| Artxibo OCR | gizyoga
Gipuzkoako garraioa eta logistika garatzeko
herritarren eta en presen foro a
Foro ciudadano y empresarial para el desarrollo
del transporte y la logística Guipúzcoa na
Plaza Julio Caro Baroja, 2
20018 Donostia - San Sebastián
Tel. 943 610420 Fax. 943 614036
www.gizloga.com
[email protected]
Zuzendari eta sustatzailea
Preside y Financia
Idazkaritza Teknikoa
Secretaría Técnica
FUNDACION INSTITUTO
DE TRANSPORTE, COMERCIO Y MARKETING
GARDAIS, MEIKATARITZA ETA MARKETING
INSTITUTO FU N D AZI O A
Pagogaina, 18 - 20301 Irun
Tel. 943 610420
www.fundacionitc.org
[email protected]
Foro ciudadano y empresarial para el desarrollo del transporte y la logística Guipuzcoana
■ Bizikleta
Mugikortasuna
jardunak Gipuzkoan,
¡ntermodalitatea eta
erreferentziazko ereduak.
Gipuzkoako garraioa eta logistika garatzeko herritarren eta enpresen foroa
2
GIZLOGAKO BATZORDE TEKNIKOA BIZIKLETA MUGIKORTASUNERAKO
Q ETXEKOANDREAK ETA KONTSUMOA ELKARTEA (ARANZAZU)
ANDOAINGO UDALA
DONOSTIAKO UDALA (MUGIKORTASUN ZUZENDARITZA)
IRUNGO UDALA
BIDASOA BIZIRIK
DEBAGOIENEKO MANKOMUNITATEA
GIPUZKOAKO FORU ALDUNDIA, Mugikortasun Batzordea
GIPUZKOAKO FORU ALDUNDIA, Garapen Iraunkorra
GIPUZKOAKO FORU ALDUNDIA Lurralde Antolaketa eta Sustapen Saila
EUSKO TRENBIDEAK
TXIRRINDULARITZA FEDERAZIOA
GARAPEN (GIPUZKOAKO GARAPEN AGENTZIEN EUSKAL ELKARTEA)
EUSKO JAURLARITZA Garraio Zuzendaritza
KALAPIE
m OARSOALDEA
REAL AUTOMOVIL CLUB VASCO NAVARRO
REAL MOTO CLUB
RENFE
E3 UGASA UROLA GARAI KO GARAPEN AGENTZIA, SA
Zuzendaritza
FRANCISCO PEDRAZA MORENO
GIZLOGAko idazkaria
ITCko zuzendari kudeatzailea
Egilea
RUBEN D. URRESTARAZU LIZARDI
GIZLOGAko teknikaria
ITCko azterlanen, proiektuen eta prestakuntzako teknikaria
Lege Gordailua : SS - 271/06
Gipuzkoako garraioa eta logistika garatzeko herritarren eta enpresen foroa
M Agurra
Duela gutxi arte, gure artean bizikletak aipatzen genituenean Perurenari,
Induraini eta beste hainbati buruz hitz egiteko izaten zen.
Gaur egun, aldiz, bidegorriak eta natura ere mintzagai ditugu. Hau da, gai-
nezka ditugun hirietarako garraiobide paregabe gisa berreskuratu da bizi-
kleta. Gainera, ingurumena erabat errespetatzen duen garraiobidea da.
Premia ugari sortu dira errealitate horren inguruan: ekipamenduak, kude-
aketa, sentsibilizazioa, osagarritasuna eta abar.
Beste garraiobide batzuk erabiltzen dituztenak horretaz konturatu dira,
baita garraiobide horiek bizikletarekin konbinatzeak herritarrei eskain-
tzen dizkien aukerez ere.
Foro ciudadano y empresarial para el desarrollo del transporte y la logística Guipuzcoana
3
■ Edukien aurkibidea
1 ■ Aurretiazko oharrak.
7.7. Bizikleta-mugikortasunean aurrera eginez
1.2. Bizikleta eta harén erabilera-aldaerak: aisiakoa eta praktikoa
2. Gipuzkoa eta bizikleta-mugikortasuna.
2.1. Egoera
2.2. Bizikleta sustatzeko politika publikoak
- Lurralde-administrazioa (Gipuzkoako Foru Aldundia)
- Toki-administrazioa (udalak
3. Bizikleta eta taldeko garraio publikoa.
3.1. Intermodalitatearen egoera Gipuzkoan
3.2. GIZLOGAren esperientzia. IntermodaIitatearen aldeko mahaiak
3.2. Beste ekimen batzuk intermodal itatearen arloan
4. Bizikleta-sarea suspertu eta kudeatzeko aukerak.
5. Bizikleten hiriak. Adibideak.
6. Ondorioak.
7. Erreferentzia bibliografikoak eta dokumentalak.
Foro ciudadano y empresarial para el desarrollo del transporte y la logística Guipuzcoana
5
9
■ Aurretíazko oharrak
1 ■ Aurretiazko oharrak
■ 7.7. Bizikleta-mugikortasunean aurrera eginez
Hiriak aukeraz betetako eremua izan behar clu, herritar guztientzat irisgarria.
Europako Batzordeko iturrien arabera, gaur egun, EBko eremu metropoli-
tarrean egiten cliren kilómetro guztien % 75 automobilei dagozkie. Hiri-
bilbean mugikortasun motorizatuaren eskaerak duen etengabeko goraka-
da hiri-eredua aldatu izatearen ondorio da. Hiri sakabanatuak bultzatzen
dira, dentsitate txikikoak, monofuntzionalak, tarteak areagotzen eta egin
beharreko joan-etorrien kopurua areagotzen dituztenak eta, horrenbestez,
auto partikularrarekiko mendekotasuna bultzatzen dutenak. Motoriza-
zioaren espiral horrek kostu ekonomiko, sozial eta ingurumeneko ugari
dakartza berekin, besteak beste, arazo hauekin lotutakoak: pilaketa, istri-
puak, airearen kalitatea galtzea, zarata, irisgarritasun txikia eta abar.
Hiri-mugikortasun iraunkorrerako politika berrietan, bizikleta eta garraio
publikoa erabiItzearen aldeko neurrien konbinazioa da hautabiderik ego-
kiena hiri-bilbearen barruan ibilgailu pribatuaren erabilera handiari aurre
egiteko.
Bizikleta vs. autoa. Portaera eraginkorra hirian
EB barruan autoz egiten diren joan-etorrien % 30 3 km-tik beherakoak
direla, eta % 5o 5 km-tik beherakoak, bizikletaren ahalmena hiri-bilbean
oso nabarmena da ibilgailu partikularrarekin alderatuz gero.
Tarte horietan, bizikleta da garraiobiderik lehiakorrena, atez ateko joan-
etorrietan emandako denborari dagokionez. Denbora irabazteaz gainera,
hirietan bizikleta-mugikortasuna areagotzeak onura ugari dakartza ibilgai-
lu partikularraren aldean. hots:
+ Azalera-behar txikiagoa, bai joan-etorrietarako bai aparkatzeko; eremu
publikoaren erabilera eraginkorragoa.
+ Ingurumen-eraginik ez (ez zaratarik, ez atmosfera-poluziorik).
+ Energiari dagokionez, garraiobiderik eraginkorrena da, kosturik txikie-
nekoa.
+ Hiriaren erdialderako irisgarritasun handiagoa (merkataritza, olgeta- eta
kultura-jarduerak eta abar sustatzea).
+ Bide-pilaketa eta horren ondoriozko kostuak murriztea.
