu ugari eta prezio baxuko argi handiak
lortzea ahalbidetzen baititu.
Egurrezko pasabideak oso arinak dira eta argi
interesgarriak lortzea ere ahalbidetzen dute,
baina bi oztopo dituzte: diseinua nahiko errepi-
kakorra izan ohi da eta egurrak izan duen trata-
mendua egokia ez bada, denbora laburrean
hondatzen dira.
9.1.2 Motordun trafikoa duten zubiak
Errepideko zubi berri bat proiektatzen denean,
beharrezkoa da oinezko eta txirrindularien iga-
rotzea aurreikustea, espaloiak eta bizikleta
bidea jasotzeko behar adinako sekzio bat eza-
rriz.
Lehendik dauden zubien kasuan, ohikoa da sek-
zioa motorrik gabeko moduetarako bereiztuta-
ko gunea ezartzeko nahikoa ez izatea; beraz,
honako irtenbide hauetako bat aukera daiteke:
• Oholtza zabaltzea hegada moduko egituraren
bitartez.
• Motordun trafikoa eta txirrindulari eta oinez-
koen trafikoa batera izatea ahalbidetzea, "trafi-
koa baretzeko" elementuak erabiliz.
9.2
Hegada moduko egiturak
9.2.1 Errepideen ondoan ezarritakoak
Hegada moduko egiturak erabilgarritasun han-
dikoakdira topografía malkartsudun gune bate-
an zehar doan errepide baten sekzioa zabaldu
behar denean. Egitura mota horren adibide
esanguratsu bat Zarautz eta Getaria bitarteko
kostaldeko errepidearen ondoan eraiki den
hegada espaloia da, nahiz eta bere sekzioa bizi-
kletek oinezkoekin partekatzeko behar adina-
koa ez bada ere, oinezkoentzat diseinatu zela
kontuan hartuta.
Kasu horretan, itsas labarraren ertzean eraikitzea
errazteko, olatu horma eran aurrefabrikatutako
pieza batzuk erabili ziren. Pieza horiek espaloia-
Hormigoiaren berezko pisua oso handia da, jasan
behar dituen gainkargekin konparatuta. Beraz,
argi txikiak (gehienez ere sei edo zortzi metro-
koak) gainditzeko erabili ohi da, edo altzairu eta
hormigoizko sekzio mistoak dituzten pasabide
handietan.
• Oinezko eta bizikletentzat pasabide metalikoa.
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
ren egonkortasuna ziurtatzen duen eta in situ
egina dagoen hormigoizko kontrapisu bati lotu-
ta daude. Ondoren, hegada espaloiaren eskema
bat eta proiektu horretan aurrefabrikatutako pie-
zetako bat jartzerakoan eginiko argazki bat
eransten dira.
• Aurrefabrikatutako piezetako baten ezarpena
9.2.2 Zubien oholtzen zabaltzeak
Oinezko eta txirrindularientzako kalkuluen gain-
kargak txikiak direla kontuan hartuta, zubiaren
zabaltzea hegada baten bitartez egin daiteke,
eta hori berari erantsitako estribu eta zutoinak
eraikitzea baino ekonomikoagoa da. Irtenbide
hori ezin da beti gauzatu, zubiaren tipologiaren
edota bere artapen egoeraren baitan baitago.
9.3
Tunelak eta azpiko pasabideak
Tunelak diseinatzeko irizpide nagusiak honako
hauek dira:
• Txirrindularientzako kota aldaketak ahalik eta
txikienak egitea; maldek ezin dute %5 a gainditu.
• Irakurgarritasuna ahalbidetzea, tunelaren
amaiera sarreratik ikusgarria izan dadin.
• Aho zein tarteko zatien erakargarrita-
suna handitzea.
Segurtasun sentsaziorako ahoen diseinua fun-
tsezkoa da, behar bezain irekiak izan behar dute
eta ezpondek ez dute itxialdi sentsazioa bultza-
tzen duten malda handiegiak eduki behar.
Arrazoi berberagatik, tuneleko sekzioak zabale-
ra eta ahueraren arteko harreman oparoa izan
behar du, estutze sentsazioa saihesten duten
1,5:1 proportzioak egokiak izanik. Funtsezkoa
da, baita ere, zoladuraren eta hormen estaldu-
raren tratamendua, kolore eta egiturek argita-
sun eta ikusgarritasunari lagun baitiezaieke.
• Tunela
(Leitzaran)
Gipuzkoan ohikoa da túnel ugari bizikleta bide
gisa birgaitu diren trenbideen trazadura zaha-
rretan aurkitzea. Lehendik dagoen tunela erabi-
lera berriaren arabera egokitzeko, hasteko, eta
hartu beharreko irtenbidea definitzen laguntzen
digun azterketa geotekniko bat egin ondoren,
egonkortasuna ziurtatzen da. Tunelak egonkor-
tasun arazoak baditu, proiektatutako hormigoia
(gunita ere deitutakoa) erabiltzen da, lubiziak
saihesten dituen harri itxurako estaldura bat
sortzeko. Geruza hori sare metaliko batez edo
altzairuzko zuntzezko sare batez lagunduta joan
daiteke. Nahikoa ez balitz, irtenbide horiek ain-
guraketekin konbinatzen dira.
Beste ohiko arazoetako bat ur iragazpenak dira.
Iragazpen handirik izan ezean, arazoa hormi-
goizko azpiharri batez, zeharkako malda arm
batez eta urak jasotzeko areka batez konpontzen
da, hórrela putzuak egitea saihesten baita. Urira-
gazpenak puntu ugaritan gertatuz gero, komeni
da iragazgaiztea. Iragazgaizte hori geotextil bat
eta PVCzko geozuntz bat erabiliz egin daiteke.
Geozuntza iragazgaizten duen elementua da,
geotextila, ordea, geozuntza babesteko eta ira-
gazgaiztearen urak hustutzeko eginkizuna du.
Beste irtenbide bat urak atzeman eta drainatze
sareraino bideratzen dituen estaldura metaliko
bat jartzea da.
Tunelaren egonkortasuna ziurtatzeko jartzen
den gunitak ez du iragazgaizteko elementutzat
balio, uraren irteera erraztu ezean, bere bidea
bilatu eta gunita tuneleko hormak askatzen
bukatzen baitu. Hori delà eta, komeni da guni-
tak urak hustutzea ahalbidetzen duten zuloak
izatea.
Bizikleta bideen proiektu eta eraikuntzarako elementuak
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
Argitu gabeko tunelen kasuan, garrantzitsua da
iragazgaiztea, drainatzea eta sendotzea bezala-
ko alderdiak zaintzea, hórrela erosotasuna eta
segurtasun sentsazioa handitzen baita.
9.4
Eusteko obrak
• Tunelaren gana-
gan estaldura
urak alboetara
desbideratzeko
(Oiartzun).
• Bizikleta bideko tunela eta biaduktua (Oiartzun)
Dauden eusteko obra modalitate ugarien artean,
hemen proiektugileen hausnarketarako balio
dezaketen batzuk aukeratu dira. Aukeraketa bizi-
kleta bideen ezaugarrlen eta Ingurumen gain
duten eragln txlklaren arabera egln da.
Azken modalitate hauen Inguruan, eralkltze eta
ezponda estaldurentzat, blolngenlerl teknlken
gomendlo Interesgarrlak aurkl daltezke Katalui-
nako Ingenlarl Teknlko eta Perltoen Elkargo Ofi-
zlalaren Arau Teknologlkoetan.
9.4.1. Harri lubetazko hormak
Harrl lubetazko hormak batzuk besteen galnean
jarrltako 500 eta 1.000 kg arteko harrlzko blo-
keez eglnlko eusteko hormak dira. Egltura mota
horrek alpatu beharreko halnbat ezaugarrl dltu:
• Ohlko hormlgolzko hormeklko ekonomla eta
exekutatzeko erraztasuna.
• Uraren bultzada ezabatzea, bere dralnatze
ezaugarrl apartak kontuan hartuta.
• Lurraren muglmendu berelzleen arabera ego-
kltzeko duen erraztasuna, eglturazko kalterlk
jasan gabe eta dlstortsloak onartuz.
• Ingurumen Erasana gutxltzea, horma landare-
dlarekln estaltzeko aukera Izanlk.
• Harri lubeta ingurunearekin harmonizatzea, pro-
duktu natural baten erabilera kontuan hartuta.
Horrelako hormetarako ohlko ezpondak 1H:1V
harremana du, 1H:2V eta 1H:4V motako beste
batzuk ere erablltzen dlren arren.
• Beheko pasabide baten gutxieneko neurriak.
Ohlkoena harri lubeta masako hormlgolez tra-
batutako zapata batean omarntzea da.
Ondoren, lehen alpatutako ezpondetarako,
1,00 eta 5,00 metro bltarteko altueretarako
harri lubetaren aurre-neurketa erakusten da:
©
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
ezaugarriak.
9.4.2 Hormigoiztutako harri lubetazko hormak
Lehen alpatutako ezpondak balno bertikalago-
ak lortu nahl dlrenean, ohlkoa da harri lubeta
masako hormlgolz trabatzea. Hórrela, ¡a horma
bertlkalak lor daltezke, proportzlorlk gabeko
lodletara jo gabe.
Intradosen (hormaren agerlko aldean) 1/10eko
ezponda bat gomendatzen da, gutxlenez,
horma erorla dagoelako Itxura ematen duen
efektu optlko bat salhestearren.
Horrelako egltura baten abantalla naguslak la
ezponda bertlkalak lortzeko aukera eta beren
jarrera monolltlkoa dira.
Honako hauek dira desabantallak:
• Lurreko urarl Irteera eman ahal Izateko, dral-
natze tutuak uzteko beharrak (horma zuloak),
hormlgolak egltura partzlalkl Iragazgalzten
baltu.
• Hormlgolak neurrl handl batean landaredla
agertzeko aukerak zalltzen dltu.
• Junturak Ixtea komenlgarrla Izan ohl da aka-
bera on bat lortzeko.