+ Trafiko motorizatu arinagoa eta bizkorragoa.
+ Garraio publikoarekiko erabilera-sinergia. Intermodalitatea.
+ Garraiobide demokratikoa, ia herritar guztientzat eskuragarria.
+ Bizikleta erabiltzea oso mesedegarria da osasunerako. Gorputz-ariketa
areagotzea.
Eragozpen nagusitzat, txirrindularien bide-segurtasunaren
arazoa aipa daiteke.
Hori guztia kontuan izanda, ezinbestekoa da hiriko joan-etorrietarako
garraiobide gisa bizikleta berreskuratzeko neurriak hartzea. Hala, Fran-
Foro ciudadano y empresarial para el desarrollo del transporte y la logística Guipuzcoana
10
tzian, 1998an PDU izeneko hiriko joan-etorrietarako planakezarri zirene-
tik, hiri-bicleak berritu edo egiteko proiektu guztietan, bizikletarako ego-
kitzapena jaso behar da nahitaez.
Hala eta guztiz, onura horiekin ere, EBko herrialde gehienetan bizikletak,
oro har, erabilera-indize txikia du. Erabileraren batez bestekoa % 5 eta %
10 bitartekoa da gerrialde gehienetan, salbuespen batzuk dauden arren.
Esaterako, Holandan eta Danimarkan, bizikletaren batez besteko erabile-
ra-tasa askoz handiagoa da, % 26 eta % 1 8 hurrenez hurren.
Zergatik erabiltzen da hain gutxi?
Cure hirietan bizikletaren erabilera behin betiko ez "mamitzearen" arra-
zoiak, besteak beste, hauek izan daitezke:
• Segurtasuna: bizikleta-mugikortasuna sustatzeak beharrezko eremu
publikoak egokitzea eskatzen du nahitaez, erabiltzaileen bide-segurta-
suna eta lapurretaren aurkako babes egokia ziurtatzeko.
• Azpiegitura egokitzeko inbertsioa: sarritan, herri batek bizikleta erabil-
tzeko duen ahalmen osoa gauzatzeko beharrezko baldintzak ez dira
betetzen; bizikleta-sare egituratu eta joan-etorrietarako erabilgarririk ez
dagoelako, eta beharrezko ekipamendu osagarririk ere ez dagoelako.
• Gizarte-arazoa: Oraindik ere, jende askok olgeta eta aisiarako ibilgai-
luaren ideiarekin lotzen du bizikleta, eta joan-etorriak egiteko baliabi-
de eraginkortzat duen ahalmena gutxiesten du. Bestalde, bizikletak eta
oinezkoak leku bera partekatzean arazoak sortzen dira zenbaitetan.
Kolektibo bakoitzak oso bestelako beharrak ditu, eta hori kontuan har-
tu beharra dago bizikleta-azpiegiturak planifikatu eta egiteko garaian.
Hortaz, jendea kontzientziatu eta gizarte-aldaketa bultzatu beharra
dago.
• Zenbait kontzeptu desmitifikatu behar dira, esaterako: merkataritza
handitzeak merkataritza-esparruetarako autoen irisgarritasuna hobe-
tzea eskatzen du. Hiri-eremuak oinezkoentzako bihurtzeak merkatari-
tza-jardueran suspertu egiten du, eremu horietara autoz sartu ezin
arren. Oinezkoek eta txirrindulariek merkataritzaguneetan kantitate
txikiagoa erosten dute bisitaldi bakoitzeko (zama-ahalmen mugatua),
baina auto-gidariek baino askoz ere sarriago erosten dute (etengabe
tentaldiaren eraginpean daudelako).
Bizikleta sustatzeko politikak neurri fisikoak bultzatzera bideratzeaz gain
(azpiegiturak eta ekipamenduak sortzea), ezinbestekoa da, neurri horie-
kin batera, bizikleta-mugikortasunaren onuren inguruko gizarte-sustapen
eta -kontzientziazioko kanpainak egitea.
Sustapen-lan horretan, komeni da bizikletaren bi erabilerei arrêta jartzea.
Hau da, bizikletak aisiarako baliabide gisa duen alderdi jolasekoa eta
olgetakoa ez ezik, eguneroko garraiobide gisa duen erabilera sustatu
behar da. Horretarako, ibilbide egituratuak eta eraginkorrak egin behar
dira, lantokira, ikastetxera, aisiarako gunera eta abarjoateko.
Gipuzkoako garraioa eta logistika garatzeko herritarren eta enpresen foroa
11
|7.2. Bizikleta eta harén erabilera-aldaerak: aisiakoa eta praktikoa.
Bizikleta erabiltzen dutenen ezaugarriak, beharrak eta eskakizunak asko
aldatzen dira, bizikletari eman nahi zaion erabileraren arabera.
A1S1ARAKO ERAB1LERA
Olgeta-alderdia oporretako edo asteburuko ziklismoarekin lotzen da.
Horrek ibilbide seguruak, erosoak eta jarraituak eskatzen ditu, zerbitzu-
sare egokia barne hartuko dutenak, bizikleta-sareari berari lotutako jar-
duerak turistikoak garatu ahal izateko -> zikloturismoa.
Inguru jakin batean bizikletaren erabilera suspertzeko ustiatu beharreko
aldaera da. Betiere, beharrezkoa da aisiarako sare hori ondo lotuta egotea
ohiko sarearekin, bi azpiegituren arteko sinergiak ondorio ekonomiko
mesedegarriak izan ditzan, jarduera turistikoekin lotuta -> turismo berdea.
lido horretatik, Europan, aipatzekoak dira bizikleta-azpiegitura kudeatze-
ko zenbait esperientzia, ibilbideak zeharkatzen duen inguruaren garapen
turistikoa bultzatzen dutenak. Ibilbide horiek nazionalak eta nazioarteko-
ak dira, eta jarduera ekonomiko handia sorrarazten dute. Hala, egindako
inbertsioa oso azkar amortizatzen da.
DANUBIOREN BIZIKLETA IBILBIDEA
Europan dagoen bizikleta-ibilbiderik ospetsuenetakoa "Danubioren bizi-
kleta-ibiIbidea" da, Austrian. Ibilbide horretan zehar, turisten gaualdien
% 90 ere egiten dituzte txirrindulariek. Azterlanek aditzera ematen dute-
nez, turista txirrindulariek egindako per capita gastua automobilean doa-
zen bisitariena baino handiagoa da.
Holandan, bizikleta-ibilbide luzeen sareak
gutxienez 7 milioi euro-ko diru-sarrerak sorra-
razten ditu urteko. Ibilbide nazional horiek
erabiltzen dituen zikloturistak, batez beste,
zazpi gau ematen ditu oporretako ostatuan.
Txirrindulariek nahiago izaten dituzte hotel
txikiak, ostalari-etxeak, basetxeak eta landa-
ostatuak, bai eta tokiko kafetegi eta ciencia txi-
kiak ere. Beraz, horien gastua zuzeneko cliru-
sarrera bilakatzen da tokiko herritarrentzat.
Suitzan, bizikleta-bide nazional berriek turismo berde berri hori garatzea
dute helburu, tokiko ekonomiarako onuragarriak direlako, eta ingurume-
naren iraunkortasunean laguntzen dutelako. Bizikleta-sare horrek 3.300
km ditu, behar bezala seinaleztatuta, ostatu-eta jatetxe-zerbitzuez horni-
tuta, eta abar. Gainera, sistemari euskarri emateko, trenbide-geltokietan,
bizikletak alokatzeko zerbitzu osagarriak daude. Zerbitzu horiek multi-
modalitatearen mesederako dira mota horretako joan-etorrietan.