Ondoren, 1/10 ezpondarekln hormigoiztutako
harri lubetazko horma baten aurre-neurrlak
eransten dira.
9.4.3 Harlangaitzezko hormak
Harlangaltzezko hormak harri txlklez eralkltako-
ak dira (harlangaltzak). Harlangaltzak eskuz era-
bll dalteke eta harri lubeta balno askoz ere
mantsoago eta neketsuagoa da. Horrek prezloa
askoz ere altuagoa Izatea dakar. Bere akabera-
ren kalltatea da abantalla nagusla.
• Harri-lubeta (Tolosa).
• Bizikleta bide baten harlangaitzezko horma (Azkoitia).
Bizikleta bideen proiektu eta eraikuntzarako elementuak
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
9.4.4 Egurrezko parriladura edo "Kramer"
Egur parriladura edo "Krainer" egur enborrez
eratutako egitura bat da. Horien artean, lurrez-
tatutako sahats hesolak jartzen dira. Sahats
hesolak denbora laburrean ernetzen dira egitu-
ra bizi bat eratuz, eta sustengu gisa balio izate-
az gain, ingurunearekin integratzen da.
Horrelako egiturek duten desabantaila hau da,
alegia, geldialdi begetatiboan zehar egin behar
izatea.
Krainer baten eraikuntzarako urratsak kokatuko
den gunearen hondeatze eta prestaketa lanare-
kin hasten dira. Ondoren, enbor bilbadura bat
eraikitzen da, behar adinako pisu dituen 2,00 x
2,00 metroko kuadrikula bat eratuz. Enborrak
iltzatuta joango dira batzuk besteekin. 1/1
ezponda bat gomendatzen da.
Eratzen diren aretoetan, sahats hesolak jartzen
dira eta lurrez betetzen dira. Adar pila batzuk
ere instalatzen dira, betelanak ihes egitea sai-
hestuz. Sahats hesolak hilabete baten edo biren
buruan ernetzen hasten dira.
• Bizikleta bide baterako egurrezko parriladura baten eraikuntza
(Errenteria)
• Egurrezko parriladuraren itxura, eraiki eta handik hiru hilabetetara
(Errenteria)
9.4.5. Horma berdea
Horma berdea natura ingurune batean erasana
gutxitu nahi denean irtenbide egokia da. Lur
geruzez osatutako sandwich erako egitura bat
da, geruza horien artean geotextil bat tarteka-
tuz, erresistentzia eginkizunarekin, nagusiki.
Behin eraikuntza amaituta, aurrealdean ereite
hidrauliko bategiten da. Debora laburrean, hor-
mak argazkian duen itxura ¡zango du.
Horrelako egitura bat egiterakoan, hainbat
kontsiderazio hartu behar dira kontuan:
• Irtenbide ona da natura ingurunetan erabiltze-
ko. Jakina, ez da gomendagarna hiri gunetara-
ko, kasu horietan bere ¡txurak ikusizko erasan
handia eragingo luke eta.
• Eraikitzeko, kalitate oneko materiala eduki
behar da, betelanean material desegokien era-
bilerak horrelako egituretan arazo asko sortzen
baititu.
• Arrazoi ekonomikoak direla eta, irtenbide hori
ez da egokia jaso beharreko azalera txikia dene-
an.
• Kontuan hartu behar da, baita ere, exekutatze-
ko behar adinako espazioa eduki behar delà,
geotextilak hormaren barruan ongi ainguratuta
geratzeko behar adinako luzera eduki behar
baitu.
• Azkenik, garrantzitsua da gunean nahiko maíz
euria egitea, hormak bere itxura berdea gorde-
tzea nahi bada, eta hori Gipuzkoan ez da arazo.
• Horma berdea belarra hazi ondoren.
©
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
Drainatzea
Drainatzea, azalerakoa zein lurrazpikoa, Gipuzkoa
bezalako lekuetako bizikleta bideen funtsezko
alderdi bat da, bertan, euri zaparrada gogor eta
ohikoak izaten baitira.
Euritik datozen azalerako uren hustutze azkarrak
euri egunetako txirrindularien zirkulazioa ahalbi-
detzen du, gutxieneko segurtasun eta erosotasu-
neko baldintzekin, bizikletak errodadurarako ahal-
mena galtzea saihestuz gurpil eta bide zoruaren
artean tartekatzen den ur pelikularen ondorioz.
Eta lurrazpiko uren hustuketak bide zoruaren
narriadura saihesten du. Bestalde, lurrazpiko uren
hustuketa egokiak bide zoruaren narriadura sai-
hesten du.
10.1
Azalerako drainatzea47
Arekak lurrean hondeatuta edo hormigoiz esta-
litakoak izan daitezke. Lurrean hondeatutako
arekek eraikuntza kostu baxuagua dute hormi-
goiz estalitakoek baino, mantentze Ian handia-
goa behar baitute eta ezaugarri hidrauliko oke-
rragoak baitituzte.
Estolda zuloak horizontalak edo zolatutako
zerrendaren albokoak izan daitezke, eta 25 eta
50 metro bitarteko distantziarekin bereiztuta
ezartzen dira, luzetarako maldaren arabera.
Horizontalak eraginkorragoak dira bere eginki-
zuna betetzerakoan, baina goialdean bizikleta
bideko erabiltzaileentzako, irristakorra izanik,
arriskutsua izan daitekeen sareta bat baitarama-
te, trafikoaren perpendikularrean eta barren
arteko irekiera mugatu batez ezartzen ez badira.
Kokapen hori ez da egokiena ikuspegi hidrauli-
kotik, baina segurtasunak gainontzeko alder-
dien gainetik egon behar du.
Azalerako drainatzeak plataformatik eta bere
ertzetatik datozen euri edo urtzaldiko uren bil-
keta, ubide naturaletara, estolderia sistemetara
edo maila freatikorako hustuketa, eta bizikleta
bideak etendako ubide naturalen jarraipenaren
lehengoratzea hartzen du bere baitan.
Ur bilketan, ohikoa bizikleta bide ertzetako
bateranz bideratzea da %2ko zeharkako ma Ida
baten bidez. Garrantzitsua da, baita ere, luzeta-
rako profilean malda nulua duten bide zatiak
izatea saihestea.
Hiriguneetan, nahikoa izan ohi da bizikleta bide-
ari urak dagoen azalerako drainatze sareraino
bideratzeko zeharkako malda egokia ematea.
Beste hainbat kasutan, erabilgarria izan liteke
berdindu gabeko bide ertzetako junturak irekiak
uztea, urak bizikleta plataformatik kanpo husten
errazteko.
Landa guneetan, batzuetan urak plataformaren
alboetatik kanpora ¡suri daitezke zuzenean,
baina bestetan, beharrezkoa ¡zango da urak
biltzeko sistema bat sortzea, bide ertzeko areka
batez eta kolektore bati lotutako estolda zulo
batzuez eratutakoa, hustuketa guneraino era-
mateko. Bizikleta bidea lur-erauzketa baten
ondoan baldin badoa, ezponda oineko areka
bat edukitzea garrantzitsua da, ezpondako urak
eta lubizia txikiek plataforman amaitzea saihes-
tea rren.
• Bizikleta bide baten ondoko hormigoizko areka eta ezponda
zorrotak
Alboko estolda zuloek txirnndulanentzako arris-
kua ezabatzen dute, oso ohikoak ez diren arren.
Beren tipología delà eta, hiriguneetan bakarrik
erabiltzen dira.
Bizikleta bidearen trazadurak dagoen ubide bat
eteten badu, beharrezkoa da urei jarraipena
eskaintzen dien ura hustutzeko zeharkako obra
bat eraikitzea. Hustutzeko obra horiek izen des-
berdina dute forma eta tamainaren arabera:
hodiak, bidepeko erretenak, estoldak edo pon-
toiak, hodiak txikienak eta pontoiak handienak
izanik.
47 - Azalerako drainatzeari dagozkion alderdi guztlak "Azalerako Drainatze" Izeneko 5.2-IC Arauan jasota daude
(1990eko malatzaren 14ko Obra Publlkoen eta Hlrlglntzako Mlnlsterloko Aglndua, urte bereko malatzaren 23ko
GAOn argltaratutakoa). Arau horretan ur emanen kalkulu metodoa ere zehazten da, urak biltzeko sistema neurtu
ahal Izate ko.
©
Bizikleta bideen proiektu eta eraikuntzarako elementuak
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
Irten txiki ugari dituzten natura ingurunetan,
bizikleta bideak errodadura geruza arin edo ira-
gazgaiztasun gutxikoa duenean, baliteke kome-
nigarria izatea hormigoizko zeharkako sakangu-
nea eraikitzea plataforma babestu eta urak
alboen artean azaleran bideratzearren.
• Junturak irekita daudela, arekarainoko uren hustuketa errazteko.
• Drain baten xehetasuna.
10.2
Lurrazpiko drainatzea
Bide zoruan infiltratzen den urak bere iraupena
laburtzen du. Gainera, iragazgaitzak izan litez-
keen, eta, azalerako drainatze ona duten zola-
durek ezin dute hainbat infiltrazio saihestu.
Arazo hori bereziki garrantzitsua da trazadura-
ren behe puntuetan, urak irteerarik ez duen edo
iturriak dauden puntuetan. Beraz, gomendaga-
rria da gune horietan zoladura azpian draineak
izatea. Drain bat material filtratzaile batez ingu-
ratutako porodun hodi batez osatuta egon dai-
teke, eta material finez kolmatatzea saihesten
duen geotextil batez babestutakoa. Drainek bil-
dutako urak drainatze sareraino bideratzen dira,
halakoa izanez gero, edo, bestela, plataformatik
kanpo.
• Kanaletazko sareta bizikleta bide baten ondoan.
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
Argiteria
Gidatze segurtasunak ikusgarritasun ona du
oinarri. Bizikleta bideetan baldintza hori bizikle-
tek oso argiteria sistema kaxkarrak dituzten
neurrian handitzen da. Beraz, beharrezkoa da
hausnarketa berezi bat egitea, eguzki argia falta
den orduetan, bizikleta bideetan argiteria eta
ikusgarritasuna emateko; hausnarketa hori
honela sistematiza daiteke:
• Aurreikusitako erabiltzaile motak.
Argiteria beharra bidean aurreikusitako txirrin-
dulariengandik soilik ez baizik eta oinezkoen
edo motordun ibilgailuen trafikoarekiko konbi-
naketatik etor liteke. Bestalde, eguneroko hiri
txirrindulariek bizikleta eguneko argirik gabeko
ordutegietan erabili ohi dute, negualdian lanto-
kira edo eskolara joateko. Gainera, kontuan
hartu behar da erabiltzaile mota batzuek ez
dutela berezko argirik bizikletan, batez ere,
túnel batean edota edozein argi iturririk ez duen
gune batean ikusgarritasun egokia eskaintzeko
gai dena.
• Ikusgarritasuna/segurtasuna/erakargarrita-
suna.
Argiteritik datorren bideko ikusgarritasun edo
irakurgarritasuna segurtasun faktore bat da,
bizikleten zirkulazioari dagokionez zein delituen
exekuzioari dagokionez; b¡ alderdi horiek batu-
ta, argiteriak sortutako ikusgarritasuna hainbat
erabilera, erabiltzaile adin eta sexu edota ordu-
tegitarako bidearen erakargarritasunaren bal-
dintza da.
• Bide mota.
Bidearen izaera igarotzen deneko hiri, landa
edo natura lurraldearekiko, argien eta horiek
exijitzen duten azpiegitura multzoaren estetika
eta ingurumen erasana zehazten du.
Txirrindularien aurreikusitako abiadura ere ga-
rrantzitsua da, zenbat eta abiadura handiagoa
orduan eta ikusgarritasun distantzia handiagoa
ere behar izaten baita.
• Argiteria mailak.
Argiteriaren kalitatea kuantifikatzeko erabiltzen
diren parámetro nagusiak argiztapena eta uni-
formetasuna.
Argiztapena azalera unitate bakoitzean eragina
duen argi fluxua da. Nazioarteko Sistemako
neurri unitatea luxa da.
Uniformetasuna gutxieneko argiztapenaren eta
tarteko argiztapenaren arteko harremana da, eta,
funtsean, argi puntuen posizio eta distantzia arte-
kotasunaren baitan dago. Argiztapen balio ego-
kiak uniformetasun baxua izanik, argien kokape-
na ez delà zuzena adierazten du, gune batzuek
argiztapen gutxi eta beste batzuekgehiegi dute-
la esan nahi baitu.
Gune publikoan exijitutako gutxieneko argizta-
pen mailekiko derrigorrez bete beharreko arau-
di komunik ez dago. Badira, ordea, argi sarea
diseinatzeko hainbat gomendio jasotzen dituz-
ten argitalpenak. Aide batetik, "Argiztapeneko
energía eraginkortasunaren gida teknikoa. Argiz-
tapen publikoa"48 eta IDAEk (Energía Dibertsifi-
katu eta Aurrezteko Institutua) eginiko kanpoko
argiztapenari buruzko udal ordenantzaren pro-
posamena daude49 eta, bestetik, Sustapen Minis-
terioko "Errepide eta tunelen argiztapenerako
Gomendioak"50. IDAEren ordenantza proposa-
menean, udalerrien gunez guneko banaketa
ezartzen da, argiztatu beharreko area motaren
arabera, gutxieneko argiztapena behar dutene-
tik, gehieneko argizapena behar duten eta
gehien iragandako merkataritza areetaraino.
Udal Araudi batzuetan exijitzen diren gutxiene-
ko balioak altuegiak dira. Hiri guneetarako, adi-
bidez, 25 lux-etako batez besteko argiztapena
eta 0,50eko uniformetasuna exijitzen dira. Balio
horiek lehen aipatutako argitalpenen gomen-
dioen edo bestelako udal gomendioen oso gai-
netik daude, horietan, kale eta oinezkoen pa-
sealekuetarako, 7,5 eta 10 lux bitarteko batez
besteko argiztapena eta 0,2 eta 0,4 bitarteko
uniformetasuna gomendatzen baita51.
48 - IDAE. Energiaren Dibertsifikatze eta Aurreztapenerako Institutua. Industria, Turismo eta Merkataritza Ministenoa.
Madril, 2001.
49 - Bereziki, "Energiaren eraginkortasunaren hobekuntzaren bitartez, ¡ngurumena babesteko kanpoko argiztapenari
buruzko Udal Ordenantzaren eredu proposamena" izeneko dokumentua, "IDEA Hedapena" izeneko sailean argitaratu-
takoa (Madrid, 2002). Bizikleta eta oinezkoentzako bideetarako gomendioak jasotzen ditu.
50 - Errepide eta tuneletako argiztapenerako gomendioak. Eraikuntza jarraibideak. Arau Sailak. Sustapen Ministenoa.
Errepideetako Zuzendantza Nagusia. 1999.
51 - "Legazpiko Udalerriaren argiteri publikoaren azterketa" Aranzadi, 2006. Lan honetan ,batezbesteko, 5 luxeko argizta-
pen maila gomendatzen da, eta landa bideen kasuan 5 baino gutxiago. Holandako luminoteknia erakundearen aldetik,
segurtasun sentsazioa bermatzen duen argiztapen maila 7 luxetan ezartzen du zoladuraren gainean, maila hori 2 eta 5
luxera jeitsiz bideko-segurtasuna bermatzeko. "Sign up for the bike". CROW. Ede, Holanda, 1993.
Bizikleta bideen proiektu eta eraikuntzarako elementuak
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
Balio horien lorpena, besteak beste, argiteria
motaren eta bere altueraren araberakoa, lanpa-
raren potentziaren eta motaren araberakoa, argi
puntuen kokapen eta bereiztearen edota bidea-
ren zabaleraren araberakoa da. Oinezko bide
eta bizikleta bideetarako, 3,50 edo 4,00 metro-
ko altueradun argiak gomendatzen dira, 150
Wko lanparadunak, 20 eta 25 metro bitarteko
bereizketarekin, distantzia hori eraikuntzarik
gabeko guneetarako 30 metrotara ere zabal
daitekeen arren, zuhaitz guneak badira, eta 40
metrotara gune irekiak badira.
Argi kutsadurari dogokionez, jarraitu daitekeen
irizpidea lanpara goikaldean jartzea da guna
erreflektante batean, hórrela argi sorta behe-
rantz zuzenduz.
Lanparak aukeratzerakoan, beren energía era-
ginkortasuna, kostua, iraunkortasuna eta kolore-
en bistaratzearekiko ezaugarriak hartu behar dira
kontuan. Kanpoko argiztapenerako, batzuetan
lanpara goriak erabiltzen dira, baina ohikoena
merkurio lurrinezko edo sodio lurrinezko deskar-
ga lanparakerabiltzea da. Energiaren ikuspegitik
eraginkorrak sodio lurrinezkoak eta presio han-
dikoak dira.
Hiri guneetatik urrun dauden landa guneetan,
iluntzean erabiltzailerik ez dagoenetan, ez dago
justifikatuta hiri batekoa bezalako argiteria sare
baten instalazio eta mantenimendua. Kasu
horietan, argi balizen sistema bat jar daiteke,
txirrindulariari orientatu eta arriskurik gabe zir-
kulatzeko balio diona, gauak horrelako bide
batean harrapatuz gero. Baliza horiek emititzen
duten argia mehea da, eta, natura guneetan,
ohiko argi baten ikusizko erasana saihesten du.
Bizikleta bide bateko argiteria diseinatzerakoan
eta argi eredu berezi bat aukeratzerakoan kon-
tuan hartzeko beste alderdi batzukhonako hauek
dira: kostua, mantentzea, hermetikotasun maila,
babes mekanikoa, diseinua eta argi kutsadura.
Gaur egun, diseinu erakargarridun argiak ezar-
tzeko joera dago, mantentze kostu baxudunak,
eta argia zerurantzzabaltzea saihesten duten ele-
mentuak dauzkatenak, errendimendua hobetuz
eta "argi kutsadura" izenekoa saihestuz. Hori
errendimendu handiko argiak erabiliz lortzen da,
horietan lanpara goialdean kokatuta dagoene-
koak, gune ¡slatzaile batean, argi sorta lurrerantz
zuzenduta.
Hermetikotasun maila argiaren iraupenean fak-
tore garrantzitsua da eta IP indizearen bidez
neurtzen da. Argi batí exijitu oh¡ zaion balioa IP-
65ekoa da. Lehenengo zifrak gorputz solidoen
aurkako babesa adierazten du (6 handiena da
eta hautsaren aurkako babes osoa adierazten
du). Bigarren zifrak likidoen aurkako babesa
adierazten du (5ek ura norabide guztietara jaur-
titzearen aurkako babesa adierazten du, 6k itsas
kolpeen edo antzekoen aurkako babesa eta 7k
inmersioaren aurkako babesa). Beraz, IP-65
duen argi bat, ohikoena, hautsaren aurka eta
ura norabide guztietara jaurtitzearen aurka era-
bat babestuta dago.
• Argiztatutako tunela bizikletan bidean (Oiartzun).
Argiak egintza bandalikoen edo bestelako kol-
peen aurka duen erresistentzia IK indizearen
bidez kuantifikatzen da, babes mekanikoa
neurtzen dueña, hain zuzen ere. K indizea 0 eta
10 bitartekoa da, eta IK-08 bat exijitu ohi da.
Argi kutsadura izenekoa EFHSren bitartez kuan-
tifikatzen da (goi hemisferiorako fluxuaren igor-
pena).
Argiztapen kasu berezi bat 50 metroko luzera
baino handiagoa duten bizikleta bideetako
tunelek exijitzen dutena da, bertan, eguneko
orduetan ere funtzionatzen duen sistema baten
¡nstalazioa beharrezkoa ¡zanik. Tuneleko giltza-
rrian jarri ohi dira argiak, 30 metroko distantziaz
ezarrita. Gidatze efektua nahi bada, bidea era-
bat argiztatzera iritsi gabe, tuneleko alboetan
argi balizak erabil daitezke.