Espainian, aspalditik ari dira garatzen antzeko ekimenak, "bide berdeak"
izeneko programaren bitartez.
BIDE BERDEEN PROGRAMA
"Bide berdeak" programa 1993an abiarazi zuten. Gaur egun, Ingurumen
Ministerioak garatzen du, ADIF, RENFE Operadora eta FEVEren lankide-
Foro ciudadano y empresarial para el desarrollo del transporte y la logística Guipuzcoana
12
tzarekin. Gainera, programan autonomia-erkidegoek, diputazio probin-
tzialek, udalek, txirrindulari-elkarteek eta, oro har, herritarrek ere parte
hartzen dute.
Ekimenaren asmoa da erabileraz kanpo dauden trenbide-lineak bizikle-
ta-bide bihur daitezen sustatzea. Dagoeneko, trenbide-trazadura zaha-
rren 1.300 km-tik gora egokitu dira bizikleta-bide gisa.
1998an, ekimen hori nazioarteko bilakatu
zen, Bide Berdeen Europako Elkartea (BBEE)
sortu zenean. Elkarte horretan zortzi herrial-
dek hartzen dute parte.
Programak, trenbide-sarea egokitzea ez ezik,
zerbitzu eta ekipamendu osagarriak garatzea
barne hartzen du: jatetxeak, ostatua, bizikle-
ten alokairua eta abar. Zerbitzu horiek, ahal
izanez gero, trenbide-geltoki zaharretan ego-
ten dira. Birgaitze-lan horretarako, tokiko
enplegua sustatzen da eta kalitatezko turis-
mo aktiboa bultzatuko duten enpresa sozia-
lak sortzen dira.
Informazio gehiago: : www.ffe.es/viasverdes
Nazioartean, aipatzekoa da Euro-velo
proiektua. Proiektu horrek Europa barneko
12 bizikleta-ibiIbide biltzen ditu.
A nivel internacional, destaca el proyecto Euro-velo, que engloba una
red de 12 itinerarios ciclistas transeuropeos.
EURO-VELO PROIEKTUA
"Euro Velo" proiektua Europako Txirrindularien Federazioak, Sustrans-ek
(UK) eta De FRie Fugle-k (Hegazti Libreak, DK) sustatua da, hainbat
herrialdetako erakundeen laguntzarekin. Zikloturismorako nazioarteko
ibilbide luzeen sare bat sortzea du helburu. Ekimen hori Europako Ba-
tzordeak eta nazioarteko zenbait erakundek sustatzen dute, bai eta Euro-
pako hainbat herrialdetako beste erakunde nazional eta eskualdeko ba-
tzuek ere.
"Euro velo" proiektuak bi helburu ditu:
Batetik, garraiobide gisa txirrindularitza bultzatzea eta, bestetik, ziklotu-
rismoa sustatzea. Zikloturismoan egindako inbertsioekin, Europako turis-
mo-industria modu iraunkorrean garatuko litzateke, eta horrek onura
ugari ekarriko lituzke, hala ñola, ingurumena babestea, eskala txikian
tokiko enplegurako aukerak sortzea, Europaren batasuna sustatzea eta
landa-ezarpenei laguntzea.
12 bizikleta-ibilbide dira, eta Europa iparraldetik hegoaldera, eta ekial-
detik mendebaldera zeharkatzen dute. Guztira, 65.000 km-tik gorako
ibilbidea da eta horietatik 20.000 km dagoeneko erabiltzen ari dira.
Europa barneko bizikleta-sare hori 2016. urterako guztiz eraginkorra iza-
tea espero da.
Gipuzkoako garraioa eta logistika garatzeko herritarren eta enpresen fbroa
13
Iturria: Euro Velo proiektua (euro-velo.org)
12 ¡bilbideetatik hiruk Espainiako Estatua zeharkatzen elute (ikus iruclia).
Zehazki, 1. ibiIbiclea, Atlantikoa, Gipuzkoa eta Nafarroatik igaro da, San-
tiago Bideari jarraituz.
Azpiegituraren garapena estatu, eskualde eta tokiko gobernuen kontura
da. Finkatutako diseinu-parametro batzuei jarraitzen zaie, ibilbide estan-
darizatuak lortzeko asmoz. Finantzaketarik eza delà eta, eremu batzue-
tan proiektua etenda dago.
Informazio gehiago: www.euro-velo.org
ERABILERA PRAKTIKOA
Dena den, aisialdiko turismo horretan dihardutenetako askok ibilgailu
pribatua erabiltzen dute eguneroko joan-etorrietarako. Ohiko garraiobi-
de gisa bizikletaren erabilera "pizteko", ezinbestekoa da hirian ibilbide
egituratuak, seguruak eta eraginkorrak sortzea, hiri-bilbearen hainbat
eremu lotuko dituztenak.
Hiriko bizikleta-bideak egokitu eta gauzatzeko, hobe da ibilgailu priba-
tuari lekua irabaztea (galtzadan eta aparkalekuetan), oinezkoari berorren
esparru publikoa kentzea baino. Mota horretako jardunak bateratuz
gero, ingurumenaren kalitatea hobetzen da, gorputz-ariketa sustatzen da,
eta aparkamenduaren eta bide-pilaketaren arazoak murrizten dira.
lido horretatik, kontuan izan behar da ere bizikletaren eta garraio
publikoaren arteko lotura, hirian ibilgailu partikularra neurririk gabe
erabiltzeak dakarren eragin ingurumenekoa, akustikoa eta soziala
murriztearren.
Foro ciudadano y empresarial para el desarrollo del transporte y la logística Guipuzcoana
14
Bi garraiobide horien arteko intermodal¡tafe-
aren ondoNozko sinergiari esker, "gune bero-
ko" garraio publikoen eragin-eremua area-
gotzen da, bai eta bizikletaren erabilera ¡b¡I-
bide luzeetarako (hiri artekoak). Horretarako,
ezinbestekoa da bizikleta-ibiIbidea garraio
publikoko geltoki eta geralekuetatik hurbil
igarotzea, horietan segurtasun osoz aparkatu
ahal izatea (bike&ride sistemak) eta bizikleta
garraio-ibilgailuetan bertan eramateko auke-
ra ¡zatea, batez ere trenetan eta autobusetan.
Hiriko bizikleta-sare horien aplikagarritasuna
duten funtzionaltasun-mailaren araberakoa
¡zango da. Hau da, hiriko bizitegi-eremuak
eskolekin, prestakuntza-zentroekin, lantokie-
kin aisiaguneekin eta abar eraginkortasunez
lotu behar dira, bai zuzenean (lotura unimo-
dala), bai zeharka (intermodalitatea garraio
publikoarekin).
Tokian-tokian eta eskualdeetan garraio iraun-
korraren politikak sustatzeak aukera emango
du enpresa publiko eta pribatuekin adostuta-
ko programak garatzeko, bizikleta egunero
erabil dadin sustatzearren.
eta gurasoen kontzientziazioari dagokienez, bidezko neurri osagarriak
aplikatzen badira, emaitzak berehala lortuko dira.
Era berean, enpresek enplegatuen artean lanerako joan-etorriak bizikle-
taz egin ditzaten bultzatzen badute, informazio-kanpainak, bizikleta-
aparkalekuak, aldagelak eta pizgarri-programak eginda, aparkalekuetara-
ko inbertsioa (lurzorua) aurreztuko dute, eta gizartearen eta toki-aginta-
rien aurrean euren irudia hobetuko dute.
Hiri barruko eskola-garraioa joan-etorrien % 20 da. Ikastetxeak bizi kleta-
ibi Ibideen jomuga bilakatzen badira, eta, segurtasunari, prestakuntzari
Gipuzkoako garraioa eta logistika garatzeko herritarren eta enpresen fbroa
Gipuzkoa eta
bizikieta-mugikortasuna
77
M Gipuzkoa eta bizikleta-mugikortasuna
2. Gipuzkoa eta bizikleta-mugikortasuna
M2.1. Egoera:
Gipuzkoan bizikletan egiten diren joan-etorriek ez dituzte mugimendu
guztien % 3 gainditzen Euskadiko inongo herritan. Ehuneko hori oso txi-
kia da EBko puntako herrialdeetako, hala ñola, Holanda, Danimarka eta
Alemaniako bizikleta-mugikortasunarekin alderatuta. Herrialde horietan,
bizikletaren erabilera-indizeak % 20 ingurukoak dira. Baina Espainiaren
aldean (% 0,4), bizikletaren erabilera-indizea handia da gure lurraldean.
Gipuzkoako herri guztien artean, Donostiak du bizikleta-bideen bilberik
garatuena. Han, eraikitako azpiegiturari esker, azken urteotan nabarmen
areagotu dira bizikletaren erabilera-indizeak.
Hortaz, itxuraz bada bizikleta erabiltzeko ezkutuko ahalmena, gizarte-
eskaerari egokitutako azpiegiturak eta ekipamenduak eginda "piztu" egi-
ten dena. Gure lurraldean gaur egun bizikleta-mugikortasuna garatzeko
dauden baldintzetan (segurtasunik eza, ibilbide funtzionalik eza), herritar
askok uko egiten diote bizikleta erabiltzeari. Jende ugari prest egongo li-
tzateke behar bezalako segurtasun- eta erosotasun-baldintzetan bizikleta
erabiltzeko.
W2.2. Bizikleta sustatzeko politika publikoak:
Atal honetan, tokiko, eskualdeko eta lurraldeko ekimen batzuk biltzen
dira, bizikleta-mugikortasuna bultzatzeko helburuarekin (hirikoa eta hiri
ingurukoa1), Gipuzkoan garatzen direnak.
Atal honetan, tokiko, eskualdeko eta lurraldeko ekimen batzuk biltzen
dira, bizikleta-mugikortasuna bultzatzeko helburuarekin (hirikoa eta hiri
ingurukoa ), Gipuzkoan garatzen direnak.
LURRALDE ADMINISTRAZIOA
GIPUZKOAKO FORU ALDUNDIA
Gipuzkoako Foru Aldundiko Garapen Iraunkorrerako Departamentuko
Ingurumen Zuzendaritza da, 1992 ezkero, bizikleta-bideen arloko lurral-
de-jardunen organo arduraduna. Baina foru-erakundeak gai horretan
eskumen mugatuak ditu. Izan ere, udalak izan ohi dira hiri arteko bizi-
kleta-bidearen jabeak eta kontserbatzaileak.
Beraz, jardunak tokiko eta eskualdeko erakundeekin adostutako lanki-
detza-hitzarmenen bidez egiten dira, eta foru-erakundeak proiektuen
zentro koordinatzaile eta sustatzaile gisa dihardu.
Era berean, Ingurumen Zuzendaritza etengabe harremanetan dago beste
foru-sail batzuekin (obra hidraulikoena, errepideena, landa-garapenare-
na eta abar), eta Gipuzkoako Foru Aldunditik kanpoko beste erakunde
Foro ciudadano y empresarial para el desarrollo del transporte y la logística Guipuzcoana
18
batzuekin (Eusko Jaurlaritzako Uren Zerbitzua, Euskotren, Kostak eta
abar), lurraldearen egoera aldatzea dakarten proiektuak koordinatuta
programatu eta gauzatzeko. Helburua da bizikleta-sareak proiektu han-
ditan jaso eta gauzatu ahal izatea.
2002. urtean, Foru Aldundiak Bizikleta Bideen Gipuzkoako Plana aur-
keztu zuen: hiri arteko bizikleta-¡b¡Ib¡dea, 310 km-koa, Gipuzkoako
lurraldea ardatz guztietatik zeharkatzen dueña. Bizikleta-sare hori sei
ibilbide luzek osatzen dute. Ibilbide horien % 10 inguru dagoeneko ego-
kituta daude bizikleta-bide gisa.
1. DONOSTIA-IRUNGO MUGA.
1.1. BIDASOAKO ADARRA
1.2. OIARTZUN-ARDITURRI ADARRA
2. DONOSTIA-DEBA-MUTRIKU.
3. DONOSTIA-ORDIZIA.
3.1. ORIARAKO ADARRA.
3.2. LEITZARANERAKO ADARRA
4. DEBA BAILARA
4.1. PRUDENTZIO-OÑATI ADARRA
5. UROLA.
6. BERGARA-ORDIZIA.
◄
Iruclia: Bizikleta Bideen Gipuzkoako Plana
Iturria: Gipuzkoako Foru Aldundia
Oraingoz, Urola, Leitzaran eta Arditurriko ibilbideak gauzatuta daude,
horiek egokitu eta hobetzeko lanak egiten ari badira ere. Gainerako ibil-
bideak arian-arian joango dira amaitzen.
GIPUZKOA SAREA MAPA
Gipuzkoako garraioa eta logistika garatzeko herritarren eta enpresen foroa
19
Bizikleta-sare horren asmoa honako hauen beharrei erantzutea da: hiriko
eta hiri-inguruko txirrindularia (aisia eta laneko joan-etorrietarako), ziklo-
turista (ibilbide aisiakoak eta turistikoak egiteko) eta, neurri txikiagoan,
kirol-txirrindularia (errepideetako gune beltzak saihesteko).
Sare erabilgarria izan nahi du, hau da, funtzio anitzekoa (hainbat bizikle-
ta-erabilera), erosoa (aldapa txikiak, zoru egokia) eta segurua. Gainera,
osagarria izan behar du nazioarteko bizikleta-sareen beste proiektu ba-
tzuekin (Euro-velo) eta tokikoekin (udalen bizikleta-planak). Era berean,
sarearen trazadurak intermodalitatea (autobusa-trena) bultzatu behar du
eta, horretarako, intermodalitateko geltoki edo guneetatik gertu igaro
behar du.
Iturria: Bizikleta Bideen Gipuzkoako Plana
Gipuzkoako Foru Aldundia (2002)
Jarraian, bizikleta-bideei dagokienez, Garapen Iraunkorrerako Departamen-
tuaren jardunaren zenbait jarraibide ematen dira. 2006. urtean, hemen
dokumentatutako helburuetako batzuk burutu egingo dira.
BIZIKLETA BIDEEN GIPUZKOAKO PLANA ERREPIDEEN LAP-EAN-
BARNE HARTZEA
Bizikleta-bideei buruzko planaren edukiak bide-azpiegituren arloan Foru
Aldundiak aurrera eramaten dituen jardunetan eta foru-aurrekontuetan
ere jasotzeko aukera emango du. Errepideak eta bizikleta-bideak antola-
tzeko LAParen aurrerapenenaren testua aurki emango da jakitera. Hori
eta gero, hura ofizialki bideratzeko prozesua abiaraziko da.
BIZIKLETA BIDEEI BURUZKO FORU ARAUAREN
PROIEKTUA IDAZTEA.