Hainbat lekutan kontuan hartzeko alderdietako
garrantzitsuenetako bat pizteko sistemaren
aukeraketa da. Gune askotan, erabiltzaile kopu-
ru eskasak ez du etengabe tuneleko argiak piz-
tuta edukitzea justifikatzen. Kasu horietan, piz-
teko sistema mota desberdinak erabili ohi dira,
tenporizadore batekin konbinatuta, hain zuzen
ere, ¡garotzeko beharrezkotzat jotzen den den-
boran zehar, argiak piztuta mantentzen dituena,
1,5eko segurtasun koefizientearekin.
Sistema errazen eta merkeena, tuneleko bi aho-
tan ¡nterruptore bana eta barrualdean, behar
bezala seinaleztaturik, kopuru aldakorra dituen
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
eskuzko piztea da. Badira ere ¡nfragorridun siste-
ma automatikoak, txirrindulariak igarotzean akti-
batzen direnak. Sistema horiek erosoagoak dira
erabiltzaileentzat, baina beren instalazio kostuak
eta mantentze kostua askoz ere handiagoakdira.
Sisteman eragin eta argiak piztu bitarteko den-
bora ere garrantzitsua da tximndularien itxaroal-
dia saihestearren.
Sistema elikatzeko b¡ aukera daude, inguruetan,
energía elektrikoaren sare bat dagoen edo ez
dagoen kontuan hartuta. Linea elektriko bat iza-
nez gero, sarea linea horri konektatu behar da,
zerbitzu berme handienekoa eta ekonomikoa
baita.
Batere izan ezean edo oso urruti egonez gero,
tuneleko elikadurarako metagailuak dituen
eguzki sistema fotoboltaiko batera jo behar da.
Irtenbide horrek ekipoen instalaziorako eta ban-
dalismoen aurka zuzen babesteko espazioa
eskatzen du. Energía iturri hori erabiliz gero,
beharrezkoa da LED argi balizak instalatzea,
energía kontsumo baxua baitute.
• Bizikleta bide baten tunelean gidatze balizak
(Oiartzun).
Bizikleta bideen proiektu eta eraikuntzarako elementuak
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
Seinaleztapena
Seinaleztapenak zirkulazioa segurtasun, eragin-
kortasun eta erosotasun baldintzatan antolatu
edo arautzeko zein bidaiarako informazio erabil-
garria emateko elementu multzo bat du bere
baitan. Beraz, bidearen zirkulazio alderdietara
zuzenduta egon daiteke (zirkulazio seinaleak),
edo norakoen eta lekualdatzerako bestelako
alderdi interesgarrien berri ematera (informazio
seinaleak).
Bizikleta bideei dagokienez, seinaleen adieraz-
penetako batzuk bizikletaz doazen pertsonen
berezko erabilerakoak ¡zango dira, baina beste
batzuek oinezkoen eta motordun ibilgailuen
jarrerak ere zehaztu eta denek kontuan hartu
beharreko arauak ezarriko dituzte.
Hala eta guztiz ere, bizikleta bideen seinalezta-
pena diseinatzerakoan badira hutsune eta ara-
zoak oraindik ere. Beraz, estatuko araudian
oraindik erregistratu gabe dauden hainbat sei-
nale aplikatzen jarraitu behar da53.
12.1.1. Seinale bertikalak
Seinaleztapen bertikala honako honetan datza,
alegia, euskarrien gainean ezarritako normaldu-
tako tamainadun panelak, baita ere, normalduta-
ko altueradunak, bide ertzetan kokatuta, erraz
ikusteko moduan eta txirrindularientzat, oinezko-
entzat edota motordun ibilgailuetarako oztopo
izan ez daitezen.
Segurtasun eta erosotasun helburuak betetze-
ko, seinaleztapenak irakurgarritasun, xumetasun
eta homogeneotasun beldintzak bete behar
ditu.
Irakurgarritasunak erabiltzaile guztiek erraz
ulertzeko modukoak izan daitezen exijitzen du.
Xumetasunak erabiltzaileek erosotasunez neu-
rriak hartu edota beharrezko maniobrak egitea
ahalbidetzen duten ahalik eta elementu gutxien
erabilera inplikatzen du, erabiltzailearen arrêta
mezu gehiegirekin kargatzea saihestuz.
Homogeneotasuna, elementuena zein beren
ezarpenarena, gomendagarna da mezuen esa-
nahiarekin ohitzeko.
12.1
Zirkulaziorako seinaleztapena
Bide Segurtasunaren 19/2001 Legeko bizikleta
bideei buruzko hiztegi berria jasotzearen ondo-
rioz, 2003. urtearen amaieran onartutako
Zirkulazioko Erregelamendu Orokorrean seina-
leztapen berria jaso zen, bizikleten zirkulazioare-
kin zuzenean lotutako seinale bertikal eta hori-
zontal multzo bat berrikuntza izanik52.
• Bizikleta pistatan
Bizikleta gidariek kokatuta dagoen sarrera bidean
zirkulatzeko betebeharra, eta bidearen gainontze-
ko erabiltzaileek erabiltzeko debekua. Zerrenda
gorriz zeharkatuta bada, bizikleta pistaren amaiera
adierazten du. Bizikleta bideetako gainontzeko sei-
naleetan, bertsio hori kontuan hartu behar da.
• R-407 a. Bizikletetarako erreserbatutako bidea
edo bizikleta bidea.
• Bizikleta Ierro eta bazterbideetan
Galtzadan erantsitako bizikleta Ierro edo bizikleta
bideko S-64 seinaleen egokitzapena. Bide marka
horizontalak mugatutako galtzada guneak eduki
behar duen txirrindularientzako erabilera murnztua
erakusten du.
52 - 2003ko azaroaren 21eko 1428/2003 Errege Dekretua, Zirkulazioko Erregelamendu Orokorra onartzen denekoa, 1990eko
martxoaren 2ko 339/1990 Errege Dekretu Legegileak onartutako Trafikoaren, Motordun Ibilgailuen Zirkulazioaren eta Bide
Segurtasunaren Legearen testu artikulatuaren aplikazio eta garapenerako. 2003ko abenduaren 23ko GAOn argitaratua.
53 - Zirkulazioko Erregelamendu Orokorreko II. Eranskinak dio Zirkulazio Seinaleen Katalogo Ofiziala honako dokumentu haue-
taz osatuta dagoela: 8.1-I.C Errepide Araua. Seinaleztapen bertikala. [2000ko urtarrilaren 29ko GAOn argitaratua], 8.2-1.C
Errepide Araua. Bide markak [GAOn argitaratua. 87/8/4, Akats zuzenketa GAO. 87/9/29], 8.3.1. C Errepide Araua. Obren sei-
naleztapena. Zirkulazioko seinale bertikalen katalogoa. I. eta II. Liburukiak. Aipatutako dokuemntuak Sustapen Ministerioko
Errepideen Zuzendaritza Nagusiak ezarritako oinarrizko araudiaren barruan daude.
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
• Bizikleta Ierro eta bazterbidea.
S-51-ren egokitzapena, bizikletaren ikurra jasoz.
Garraio kolektibokoak ez diren ibilgailuetako eta
bizikletetako gidariei adierazitako lerrotik zirku-
latzeko debekua adierazten du.
• Autobus eta bizikleta lerroak.
Motordun trafikoaren kontrako noranzkodun
bizikleta trafikoaren berri ematen du.
• Korrontez kontrako bizikleta lerroak.
• Oinezko eta txirrindularientzako bideetan
(bizikleta xendak).
• Txirrindulariek ere erabil dezaketen oinezko-
entzako bidea.
• Oinezko eta txirrindularientzako bidea (bizikleta
xenda) oinezkoen eta txirrindularien guneak
bereizita.
• Bide misto edo partekatuetan.
Oinezkoen eta ibilgailuen arteko bizikidetza
arauak ezartzen dituzten seinaleez gain, hainbat
kaletan, hiriguneetako berezkoak diren egoitza
kaleak ¡zenekoetan (S-28), esate baterako, edota
trafiko baxuko bide eta errepideetan, txirrindu-
lariak oinezkoekin eta motordun ibilgailuekin
ibiltzen direnekoetan, honako seinale hau ezar
daiteke:
Oinezkoek, txirrindulariek eta motordun ibilgai-
luek partekatutako toki bide edo errepidea.
Seinale horrekin batera, bide motaren araberako
abiadura muga batzuk ezarriko dira.
Txirrindularien pasabidea hurbil dagoela edo txi-
rrindulariak bidera atera edo zeharkatzen duten
leku batez oharrarazteko, Zirkulazioko Errege-
lamendu Orokorrean jasotako P-22 seinalea era-
bili behar da, honako hau adierazten dueña,
alegia, "Arriskua, txirrindularientzako pasabide
bat hurbil dago eta".
• Txirrindularien pasabide edo bidegurutzea.
Bizikleta bideen proiektu eta eraikuntzarako elementuak
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
Bizikleten bi norabidetako bide gurutzerako,
P-22 azpian, seinale osagarri bat erantsi behar
da, zirkulazioko bi noranzkoetan txirrindulariak
espero behar direla adierazten duten bi gezi
paraleloen bidez.
12.1.2. Bide markak
Zoladuraren gainean pintatutako seinaleek
honako helburuetako bat edo batzuk dauzkate:
lerroak mugatu edo zirkulazio noranzkoak
bereiztea, galtzadaren ertza adieraztea.
Bizikleta bideetan, erabilgarritasun handiena
izan dezaketen bide markak honako hauek dira:
1 l* SO >Í0 * -i----l»Jn 1»--------V
• Bizikletaren ikurra. * Oinezkoen ikurra.
• Txirrindularientzako pasabidea.
Galtzadaren gaineko zeharkako bi Ierro ez-jarrai-
tu eta paralelok osatzen duten marka batek txi-
rrindularien pasabide bat adierazten du, bertan
txirrindulariek lehentasuna izanik (Zirkulazioko _________________________________________
Erregelamendu Orokorreko d) ataleko 168 arti- £
kulua).
f--------------- A
• Ohartarazpen lerroa (L=0,50m.)
sc
• Txirrindularien pasabideko bide marka.
Bizikleta irudikatzen duen piktograma
Zirkulazioko Erregelamendu Orokorrean ere54
agen da argazkietan, baina diseinurako errefe-
rentziazko neurririk gabe.
A
• Bizikleta biderako geratze lerroa.
10
* 1/1 i 1/3 i
• Bizikleta bideetarako Stop-a.
54 - "Zur't koloreko beste marka eta inskripzio batzuk" izeneko 7 Eranskinaren 6.5 atala.
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
- SO -30« 60 '30' «0 *
• Bizikleta bideari bidea emateko lerroa.
in
I» errei ¿aboiera
• Bizikleta biderako bidea emateko seinalea.
30 errei zabalera
• Bizikleta bazterbideetara-
ko bereizketa lerroa.
50
I 50
errei zabalera aparkalekua
30
• Bide lerroen bereizketarako Ierro etena, aparkale-
ku eta ibietarako sarbidea izateko aukerarekin.
100
100
100
100
100
1 100
pista zabalera bide zabalera bide zabalera
» Bizikleta pistetan, bizikleta
espaloietan, eta txirrindula-
riek erabil ditzaketen oinez-
koentzako bideetan, galtza-
daren mugaketa, bizikleta
zerrenda bereizita.
-30-
Î
I 100
» Txirrindularien zirkulazio-
ko noranzko gezia.
► Bi norabidetako bizikleta
bideetako noranzkoak bereiz-
teko lerroak (jarraitua edo
ez-jarraitua).
iyio
uto?
40L
• Bizikleta biderako gehieneko
abiadura.
Bizikleta bideen proiektu eta eraikuntzarako elementuak
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
12.1.3. Semaforoak.
Semaforodun intertsekzioetan, txirnndulanen
trafikorako b¡ semáforo mota ezar daitezke.
Lehenengoak fondo beltz eta kolorezko plkto-
gramadun lente zirkularretako semaforoak dira,
txlrrindularientzat soilik direnak eta Zirkulazioko
Erregelamendu Orokorrean jasotakoak55. Bizi-
kleta bldeakolnezkoen parean doazenean, fondo
beltz eta kolorezko plktogramadun lauki formako
lenteko semáforo bat erabll dalteke, bertan,
olnezkoaren Ikurrarl blzlkletarena erantslz.
Banandutako prolektagalluak Izateak, hauen
programazlo berelzlta ahalbldetzen du, aldl ber-
deak lehenago haslz blzlkletentzat motordu-
nentzat balno, honela segurtasuna hobetuz.
• Bizikleta bidearen • Oinezko eta txirrindu-
gaineko semaforoa. larientzako semáforo
konbinatua.
12.2
Informazio seinaleztapena
• Inguruan bizikleta bide bat dagoela informatzeko
seinaleak.
(fofo ELDUAIN 5
• Kilómetro geziak. Adierazitako norabidean, bizi-
kleta bide baten barruan leku jakinetarako dis-
tantzien berri ematen dute.
EXCEPTO
• Cul de sac erako seinalea,
txirrindularientzat izan ezik.
Zaku fondoko seinale informatiboa, blzlkleteta-
rako izan ezik. Zirkulazioko Erregelamendu
Orokorreko S-15-en egokltzapena, S-15 b, S-15
c eta S-15 d-etara ere zabal lltekeena.
Alpatutako bldeak Irteerarlk ez duela adlerazten
du, blzlkletetarako Izan ezik.
• Bizikletari seinaleak
aplikatzea.
S-880 Hainbat ibilgailuei seinaleztapena aplika-
tzea. Dagokion seinale bertlkalaren azplan,
seinalea panelean agerl dlren Ibllgalluetarako
soilik delà adlerazten du, besteak beste, kamioi,
atoidun ibilgailu, autobus edo bizikletetarako.
• Bizikletak aparkatzeko
seinalea.
Zirkulazioko Erregelamendu Orokorreko S-17ren
egokltzapena. Bizikletak uzteko leku egokltu bat
dagoela adlerazten du.
12.3
Formatu eta ezarpen irizpideak
Bizikleta bldeetarako seinale bertlkal eta horl-
zontalen tamaina beren abladura eta zabalera
ezaugarrlen arabera egokltu beharko da.
Diseinu abiadura askoz ere txikiagoa da motor-
dun trafikoko ohikoa baino, eta, beraz, seinalez-
tapenaren pertzepzioa ohiko errepideetan era-
biltzen diren neurriak baino txikiagoko zeinuekin
egin daiteke. Seinaleen tamaina txikiagoak bide
55-1. eranskina. Se'maleztapenaren 4.4. atala (argazki ¡rudia).
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
ertzekiko distantzia txikiagora ertzetan ezartzea
ahalbidetzen du.
Bizikleta erabllera solleko bldeetan seinaleen
tamaina gomendatua honako hau da:
• Seinale karratuak: 40 cm aide bakoltzeko.
• Seinale errektangularrak: 40 cm de zabalera
blder 60 cm altuera.
• Seinale trlangeluarrak: 60 cm altuera.
• Seinale zlrkularrak:40 cm diámetro.
Materialei dagokienez, altzairu galbanizatua eta
aluminioa erabili ohi da, kolore desberdinetakoa
ingurunearen arabera, edota egurra, natura giro-
tarako. Egurrez estaldutako aluminiozko seinale-
ak ere aurkl daitezke.
• Bizikleta bideetan zirkulazio seinaleen ezartzea.
Seinaleak ohartarazl nahl den Inguruabarrareklko
distantzia errepideetan erabilitakoa baino
dezente txikiagoa izan ohi da. Horn dagokionez,
ikusgarritasun fisiologikoa kontuan hartu behar
da, alegia, mezu bat irakur daitekeen gehieneko
distantzia. Letra edo ikurraren altuera 300 aldlz
blderkatuz kalkula dalteke. Dena den, bizikleta
bldeko seinaleak ezarrlko dlren objektuarekiko
distantzia ez da erabiltzaile batek antzeman,
interpretatu eta exekutatu beharreko maniobra
erabakitzeko behar den gutxienekoa baino txi-
kiagoa ¡zango.
Arau orokor gisa, seinaleak txirnndulanen zirku-
lazioko plataformaren eskuineko ertzean ezarriko
dira, hurbileneko ertza bidearen kanpoko ertze-
kiko 0,3 eta 0,9 metro bitarteko distantzian izan
dadin, eta seinalearen beheko erizaren eta plata-
formaren arteko kota desberdlntasuna 1,5 eta 2,0
metro bltartekoa Izan dadin. Informazio seinale-
ak beherago ezar daitezke.
Seinaleak ezartzean, seinale batek ondorengo
beste baten ¡kusgarntasuna eragoztea salhestu-
ko da. Bl seinale oso hurbll ezarrl behar Izanez
gero, bl seinaleak zutoln bakar batean ezartzea
da Irtenblderlk onena.
12.4
Bizikleta bideetako seinaleztapen
ereduak
Azkenlk, bizikleta bide eta motordun blderen
arteko bldegurutzeren adlblde bana ematen da
iZ) to
• 1. Kasua: bizikleta bide eta pasabiderako lehentasuna duen intentsitate haundiko motordun bideren arteko bidegurutzearen seinaleztapena.
Bizikleta bideen proiektu eta eraikuntzarako elementuak
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
10
2. Kasua: pasabiderako lehentasuna duen bizikleta bide eta intentsitate ertaineko motordun bideren arteko bidegurutzearen seinaleztapena.
3. Kasua: pasabiderako lehentasuna duen bizikleta bide eta intentsitate ahuleko motordun bide edo oinezko bideren arteko bidegurutzearen
seinaleztapena.
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
Diseinu osagarriak
13.1
Babes elementuak
Era berean, barandek osatzen dituzten itxura eta
materia lak bizikleta bidea trazatuta dagoen toki-
ko natura, hiri edo monumentu ingurunearen
arabera pentsatzeko garrantzia ere gogorarazi
behar da.
Bizikleta bide zati batzuetan, bizikleta pista eta
bizikleta xendatan, bereziki, beharrezkoa izan
daiteke nolabaiteko euste maila eskaintzen
duten babes barandak instalatzea, bizikletak
bidetik ateratzekotan, eta, trazadura mugen
pertzepzioa handitzen laguntzen dutenak.
Bizikleta bideetako segurtasun elementu horien
instalazioan kontuan hartu beharreko alderdiak
altuera, forma eta itxura dira.
Txirrindularien ikuspegitik, barandek, petrilek,
zubiek eta ibai ubideen gaineko pasabideek
gutxienez 1,35 metroko altuera eduki behar
dute, gainera, elementuen kokapenak haurrek
eskailera gisa erabiltzea eragozteko irizpideare-
kin. Bestalde, ez dute gomendatutako bide
zabaleraren gutxitzea ekarri behar.
Babes handiagoa ziurtatzeko elementuak behar
izanez gero, bada barrera edo eusteko sistemen
katalogo zabal bat, eta, bidetik ateraz gero, txi-
rrindulariarentzat kaltegarriak ez direnak aukera-
tu behar dira. Dauden barrera edo euste siste-
men katalogo zabaletik, hormigoizko edo meta-
likoak, barne, bidetik ateratzekotan, txirrindula-
rientzat kaltegarriak ez direnak aukeratu behar
dira. Berdin esan liteke bizikleta bidearen pareko
errepideetan instalatutakoez; bertan profil eba-
kitzaile edo bizikleten zirkulaziotik hurbileko
aldean nabarmenak diren elementuak dituzten
barrerak saihestu behar dira. Kasu horietan hobe
da bereizketa hormigoizko barrera edo petrilen
bidez egitea. Elementu horiek 0,80 m-ko altuera
izan ohi dute, batzuk metroko altuerara ere iris-
ten badira ere. Barrera metalikoak erabili nahi
izanez gero, altzairu eta egurrezko mistoak auke-
ra daitezke. Gainera, ingurunean errazago inte-
gra daitezke.