Egun bideratze-fasean dago. Foru-titulartasuneko hiri arteko bizikleta-
azpiegituren sarearen plangintza, eraikuntza, kontserbazioa eta ustiape-
na arautuko ditu.
Garapen Iraunkorrerako Departamentuari ahalmena emango dio modu
independentean jarduteko. Orain artean, lurzoruaren jabeekin (batez ere
udalekin) sinatutako hitzarmenen bidez egiten da guztia. Arau berriaren
bidez, Departamentuak lurzorua desjabetzeko agintea izango du eta,
horrenbestez, bizikleta-bideak beste obra publikoen parametroei jarrai-
tuz eraiki ahal izango dira.
GOMENDIO TEKNIKOEI BURUZKO GIDA EGITEA
Irizpideak bateratzea, bizikleta-bideak diseinatu eta eraikitzeko estanda-
rrak sortzea.
GIPUZKOAKO ONDARE ZIKLAGARRI HIRITAR
ETA HIRI ARTEKOAREN INBENTARIOA
Bizikleta-ibilbideei buruzko G IS] bilatzaile geografikoa, foru-erakundeak
garatutako bizikletaren web-orri berrian kokatutakoa. 2006ko hasiera
aldean eraginkor egotea espero da. Web-ataritik bertatik, erabiltzaileek
nahi dituzten ekarpenak egin ahal izango dituzte.
Foro ciudadano y empresarial para el desarrollo del transporte y la logística Guipuzcoana
20
GIPUZKOAKO BIZIKLETA BIDEEN SAREA EGITEKO JARDUNAK
Gipuzkoako bizikleta-sareko tarte batzuen egoera dokumentatzea clu
helburu.
ZUMARRAGA-URRETXU-AZKOITIA TARTEA
Txirrinclulari eta oinezkoentzako ibilbidea da, 10 km-koa. UROLA
GARAIA eta UROLA ERDIA eskualdeak lotzen ditu, UROLAko trenbi-
de-plataforma zaharraren ibilbidetik. Bizikleta-ibilbide hori egokitzeko
obrak udal horiek Gipuzkoak Foru Aldundiko Garapen Iraunkorrerako
Departamentuarekin sinatutako lankidetza-hitzarmenari esker egin
dira.
Ibai Eder eta Barrendiolako urtegien arteko lotura hidraulikoaren obrei
esker, Urretxu eta Azkoitia arteko trenbide-plataforma zaharreko 11
zubi berreraiki dira, eta, gainera, tunelak hobetu eta segurtasun-hesia
ipini da. Aurrekontua: 306.000 euro.
Oraintsu lehiaketara atera da bizikleta-bidea egokitzeko obren kontra-
tazioa (2. fasea). Lanak burutzeko epea 4 hilabetekoa da.
ZUMARRAGA-URRETXU-LEGAZP1 TARTEA:
Aurreko tartearekin lotuko da. Luzera: 3 km. Aurrekontua: 780.000 euro.
Egun, tartea egokitzeko azken jardunetan ari dira.
Legazpi eta Azkoitia arteko ibilbide osoa 2006ko udaberrian irekiko da
ofizialki.
URN1ETA-HERNAN1 BIZIKLETA LOTURA:
Bizikleta-bide horrek 2,5 km-ko luzera du, eta GI-2637 errepide probin-
tzialarekiko paralelo igaro da. Ibilbidea egiteko lanak Foru Aldundiko
Garapen Iraunkorrerako Departamentuaren eta dagokien udalerrietako
udalen artean sinatutako lankidetza-hitzarmenari esker egin dira. Obra-
ren aurrekontuan 510.000 euro da, eta 2006ko bigarren lauhilekoan
amaituta egotea espero da. Ondoren, Segura-Zegama lotura egingo da.
TOLOSA-ALEGIA-IKAZTEGIETA:
Txirrindulari eta oinekoentzako bidea, Gi-2131 eskualde-errepidean.
Txirrindulariek trafiko handiko N-1 errepide arriskutsutik igaro behar iza-
tea saihestuko du. Tartea bat dator Bizikleta Bideen Gipuzkoako Planeko
3, trazadurarekin (Donostia-Ordizia).
Proiektua hiru fasetan garatuko da. Lehen fasea 2006ko lehen hiruhile-
koan hasiko da (tarteak: Artzabaltza-Tolosa eta Altzo Azpi-Alegia), eta
900.000 euro-ko kostua izango du. Lehen fase hori eraikitzeko lanen
kontratazioa lehiaketara atera berri da.
Bizikleta-erreiaren bigarren eta hirugarren faseak aurrekontu-arazoen
mende daude, baina 2006an hasi ahal izatea espero da ere.
BEASAIN-ORMAIZTEGI LOTURA:
Gi-2632 errepide probintzialean bizikleta-erreia egitea. 2 km-tik gorako
tartea da, Beasaingo industria-poligonoaren eta Ormaiztegiko hirigunera-
ko sarbidearen artean igaroko dena. Erreiak 2,60 metrotik gorako zabale-
ra izango du, eta zintarri baten bidez bananduko da galtzadatik. Proiek-
tua Bizikleta Bideen Gipuzkoako Planeko 5. ibilbidearen barruan dago.
Aurrekontua: 700.000 euro.
Hasiera: 2006ko hasiera aldea. Amaitzeko epea: 4 hilabete.
Gipuzkoako garraioa eta logistika garatzeko herritarren eta enpresen foroa
21
URN1ETA-HERNAN1 BIZIKLETA LOTURA:
Udal horien eta Gipuzkoako Foru Aldundiaren arteko lankidetza-hitzarme-
na, Urnietako Salestarren zubia eta Hernaniko Portu auzoa elkartuko
dituen txirrindulari eta oinezkoentzako bidea eraikitzeko. Tarteak 2,8 kilo-
metroko luzera du. Obren aurrekontua, 270.000 euro, Garapen Iraunko-
rrerako Departamentuak finantzatuko du. Udalek bizikleta-bidea manten-
tzeko eta txirrindulari eta oinezkoentzako erabilera ziurtatzeko konpromi-
soa hartzen dute. Inaugurazio-epea: 2006.
Gainera, udal horiek, Andoain eta Lasarteko udalekin batera, lau udalerri
horien hiriguneak lotuko dituen bizikleta-trazadura egiteko proiektua pres-
tatzen ari dira.
OIARTZUN (ARD1TURR1) - ERRENTER1A LOTURA:
Oiartzungo ALCAMPOko glorieta egiten denean, ADITURRI-UGALDE-
TXO bizikleta-bidea harén azpitik igaro ahal izango da. Hórrela, jarraitu-
tasun eta funtzionaltasun handiagoa izango du bizikleta-sareak, eta
Gipuzkoak luzera handieneko hiri-ibilbidea bilakatuko da. Amaiera:
2006-2007.
ERROTABURU-AÑORGA TXIKI TARTEA:
Txirrindulari eta oinezkoentzako bidea, kostaldeko Donostia-Mutriku ibilbide-
ari dagokiona, Bizikleta Bideen Gipuzkoako Planaren barruan. Joan den aben-
duan, Diputatuen Kontseiluak Foru Aldundiaren (Garapen Iraunkorra) eta
Donostiako Udalaren arteko lankidetza-hitzarmena onartu zuen, bizikleta-
bidearen obrak egiteko. Aurrekontua 832.449 -koa da, eta bi erakundeek
batera finantzatuko dute.
BESTE IARDUN BATZUK:
• Martutene-Astigarraga bidegorriaren lehen fasea egitea (tarte hori zen-
bait azpiegitura egitera baldintzatuta dago, hala ñola, trenbide-sare
berria, Urumearen autobidea eta Donostiako bigarren ingurabidea).
• Bizikleta-bidea eta bidegorria egitea, N-121A errepidea hobetzeko
proiektuan (Bidasoa-Zaisa-Endarlatsa lotura).
• Billabona-Zizurkil-Asteasu eta Zegama-Segura loturak.
Urtero, Gipuzkoak Foru Aldundiak (Garapen Iraunkorrerako Departa-
mentua), azpiegitura garatzeko, 2 milioi inguruko esleitzen ditu. Txi-
rrindulari-elkarteen ustez kopuru hori ez da nahikoa sarea arrazoizko
denbora-muga batean osatzeko.
2006rako aurrekontua 2.108.000 euro da, hau da, foru-erakundeak
errepideetara zuzendutako aurrekontuaren % 1.
BIZIKLETA GARRAIOBIDE GISA SUSTATZEA
Bizikleta-azpiegituren eta bizikletaren susta-
penaren arloko jardunbideak biltzen ditu.
"Gipuzkoako bidegorriak" izendapena sortu
da, marka horren barruan, gutxieneko segur-
tasun, egokitasun eta interes orokorreko bal-
dintzak beteko dituzten txirrindulari eta
oinezkoentzako bide guztiak biltzeko.
Sustapen horren barruan, Laneko mugikorta-
sunaren kudeaketa iraunkorrerako plana ize-
Foro ciudadano y empresarial para el desarrollo del transporte y la logística Guipuzcoana
22
nekoa prestatzen ari dira. Plan hori
foru-administrazioaren barruko per-
tsonalari (1.600 enplegatu) dago
zuzenduta, eta kanpoko jardueraren
ondorioz sortzen diren joan-etorriak
ere biltzen ditu. Foru-egoitzetan
ibilgailu-parkea zabalduko da,
enplegatuek euren joan-etorrietan
erabili ahal izan ditzaten.
Bizi8kleta-mugikortasuna hobetze-
ko foru-jardunen ¡Ido beretik, badira bi ekimen, Lurralde Antolaketa eta
Sustapenerako Departamentuko Lurzoru Zuzendaritzaren eskumeneko-
ak, garraio-ibiIgailu gisa bizikletaren ikuskerarekin eta joan-etorri multi-
modalak bultzatzeko ahalbideekin lotuta daudenak.
espero da, urtea amaitu aurretik gailu berria dagoeneko eraginkor eduki-
tzeko.
"MUGIKLETAZ" BIZIKLETAGUNE BERRIAK
Ekipamendu horiek bidaiarien elkargune estrategikoetan kokatuko lira-
teke (geltoki intermodalak), eta bizikleta-mugikortasunarekin lotutako
hainbat zerbitzu bilduko lituzkete, hala ñola: informazioa, argitalpe-
nak, bizikleten alokairua, zaindegia, konponketak, jagoletza, aparkale-
kua eta abar. Horiek kudeatzeaz gizarte-ekonomiako enpresa berriak
arduratu litezke.
gipuzkoako
bideçorriak
Iturria: Gipuzkoako Foru Aldundia
AUTOBUSETAKO ESEK1GA1LUAK
Bizikletak eramateko kanpoko gailuak dira, autobusen atzealdean jar-
tzen direnak, eta aldi berean hiru bizikleta eraman ditzaketenak. Estatu
Batuetan eta Kanadan aspalditik erabiltzen dituzte tresna horiek. Baina,
esekigailuak ¡b¡ Igai I uaren aurrealdean eramaten dituzte, eta Europako
legeriak debekatu egiten du antolaera hori; hortaz, beste hautabide ba-
tzuk bilatu behar dira.
Sistema berria prestaketa-fasean dago, eta ingeniaritzako konpainia bat
prototipoa ari da egiten. Ondoren, prototipoak Industria ministerioaren
aldetik bidezko baimena lortu beharko du, karrozerian jarri aurretik.
Karrozerian jarri ondoren, Industria Ministerioak berriz ere homologatu
beharko du. Prozesu hori guztia 2006. urtean zehar garatu ahal izatea
Gipuzkoako garraioa eta logistika garatzeko herritarren eta enpresen foroa
23
UDAL ADMINISTRAZIOAK - UDALAK
DONOSTIA
Bizikleta-mugikortasunaren inguruan, toki-administrazioak jarclun ugari ari
dira garatzen. Horietako asko bat datoz oinarrizko lurralde-sarearekin, eta
finantzatzeko modukoak ¡zango lirateke. Ekintza horietako batzuk Tokiko
21 Agendako proiektuen barman daude (udalerriak eta eskualdeak agenda
horretan sartuta daude); iraunkortasunerako tresna horrek baldintza ego-
kiak sortzen dituelako mugikortasun orokorrera eta, zehazki, bizikleta-
mugikortasunera zuzendutako ekintzak abiarazteko.
Udalerri batzuek euren bizikleta-planak garatu dituzte. Horietan, datozen
urteetan garatu beharreko jardunen kronograma ezartzen da. Beste herri
batzuetan, Mugikortasun Iraunkorrerako Udal Planak (MIUP) gauzatzeko,
bizikleta erabil dadin sustatzeko ekimenak garatzen dituzte, bide-pilaketa
libratzeko, intermodalitatea bultzatzeko eta herriaren ingurumen-kalitatea
hobetzeko asmoz.
Atal honetan, bizikleta erabil dadin sustatzeko tokiko ekimen garrantzi-
tsuenetako batzuk jasotzen dira.
Gasteizekin batera, bizikleta-mugikortasunaren arloan, Estatuko tamaina
ertaineko hi rien artean punta-puntakoen artean dago Donostia.
2001 eko ekainean, Donostiako Udaleko Gobernu Batzordeak Bizikleta
Bultzatzeko Plana onartu zuen. Plan horretan, ibilbide-sare bat finkatze-
az gain, hiriko garraiobide gisa bizikleta erabiltzeko sustapen-neurri ba-
tzuk ezarri ziren4. Garraio publikoaren eta garraiobide motorizatu gabe-
en aldeko apustuan aurrera egiten jarraitzea zen asmoa.
Planak hirian bizikleta-ibiIbideen sare funtzionala antolatu zuen, herrita-
rrek mugikortasuneko gune erakargarrietara (hondartzak, aisiaguneak,
unibertsitateak eta abar) bizikletaz joateko aukera izan zezaten. Planean
aurreikusitako jardunen kronologia, betiere, azken urteotan bizikleta-
mugikortasuna hobetzera zuzendutako aurrekontu-sailen mende egon da
eta dago. Hala eta guztiz, denbora honetan aurrera egin da hiriko hiri-
gintza-planetan eta -proiektuetan bizikleta barne hartzen saiatzeko kon-
promisoari, eguneroko garraiobide gisa bizikleta erabiltzeko kultura sus-
tatzeari, eta sarea diseinatzeko herritarren partaidetza ahalbidetuko
duten tresnak artikulatzeari dagokionez.
Helburu horrekin, bizikletari buruzko planaren proposamen berri-
tzaileenetakoa garatu zen: "Bizikletaren behatokia". Tresna horrek,
Udalak eta Kalapie elkarteak sinatutako lankidetza-hitzarmenaren
arabera, hiri-txirrindularitzaren arloan herritarren partaidetza egitu-
ratzeko bidea ematen du.