• Babesteko barrera
13.2
Bizikleta bideak bereizteko
elementuak
Bizikleta bideen zirkulazioarekiko babesa edo
beste ibilgailu batzuen behar ez bezalako apar-
kalekua ertz, mutiloi eta gailuen instalazioaren
bidez lagun daiteke. Horien artean, honako
hauek aipa litezke:
Bizikleta bidea Galfzada
• Bizikleta bidea babesteko mutiloiak.
Bizikleta bideen proiektu eta eraikuntzarako elementuak
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
• Bizikleta bideetako sarbidea prebenitzeko mutiloiak.
• Motor eta ziklomotorren sarbidea prebenitzeko hesiak.
• Bizikleta bideak babesteko barandak.
• Bizikleta bidea bereizteko mutiloiak eta bide ertzak
• Bizikleta bidean segregazio ahulerako elementuak.
- à
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
13.3
Trafikoa baretzea
Bizikleta bide bat noizbehinka erabiltzen duten
ibilgailuen gehiegizko abiadura trafikoa baretze-
ko gailuen bidez prebenitu daiteke.
Gailu hauek bizikleten zirkulazioa oztopatu edo
deseroso bilaka dezakete. Edonola ere, motor-
dun zirkulazioko abiaduraren murrizketa bizikle-
ten erosotasun eta segurtasunerako onuragarria
da beti; beraz, trafikoa baketzeko tekniken
balantze orokorra txirrindularientzat positiboa
da.
Zentzumen aldaketa horietarako, honako ele-
mentu hauek erabili ohi dira:
• Seinaleztapena.
• Zoladuraren egitura eta kolore aldaketa.
• Ate edo estuguneak, sartzen den lekuaren
informazioa emanez.
• Zuhaitzen, landareen edo hiri altzarien aldake-
ta, lurralde berrirako trantsizioa adierazteko.
Behin ibilgailua baretze arean sartuta, trazadura
eta diseinu elementuak eta honako hauek
dakartzaten gailuak behar dira:
• Zirkulazio gunearen neurri zorrotzak.
• Ibilbide horizontalen aldaketak.
• Ibilbide bertikalen aldaketak.
Motordun ibilgailuen abiadura moteltzeko tek-
nikak ibilbideen jarraipenaren etenean eta zirku-
lazio gunearen neurketa zorrotzean oinarritzen
dira. Helburua gidatze erlajatu eta erosoa ahal-
bidetzea da, aidez aurretik ezarri ez diren hain-
bat abiadura gainditzen ez direnean, so i I i kEe.
Trafikoa baretzeko estrategia batean kontuan
hartu beharreko lehenengo elementua paisaia
aldaketak edo gidariak antzemandako ikusizko
eta zentzumen alderdien aldaketak sartzea da,
hain zuzen ere, lurralde berri baterako sarbide-
az ohartarazi eta bere jarreraren eraldaketa bat
eragiten dutenak.
Aldaketa horiek eragiteko ohiko gailuak honako
hauek dira:
• Bizkarrak.
• Burkoak.
• Goi lautadak.
• Sigi-sagak.
• Estune puntualak.
Gailu horien abiadura moteltzeko efektua dis-
tantziarekin deuseztatzen da, beraz, komeni da
hainbat metrotan behin, kontrol elementuen
hurrenkera bat instalatzea. 30 km/h-ko gehiene-
ko abiaduretarako, komeni da distantzia hori 75
metrokoa baino handiagoa ez izatea.
• Trafikoa baretzeko ibilbideko trataera (Zerain)
Bizikletek eta motordun trafikoak partekatutako
bideek abiadura moteltzeko elementu horieta-
koren bat dutenean, txirrindularientzako traba
eta arriskuak gutxitzeko honako neurri haueta-
koren bat aplikatzeko komenigarritasuna azter-
tzea gomendatzen da:
• Txirrindularientzat komenigarrien diren trafikoa
baretzeko gailuak zeintzukdiren ebaluatzea, tra-
fikoko abiaduraren murrizketan bilatutako era-
ginkortasuna zalantzatan jarri gabe. Aide horre-
tatik, txirrindularientzat erabilgarriagoa izan lite-
ke, "buruko" bat edo gurutzatze "plataforma"
bat, "bizkar" bat baino.
• Saihesbide baten balizko instalazioa kontuan
hartzea, txirrindularia bertatik ¡garó gabe gailua
(sigi-saga, bizkarra, estunea) gainditzea ahalbi-
detzearren. Saihesbide horien zabalera bide
motzei eraginez gero 0,75 m-koa ¡zango da gu-
txienez.
56 - Trafikoa baretzeko jatorri eta tekniken deskribapen oso bat "Calmar ei tráfico" (A. Sanz) liburuan aurki daiteke. Sustapen
Ministerioak bigarren argitalpena 7999. urtean egin zuen Madrilen. Trafikoa baretzeari buruzko lehenengo autonomía arau-
dia Madrigo Erkidegoarena izan zen, 2004ko otsailaren 17ko Garraio eta Azpiegituren Kontseilaritzaren Aginduaren bitar-
tez. Agindu horren bidez, Madrilgo Erkidegoko Errepide Sarearen zeharbideetako abiadura baretzeko neurrien proiektu eta
osaketarako baidintza teknikoak onartu ziren. (2004ko otsailaren 24 astearteko BOCM 46 zk.). Udai esparruan, trafikoa
baretzeko araudiarik aurreratuena "Madrilgo udalerriko Bide Publikoaren Diseinurako Jarraibidea " da, Hiri Antolamenduko
Pian Orokorraren arautzearen partea izanik, 2001 eko otsailaren 15eko 39 zk.dun BOCM-n argitaratu zena. Akats zuzenketa
2001eko abenduaren 12ko BOCM-n argitaratu zen.
Bizikleta bideen proiektu eta eraikuntzarako elementuak
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
• Lehentasunak eta tximndulari zein automobil
gidariek gailu murriztaileak gainditu behar
duten modua argitzea.
• Gailuetan erabilitako materialek ezaugarri
irristakorri ez dutela eta txirrindularien ezegon-
kortasuna sortzeko bezain irregularrak ez direla
ziurtatzea.
• Arrapalak dituzten gailuetan, gradiente mode-
ratuak (%10 30 guneetan) dituzten trantsizio
leunak ezartzea.
Ondorengo irudietan bide zatietan trafikoa
baretzeko gehien erabiltzen diren gailuak
zehazten dira; intertsekzioen tratamendua,
berriz, dagokion kapituluan eskaintzen da.
11 ¡ü HH
+■
4—
• Abiadura baretzeko "bizkarraren" profil eta ikuspegia.
• Abiadura
baretzeko
"burkoaren
ikuspegia.
• Trafikoaren
abiadura
baretzeko
gailurako
bizikleta
aldagaia.
13.4
Paisaian integrazio eta
leheneratze lanak
Bizikleta bide baten eraikuntza igarotzen den
lekuen paisaia hobekuntzarako une egokia da,
lorategiz hornitze eta ertzeko zuhaitzen landatze-
aren bidez.
Baina, faktore estetiko horrez gain, bizikletaren
erabileraren erakargarritasun handiago edo txi-
kiago ere bilakatzen den horrez gain, landarediak
bizikleta bidearen kalitateari laguntzen dio gerta-
kari metereologiko izugarrien aurrean (euria, hai-
zea, eguzkia, lehortea) eta airearen eta hotsaren
kutsaduraren aurrean, babes gisa balio izateko
duen ahalmenari esker.
Ez da ahantzi behar bizikleta bidearen funtzional-
tasunerako landatzeek duten erabilgarritasuna,
esate baterako, trafiko mota desberdinen bereiz-
ketarekiko, ezponden finkapenarekiko, isurketa-
rengatiko higadura saihestuz, euri uren xurgake-
tarekiko, putzuak egitea murriztuz, edota hainbat
leku pribatu edo oso erakargarriak ez direnak
ezkutatzearekiko.
Landatzeei dagokienez, geldialdi begetatiboan
zehar exekutatu behar direla kontuan hartzea
komeni da, hau da, urritik otsailera bitartean.
Bizikletetarako bideen Ierro izaera kontuan hartu-
ta, lorategi eta zuhaitz horniketa orokorrean tra-
zan zeharreko luzetako landatzea da; hala ere,
askotan, landatzeen lerrokatze zuzena saihestu
daiteke eta hobe da hórrela. Bestalde, ondoko
guneak eta sekzioko zabaltzeak ibilbideei anizta-
sun eta erakargarritasuna eskaintzeko gai diren
zuhaitz edo landare bereziak kokatzeko baliatu
behar dira.
• Oinezko eta txirrindularien bizikleta bidean pai-
saiarekiko trataera egokirako zuhaitzen landaketa.
Landatu beharreko espezieak autoktonoak ¡zan-
go dira eta mantentze Ian gutxi eskatzen dute-
nak. Hosto erorkorreko eta hosto iraunkorreko
espezieak nahastea gomendatzen da, baita haz-
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
kunde azkarreko eta hazkunde mantsoko espe-
zieak ere. Horrek guztiak ezarpen eta kontserba-
zio kostu jakin batera eramango du, bertan, lan-
darediaren berezko funtzionamendutik ondorioz-
tatutako alderdiak kontuan hartzea garrantzitsua
izanik, besteak beste, hostoen erorketa edota
sustraien hazkundea, bidearen azalerako kalitate-
an edota bizikleten trafikoan bertan eragina izan
dezaketenak.
Mendi ebaketak exekutatuz gero, komeni da
3H:2V-ko ezponda izatea, berriro landatzen erra-
zak izan daitezen.
Bestalde, ezpondako goialdeko ertzak borobil-
tzeak ingurunearekiko integrazio handiagoa lor-
tzen du.