Foro ciudadano y empresarial para el desarrollo del transporte y la logística Guipuzcoana
24
Behatokiaren abian jarritako web-orrian (www.observatoriodelabicicle-
ta.org) honako alderdi hauek buruzko txostenak eta lanak daude:
- Bizikleta-mugikortasunaren eta istripu-tasaren jarraipena.
- Bizikleta-planaren garapena eta betetze-maila hiri-mugikortasunean
(aldizkako txostenak egitea).
- Bizikleta-mugikortasuna sustatzeko lanak egitea (proposamenak).
- Arlo horretan Udala aholkatzea.
Behatokiaren web-orritik ateratako datuen arabera5, Donostian bizikletari
buruzko plana onartzeko garaian, bizikleta-bideek guztira 15 km-ko
luzera zuten. Loturarik gabeko tarteak ziren, kokatzen zireneko eremue-
tako biztanleei soilik zerbitzu egiten zietenak. Sareari asko falta zaio
oraindik lotura-maila onargarria lortzeko. 2001 ean, batez beste, 5.175
lagunek erabili zuten bizikleta egunero6.
Planaren helburua guztira 58 km-ko sarea egitea da; 34,5 km (% 60) ibil-
bideen sare nagusirako, eta gainerakoa, 23,5 km (% 40) toki-sarerako.
Bizikletaren behatokiaren arabera, 2005eko apirilean, bizikleta-bideen
luzera 21,5 km-koa zen, hau da, dokumentuan helburu gisa finkatutako
sarearen % 37. Hortaz, 36,5 km egiteko geratuko lirateke egiteko.
Bizikleta-sarea erabiltzaileek nahi bezain azkar aurrera ez badoa ere,
bizikleta-trazaduraren loturari eta funtzionaltasunari dagokienez asko
aurreratu da, eta, horri esker, eguneko erabiltzaileen kopurua bikoiztu
egin da 2001 etik 2005era. Ekainetik irailera bitarteko aldian, batez
beste 5.1 75 erabiltzailetik 1 2.000ra pasatu da zenbatutako erabiltzaile-
kopurua.
Bizikleta sarearen tarte berriak:
• Euskadiplaza - Nafarroa hiribidea: Santa Katalina zubia Gros auzoare-
kin lotzea, Kolon pasealekuaren, Kale Berriaren eta San Frantzisko
kalearen bitartez. Trazadura horren berezitasuna da noranzko bakarre-
ko zatian bizikletak ibilgailuen alderantzizko noranzkoan ibiltzen dire-
la. Formula hori Europako herrialdeetan asko erabiltzen da trafikoa
lasaitzeko, auto-gidariengan eragin psikologikoa baitu. Aurrekontua:
186.000 euro.
Ondoren, tarte hori Ategorrieta hiribidearen bitartez lotuko da Donos-
tiako Udalak eta Foru Aldundiak Herrera eta Pasaia bitartean gaituko
duten bizikleta-erreiarekin.
• Euskadi plaza - Zuhaizti: /ztueta kalearen bidez kirolgunearekin lotze-
ko aukera emango du.
• Errotaburu - Añorga Txiki bizikleta-bidea: EuskoTrenen bidearekiko
paralelo igaroko da. GFAk eta Donostiako Udalak erdi bana finantza-
tuko dute.
• Gros-lntxaurrondo lotura: Ategorrietako galtzada zaharraren bidez.
• Anoeta-Modans: Errando pasealekuaren bidez.
• Amara-lbaeta: Bizikleta-bide soilik ¡zango den bidearen bitartez Ama-
ra eta Ibaeta (Lugaritz) auzoak lotuko ditu, EuskoTrenen bide zaharra
erabilita. Kontxako bizikleta-bidearekiko hautazko ibilbide izatea
espero da unibertsitateetara joateko.
Gipuzkoako garraioa eta logistika garatzeko herritarren eta enpresen foroa
25
Aurrekontua: 1.000.000 euro(funtsean, trenbide-tunelak egokitzera
zuzenduta). 2006ko amaiera aldean amaituta egotea dago aurreikusita.
Bizikletak alokatzeko udal zerbitzua
Mugikortasun iraunkorraren Europako Astean, bizikletak dohainik aloka-
tzeko zerbitzua abiarazi zuten. Harrera ona izan zuen erabiltzaileen
artean. Bost alokairugune gaitu zituzten: Iparraldeko geltokia, Alderdi
Eder, Pió XII.a, Zurrióla eta Easo plaza.
Zerbitzuaren inguruan idatzitako txostena Trafiko eta Mugikortasun Zine-
gotzigoari aurkeztu diote, horrek azter dezan. Etorkizunean antzeko
hirian zerbitzua abian jartzea ari dira aztertzen.
Se ha redactado un informe al respecto del servicio que ha sido elevado
para su revisión a la Concejalía de Tráfico y Movilidad. En estudio, la
puesta en marcha en el futuro de un servicio de estas características en
la ciudad.
Zirkulazioa arautzeko ordenantza berria7
Oinezkoen eta ibilgailuen zirkulazioari buruzko ordenantza berriak hiri
barruan bizikletaren erabilera xehetasun handiagoaz arautzea du helbu-
ru. Bizikleta-erabiltzaileen kopurua nabarmen igo da azken urteotan, eta
horrek behartu egiten du txirrindulariak eta oinezkoak elkarrekin egoteko
portaera-jarraibide batzuk finkatzera, batez ere, partekatutako eremuetan
oinezkoen bide-segurtasunari dagokionez.
Araudi berrian, honako hauek funtsezko
alderdiak dira:
• Txirrindulariei espaloitik zirkulatzea gala-
raztea (hautabide gisa, ibilgailuen trafiko
txikia duten galtzadak erabili beharko
dituzte).
• Araudi berriaren arabera, txirrindulariak
bizikletatik jaitsi beharko du oinezko ugari
elkartzen diren eremu partekatuetan.
• Ibilgailuen erregistro bat zabalduko da,
borondatezkoa; bizikleta lapurtuz edo gal-
duz gero, hura identifikatu ahal izateko.
Foro ciudadano y empresarial para el desarrollo del transporte y la logística Guipuzcoana
BIDASOAKO ESKUALDEA
Aipatutako dokumentuan, ekintza nagusi hauek daucle jasota:
2004-2008 aldirako Irungo udalerrian aurrei-
kusita dauden bizikletaren arloko jardunak,
"Bizikleta mugikortasunean ezartzeko
proiektua"-n jasotakoak. Aldi horretan ia
guztiz gauzatuko dira.
Gaur egun, Irungo udalerriak 7 bidegorri-tar-
te hauek ditu: Santiago, Oxinbiribil, Zaisa,
Soroxarta, Auzolan, Olaketa eta Meaka-lbar-
la. Horien guztien arazo nagusia da egunero
erabili ahal izateko jarraitutasunik eta lotura-
rik ez dutela.
• Palmera-Montero poligonoa Meaka inguruarekin lotzea, bizikleta-bide
baten bitartez: proiektua 2006an idatziko da.
• Bentas auzoa Bidasoaren bidegorriarekin lortzea, N-121A errepide-
rantz (2006): oraindik egiteko dago DUNBOAtik igaro beharreko tar-
tea (bide-pilaketako arazoak). Hala, Bentas inguruko trenbidearekiko
intermodalitatea bultzatuko da.
• Lotura erradialak hiriaren erdialdearekin: bide-pilaketarekin eta lekurik
ezarekin lotutako arazo nabarmenak daude udalerriaren barruan bizi-
kleta-sarea gaitzeko. Mota horretako loturak beste proiektu estrategiko
batzuk gauzatzearen mende daude (geltoki intermodala). Proiektu
horiek aurreikusita dauden trazadurak aldatuko lituzkete.