Ezponda horiek oso malda handiak izanez gero,
teknika bereziak erabil daitezke, esate baterako,
lurrak finkatzen lortzen duten bihurdura hirukoi-
tzeko sare metalikoak jartzea, era horretan
ezponda berriro landatzea errazten baita.
Ebakitako mendietako ereitea hidro-ereitearen
bidez ere exekutatzen da. Horren oinarria lurra-
ren azaleraren gainean presio handiz ur eta
haziez osatutako esekidura baten aplikazioa da,
beste hainbat gehigarrirekin batera, besteak
beste, ongarri, babes geruza eta egonkorgailu
kimikoekin batera.
Lur lauagoei dagokienez, haziak eskuz erein dai-
tezke.
13.5
Bizikletetarako aparkalekuak
Bizikletetarako aparkalekuak erabiltzen ari ez
direnean bizikletak jarri eta lotzeko diseinatuta-
ko hiri altzarien elementuak dira, nahiz eta, kon-
tzeptua zabalduz, kokapen hori ahalbidetzen
duen seinaleztapen, babes eta lotzeko elementu
multzoari ere hala deitzen zaion.
Bizikleta aparkaleku eroso eta seguruen eskura-
garritasuna, lekualdatzeen abiapuntuan zein
xedeetan, bizikleta erabiltzeko funtsezko bal-
dintza da, lapurtzen erraz samarra den ibilgailua
baita. Beraz, azpiegitura horiek bizikleta bideen
osagarritzat jo behar dira.
Bizikleta aparkalekuekiko egin beharreko lehe-
nengo hausnarketa beren kokapena da, leku
egokietan instalatu ezean, txirrindulariek beren
ibilgailuak kaleko argi, zuhaitz edo seinaletan
lotzeko joera ¡zango baitute; gainera, bizikleta-
ren erabilerak berak erakargarritasuna gal deza-
ke. Beraz, bizikleta aparkalekuen kokapena
abiapuntu edo xede lekuetatik ahalik eta hurbi-
len izatea gomendatzen da; distantzia ez da 75
metro baino handiagoa izan behar iraupen luze-
ko aparkalekuetan eta 30 metrotara iraupen
laburrekoetan.
Beste kokapen irizpide bat zaindutako lekueta-
tik hurbil egotea da edo oinezkoen edota hurbi-
leko eraikinetako pertsonalaren trantsitoaren
bistan, hala ere, bizikleta aparkalekua hurbil
dauden edo igarotzen diren pertsonentzako
oztopo bilakatu gabe.
Bizikletak aparkatzeko eskatutako neurriak
ezartzen diren moduaren eta dauzkaten neu-
rrien beraien arabera, lotu eta askatzeko manio-
bretarako gune eroso bat behar delà kontuan
hartuta. Helduen bizikletetarako, erreferentziaz-
ko neurriak ondorengo grafiko hauetan adieraz-
ten direnak dira:
1,90
1.50 WAN IGBRA.TZE KO PASAS! D€A
i—................................
• Bizikletak aparkatzeko erreferentziazko neurriak.
Bizikleta aparkalekuen diseinu ugari daude,
ezaugarri eta prezio desberdinekin, enpresa
desberdinen kopuru ugarik fabrikatutakoak.
Horrek aukera zabala ahalbidetzen du.
Instalatzeko erabilera beharren eta aukeratuta-
ko lekuaren araberako eredu bakoitzaren egoki-
tasuna aztertzeko, beren ezaugarriak honako
irizpide hauekin kontrastatu behar dira:
• Segurtasuna. Bizikleta aparkalekuak bizikleta
zuzen eta erraz lotzea ahalbidetu behar du, ber-
Bizikleta bideen proiektu eta eraikuntzarako elementuak
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
tan txertatutako lotzeko gailuarekin edota era-
biltzaileek jarritakoekin (giltzarrapo edo kateak).
• Balioaniztasuna. Bizikleta aparkalekuak mota
guztietako bizikleta eta tamainak jasotzeko gai
izan behar du. Bere diseinuak beste jarduera
batzuk ahalbidetu edo beste eginkizun batzuk
integratzea gomendatzen da. lido horretan,
jatorrian beste helburu batzuetarako zuzenduta-
ko hiri altzari batzuk bizikleta aparkaleku gisa
erabil daitezke.
• Egonkortasuna. Lotura bermatuko da bizikle-
taren eta multzoaren egonkortasuna arriskuan
jarri gabe, ohiko edozein inguruabarretan.
• Erosotasuna. Gailuak aparkatzeko maniobra
erraz egitea ahalbidetu behar du. Espazioaren
gehiegizko aprobetxamendua txirrindularien
erosotasunaren eta bizikleten integritatearen
kontra doa.
• Estetika. Bizikleta aparkalekua arkitektura edo
natura ingurunearen arabera egokitu behar da.
• Babes klimatikoa. Bizikleta aparkalekuak bizi-
kletak hondatzen dituzten gertakari meteorolo-
gikoen aurrean (euria, haizea, eguzkia) ahalik
eta babestuen egon behar du.
• Kostua. Mantentze lanen prezioak eta behar
eta kostuek bizikleta aparkalekuen eredu jakin
baten egokitasuna ere zehazten dute.
Irizpide multzo horren guztiaren balantze hobe
bateskaini ohi duten ereduak inbertitutako "U"
edo "unibertsalak" izenekoak dira, nahiz eta
ondoren deskribatuko diren egoera desberdine-
tan egokiak diren beste batzuk ere izan.
Beren izenak dioenez, eredu "unibertsalek"
mota guztietako bizikletak lotzea ahalbidetzen
dute, koadro eta gurpil desberdinen tamainak
dituztenak. Xumeak dira, sendoak, iraunkorrak
eta instalatu eta mantentzeko nahiko merkeak.
Erantsitako grafikoetan horrelako aparkalekue-
tarako erreferentziazko neurriak ikus daitezke,
baita automobilen aparkaleku plaza baten espa-
zioan eginiko espaloi zabaltze baten gaineko
ohiko kokapen bat.
• Lokarri "unibertsal" baten neurriak.
' Hainbat lokarri "unibertsal" dituen aparkaleku baten
neurriak eta kokapena.
Estalitako guneetan, bertan, bizikleta bakoitzak
behar duen espazioa murriztea garrantzitsua
izanik, jarrera bertikalean zintzilikatzea ahalbi-
detzen duten sistemak aukera daitezke.
Bizikleta ezartzeko nolabaiteko indar eta trebe-
zia exijitzeko eta zaintza izan ezean, ixteko sis-
tema osagarri bat eskatzeko desabantaila dute.
Merkeak dira.
• Lokarri bertikaleko aparkaleku baten neurriak.
Espazioa oso muga garrantzitsua ez den lekue-
tan, eta lapurreta eta eguraldiaren gorabeheren
aurrean ahalik eta babesik handiena behar dene-
tan, "kontsigna" motako bizikleta aparkalekuak
instala daitezke, bertan bizikleta banan-banako
etxolatan itxita geratuz. Ixteko gailua txirrindula-
riaren beraren giltzarrapo edo kate bat jasotze-
ko pentsatua egon daiteke, baina, baita ere, egi-
turari erantsita egon daiteke, eta, hórrela, ixtean,
giltza bat askatzen da. Aparkamenduaren baliz-
ko kobraketa errazten dute, baina nahiko gares-
ti eta intrusiboak dira.
Iraupen laburreko egonaldietarako, jendearen
edo hurbileko eraikinetako pertsonalaren oso
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
begibistan dauden espazioetan, gurpil bati edo
biri bakarrik eusten dien bizikleta aparkalekuak
instala daitezke. Oso espazio gutxi okupatzen
duten ereduak dira, xume eta merkeak, baina ez
dute egonkortasun eta segurtasun handirik
eskaintzen, eta, gainera, baliteke, erabiltzaileen
kate edo giltzarrapoek koadroa eta bi gurpileta-
ko batgailuari lotu ahal izatea ez bermatzea.
• Urkila aparkale- • "Unibertsal" modeloko aparkalekua.
kua.
• Bizikleta aparkalekua.
13.6
Atseden guneak
Hiri arteko aisialdirako txirrindulari ibilbideetan,
komeni da geratu eta atseden guneen mailaz
maila sortzea, bertan, oinarrizko ekipamendua
eskainiz, bizikleta aparkalekuez, paperontziez,
bankuez eta mahaiez gutxienez osaturik, aurrei-
kusitako erabiltzaile kopuruaren araberako
kopuruz, baita ahal den lekuetan ur edangarria-
ren ¡turn bat ere. Gune horiek oso egokiak izan
daitezke ibilbideari berari buruzko informazioa
ere eskaintzeko, panelen edo bestelako siste-
men bidez.
60 metro koadroko azalera bat nahikoa izan lite-
ke atseden gune horiek sortzeko, jakina, leku
atsegin eta lasaietan kokatu behar direnak,
zuhaitzak dituztenak, nagusiki, eta bizikleta bide-
aren osagarri gisa sor daitezkeenak.
Gune horiek diseinatzerakoan, eskatzen dituzten
mantentze lanak ere kontuan hartu behar dira.
• Bizikleta bide baten atseden gunea.
13.7
Garraio kolektiboko geltokiak
Garraio kolektiboetako geltokiak txirrindularien
eta ibilgailu kolektiboen beraien arteko gatazka
lekuak dira. Elementu horietako bakoitzak bes-
teen ibilbide edo jarrerak gurutzatu eta ozto-
patzen dituzten unean uneko ibilbide eta jarre-
rak ditu.
Arrazoi hori delà eta, bizikleta bideen funtzio-
naltasuna oinezkoen (bidaiarien) zein ibilgailuen
itxarote eta sarbide beharrekin kontrastatu behar
da. Oinezkoek, bereziki geltokian zain daudenek,
bidea ez inbaditu eta bertatik zirkulatzen duten
txirrindulariekin ez interferitzea lortzea oso
garrantzitsua da, hain zuzen ere, garraio kolekti-
boko erabiltzaileak lurra zapaldu bezain laster
bizikletek ez harrapatzea bezain garrantzitsua.
Era berean, txirrindulariek geltokian geratutako
autobusak eroso eta seguru gainditzea lortzea
funtsezko helburua da, hain zuzen ere, autobusa
espaloi ertzera hurbiltzea bezain funtsezkoa,
ezgaitasuna duten pertsonen belaunikaldia eta
sarbide arrapalen zabaltzea ahalbidetuz.
Bizikleta bideen eta garraio kolektiboko gelto-
kien arteko konbinaketa errazten duten formu-
lak bizikleta bidearen motaren baitan dago,
batez ere.
Bizikleta espaloien eta bizikleta pisten kasuan,
gatazka nagusia oinezkoen eta txirrindularien
artean sortzen da. Irtenbide bat trazadura eten
eginezgeltokiasaihestea da, txirrindulariakatze-
tik igaro daitezen. Irtenbide horrek espaloiak
behar bezain zabalak izatea eskatzen du, baita
markesinen diseinuari arrêta berezia jartzea ere,
itxarote gunea utzi edo bertara sartzen diren
oinezkoak ikusi ahal izan daitezen.
Bizikleta bideen proiektu eta eraikuntzarako elementuak
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
Beste irtenbide bat markesina atzeratu eta bizi-
kleta espaloia edo bizikleta pista aurretik igaro-
tzea da. Kasu horretan, espazioa kontuz disei-
natzea komeni da, bizikleta eta oinezkoen arte-
ko gatazkak gaindituz. Esate baterako, markesi-
na aurreko bidezatian bizikleta bidekosestraalda
daiteke, espaloiaren eta galtzadaren arteko tar-
teko altuera bateraino, eta zoladuraren egitura
eta kolorea aldatu, deigarri bihurtuz, oinezkoak
zein txirrindualriak kontuz lekualda daitezen.
Bizikleta lerroen kasuan gatazka bizikleten eta
geratze plazara sartu nahi duten edo bide nagu-
sira itzuli nahi duten autobusen artean oinarri-
tzen da, bizikleta bidea zeharkatuz normaban.
Geltokian, galtzada zabaltze bat izan ezean,
autobusak bizikleta lerroarekin gainjartzen du
bere geltokia, txirrindularia itxarotera edo zirku-
lazio orokorreko lerroetan aurrerapen maniobrak
egitera behartuz.
• Bizikleta pistaren eta garraio kolektiboko geltokiaren konbinaketa adibidea.
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
• Bizikleta lerroaren eta autobus geltokiaren arteko konbinaketa adibidea.
Bizikleta bideen proiektu eta eraikuntzarako elementuak
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
Bibliografía erreferentziak
eta informazio iturriak
Gaztelerazko erreferentzia tekniko nagusiak:
• "En bid, hada dudades con menos humos" (Bizikletaz, ke gutxiagoko hirietarantz). Europako Batzordeko
Ingurumeneko Zuzendaritza Nagusia. Europako Erkidegoetako Argitalpen Ofizialen Bulegoa. Luxemburg, 2000. IHOBEk
gazteleraz eta euskaraz argitaratutakoa. Ingurumen Esparruko Programaren Salla, 6. zk. Gasteiz, 2002ko apirila.
• "La bicicleta en la ciudad" (Bizikleta hiñan). A. Sanz, R. Pérez eta T. Fernández. Sustapen Ministeríoa. Bigarren argital-
pen a. M adril, 1999.
• "Recomendaciones de vías ciclistas" (Bizikleta bideetako gomendioak). A. Sanz, A. Fernández Zúñiga eta P. Puig-Pey.
Errepidetako Zuzendaritza Nagusia. Madñlgo Erkidegoko Obra Publikoetako, Hiñgintzako eta Garraioetako Kontseilarítza.
Madril, 2001.
• "Carril bici. Manual de recomendaciones de diseño, construcción, infraestructura, señalización, balizamiento,
conservación y mantenimiento" (Bizikleta lerroa. Diseinu, eraikuntza, azpiegitura, seinaleztapen, balizatze, artapen eta
mantzentze lanei buruzko gomendioen eskuliburua). Trafíkoko Zuzendaritza Nagusia. Barne Ministeríoa. Madril, 2000.
• "La bicicleta como medio de transporte. Directrices para su implantación. Manual-Guía práctica sobre el
diseño de rutas ciclistas" (Bizikleta garraiobide g¡sa. Ezartzeko jarraibideak. Bizikleta ¡bilbideen diseinuañ buruzko esku-
Hburu-gida praktikoa). Bizkaiko Foru Aldundia. Bilbo, 2002.
• "Guía de buenas prácticas de Vías Verdes en Europa. Ejemplos de realizaciones urbanas y periurbanas"
(Europako Bide Berdeetako praktíka onen g¡da. Hirí eta h¡r¡ ¡nguruko gauzatze adibideak). Europako Bide Berdeetako
Elkartea. Namur, Belgika. Madñlen ¡npñmatua. 2000.
Beste hizkuntza batzuetako erreferentzia tekniko nagusiak:
• "Sign up for the bike. Design manual for a cycle-friendly infraestructure". CROW. Ede, Holanda, 1993.
• "Code de bonne pratique des aménagements cyclables". Ministère de l'Equipement et des Transports. Brusela,
2000.
• "Cycle-Friendly Infraestructure. Guidelines for Planning and Design". The Department of Transport, Bicycle
Association, Cyclists' Touring Club, Institution of Highways & Transportation. Godaiming, Erresuma Batua, 1996.
• "The National Cycle Network. Guidelines and Practical Details Issue 2". Sustrans y Arup. Bristol, Erresuma Batua.
1997.
• "Empfehlungen fiir Radverkehrsanlagen (ERA 95)". Forschungsgesellschaft für Strassen- und Verkehrswesen (FGSV),
Arbeitsgrupe Strassenentwurf. Colonia, Alemania,1995.
• "Current Planning Guidelines and Design Standards Being Used by State and Local Agencies for Bicycle and
Pedestrian Facilities". Federal Highway Administration. U.S. Department of Transportation. Publication No. FHWA -PD-
93-006. Washington D.C. 1992.
• "EuroVelo, the European cycle route network; Guidelines for implementation". Sustrans. Bristol, Erresuma Batua.
2002.
• "Pedestrian and Bicycle Planning. A Guide to Best Practices". Todd Litman eta beste batzuk. Victoria Transport
Policy Institute. Canada, 2002.
Gipuzkoako Bizikleta Bideen Eskuliburua
Intereseko web orriak:
• http://www.gipuzkoabizikletaz.net
• http://www.gipuzkoa.net (Ingurumeneko Zuzendaritza Nagusiaren Ataría)
Gipuzkoako Foru Aldundiko Ingurumeneko Zuzendaritza Nagusiaren orríaldeak. Bertan, mugikortasun ¡raunkorrañ, bizi-
kletaren erabilerari eta Gipuzkoako Bizikleta Bideen Sareari buruzko informazioa aurki daitezke, baita Gipuzkoako bizikle-
ta bide guztiak biltzen dituen bistaratzaile bat ere.
• http://www.bikewalk.org/
National Center for Bicycling & Walking (NCBW), Bicycle Federation of America erakundetik sortutako Estatu Batuetako
erakundea, oinezko eta bizikletetarako egokiak diren erkidegoak sustatzen dituena; helburu horretan interesa duten udal
eta pertsonentzako balíabíde ugari eskaíntzen ditu.
• http://www.bicyclinginfo.org/
Pedestrian and Bicycle Information Center, 1999. urtean sortutako erakundea Estatu Batuetako Garraio Ministerioaren
(U.S. Department of Transportation) finantzaketaz, toki administrazbei informazioa eta baHabideak eskaintzeko.
Association of Pedestrian and Bicycle Professionals (APBP: ) erakundearekin lankidetzan jarduten du.
• http://www.bikeleague.org/
League of American Bicyclists, Estatu Batuetako txirríndulañen erakundea, 125 urteko historia eta 300.000 kide dituena.
Lege esparruan bizikletaren defentsan ekintza ¡nteresgarñak mantentzen ditu, baita hainbat Ian programa ere, besteak
beste, "Safe routes to school" eta "Bicycle Friendly Communities".
• http://www.cycling.nl/
Interface for Cycling Expertise, Bizikletaren azpiegitura eta aldeko beste hainbat neurñ planifikatu eta diseinatzeko babes
teknikoko zentroa. Bere lanaren zati hand¡ bat hirugarren mundu izeneko hernetan garatzen da.
• http://www.ctc.org.uk/
Cyclists' Touring Club, Txirrindulañ erakunde bñtaniar zaharrena izanik, bizikleta mugikortasunari buruzko dokumentu tek-
niko ugari argitaratzen ditu.
• http://www.sustrans.org.uk/
Sustrans Mugikortasun ¡raunkorrean ari den erakunde bñtaniar garrantzitsuena da, hainbat kanpaina eta proiektu prakti-
ko abian jam baititu, besteak beste, Erresuma Batuko Bizikleta Bideen Estatuko Sarea (National Cycling Network), Livable
Neighbourhoods eta Safe Routes to School.
• http://www.aevv-egwa.org/
Europako Bide Berdeen Elkartea. Bere kideen artean Espainiako Trenbideen Fundazioko Bide Berdeen programa dago
(http ://www. viasverdes.com).
• http://www.ecf.com/
Europako Txirríndulañen Federazioa. Europako herñ guztietako erabiltzaile erakunde aktiboenak biltzen ditu bere baitan.
Bere proiektu nagusien artean bizikletetarako Europako ¡bilbideen EuroVelo sarea dago.
• http://www.conbici.org/
Bizikletaren Aldeko Koordinakundea. Iberíar Peníntsulako bizikletaren aldeko talde aktiboak biltzen ditu bere baitan.
• http://www.kalapie.org/
Donostíako Hiñ Txirríndulañen Elkartea. | |