• San Migel-Anaka ingururako jardunak: Hondarribiako aireporturako
Plan Zuzendariari dagokion lurzoru-erreserbaren mende daude.
• Bizikleta Bideen Gipuzkoako Planari dagozkion jardunak (Bidasoako
sarea, Donostia-Txingudi sarea). Oraingoz, jardun horiek geldiarazita
daude, bide-proiektuekiko gatazkak direla eta.
Udalak hiriaren hirigintza-kudeaketan jaso eta bateratu nahi ditu bizikle-
ta-bideak egiteko lanak. Udal-mugikortasuneko plana garatuz gero, ezar-
pen hori bultza daiteke.
Gipuzkoako garraioa eta logistika garatzeko herritarren eta enpresen foroa
27
TOLOSA
2003ko iraileko Tolosako Iraunkortasunerako Jardun Planaren barruan
(Tokiko 21 Agendako dokumentua), udalerrian bizikleta-mugikortasuna
bultzatzeko aurrera eraman beharreko ekintza batzuk ezartzen dira.
Mugikortasun-planean, bizikleta-erreien sare osatua abiaraztea jaso-
tzen da. Sare horrek, oinezkoentzako sareak bezalaxe, herriguneak
interesguneekin elkartuko ditu.
larraibide estrategiko nagusi hauek ezarri dira:
• Udal- eta eskualde-esparruan bizikleta-erreien sarea eraikitzea, instala-
zio osagarriekin batera.
• Bizikletentzako aparkaleku egokiak eta seguruak eraikitzea.
lido horretatik, 2005eko irailean, udalerria zeharkatzen duen bizikleta-
erreia ofizialki inauguratu zuten. Obraren lehen tartea Oriamenditik (San
Frantzisko, 43) suhiltzaileen eskualde-parkeraino doa, Araba hiribidea
zeharkatuta. Ondoren, lanek jarraitu egin dute Oriamenditik San Frantzisko
pasealekuraino eta Pablo Gorosabel kaleraino. Udalak, inaugurazioa baino
zertxobait geroxeago, Pablo Gorosabel kaleko bidegorria erretiratu behar
izan zuen, zekartzan arazoengatik herritarrak harén aurka zeudelako.
Aurreproiektu batean jasota dago zenbait eremutarako sarbidea egitea,
esaterako, Hirukide Eskolapioak eskolarakoa, bai eta hirigunearen
barruan bizikletan segurtasunez ibiltzeko hainbat ibilbide osatzea, ingu-
ruetako auzoetara eta udalerriaren ardatz nagusitik urrutiago dauden
kaleetara iritsiko den sarearen bitartez.
OARSOALDEA
Eskualde horretan garatzen ari diren bizi-
kleta-proiektuek bizikleta-bideari jarraitu-
tasuna eta lotura ematea da Oarsoaldean
bildutako udalerri guztien artean: Oiar-
tzun, Errenteria, Lezo eta Pasaia. Jardun
horiek gauzatuz gero, bizikleta-ibiIbide
hori Gipuzkoa osoko hiri barruko luzeena
izango litzateke.
Oiartzungo Arditurriko bidegorria Errenteria-
koarekin lotuko duen lurpeko bizikleta-pasa-
bidea eraikitzeko proiektua azaldu ondoren,
jarraian, eskualdean garatuko diren edo
garatzen ari diren loturako beste jardun ba-
tzuk zehazten dira.
Ugaldetxo-Arragua lotura: intermodalitatea
sustatzea; EuskoTrenen geralekua, Arraguan,
Ugaldetxorekin (Ertzaintza) lotuko baitu.
Amaiera: 2006-2007
Lezo-Oiartzun lotura: Lehen tartea tren-geltokitik abiatzen da eta Altzate-
ko korapiloraino iristen da. Gune horretan, beste ibilbide bat sortzen da,
Altzate eta Zubitxo kalea elkartzen dituena, eta metro batzuk errepide
azpian igarotzen dena, Bekoerrota kiroldegiraino iritsi arte. Hortik aurre-
ra, Jaizkibel hiribidetik jarraitzen du. Ibilbide hori Oiartzungo bidegorria-
rekin elkartuko da, Arditurriko meatzeetara iritsi arte.
Foro ciudadano y empresarial para el desarrollo del transporte y la logística Guipuzcoana
28
Gipuzkoako garraioa eta logistika garatzeko herritarren eta enpresen foroa
29
Inbertsio hori finantzatzeko (376.000 euro), Europako URBAN planaren
laguntza jasoko da. Proiektu horren helburua da baldintza kaskarretan
dauden eremuen ekonomia eta gizartea suspertzea, eta ikuspegi batera-
tzailetik hiri-garapen iraunkorra sustatzea, arazo sozialak, ingurumene-
koak, hirigintzakoak eta ekonomikoak jorratuta.
Beste jardun-proiektu batzuk: Lezo - Pasai Donibane lotura; Fanderia-
Agustinak eta Pontika - Masti-Loidi poligonoa loturak, Errenterian.
Kaputxinoetako zubiak Pasai Antxoko barrutiarekin lotuko du ibilbidea.
Ondorengo orrialdean, Oarsoaldeko bizikleta-bilbearen barman burutu-
ta eta proiektuan dauden tarteak ikusten dira.
UROLA KOSTA
Zarautz eta Zumaiako udalerrien jardunak dokumentatu dira. Biak ere
Tokiko 21 Agendako mugikortasun iraunkorrerako proiektuen barman
daude, mugikortasunari buruzko udal-planak egin dituztelako.
Zumaia
Zumaiako Udalak bidegorri-proiektu bat garatu zuen. Hurrenez hurrene-
ko bi fasetan ekin zitzaion proiektu horri:
I. fasea (2004): Faro pasealekua, eta trazadura luzatzea Aita Mari, Sagar-
bide eta Institutua ikastetxeetaraino; baita kirol-instalazio hauetaraino
ere: arraun-pabilioia eta kiroldegia.
II. fasea (2005): luzapena Itzurun hondartza, kirol-portu eta Santiago
hondartzaraino; urbanizazio berri, Puntanueta eta industrialderaino; Art-
zandabide eta Forondaraino.
Ikus daitekeenez, bidegorria funtzionala izatea da asmoa. Horretarako,
garatutako trazadura mugikortasuna eragiten duten gune estrategikoeta-
tik gertu dago: ikastetxeak, institutuak, kiroldegiak, eta kulturaren eta
paisaiaren aldetik interesa duten guneak.
Zarautz
Zarauzko mugikortasun iraunkorrari buruzko udal-planaren aurrerapene-
an jasotzen denez (2004ko apirila), Zarauzko bizikleta-sareak 20 km-ko
luzera du gaur egun. Horietatik 8 km bizikleta-erreiei dagozkie, eta gai-
nerakoak oinezkoekin partekatutako bidegorriei. Udalerriko gune estra-
tegikoetan (industria-poligonoak, ikastetxeak eta abar) bizikleta-aparkale-
kuen gabezia sumatzen da.
Gipuzkoako bizikleta-bideei buruzko planaren barruan, 2. tarteari
dagozkion jardunak kontuan hartu behar dira , ibilbide horiek hiri arteko
bizikleta-sarean barne hartu beharra baitago.
Foro ciudadano y empresarial para el desarrollo del transporte y la logística Guipuzcoana
30
BESTE UDAL HERR] BATZUK
Gipuzkoako beste udalerrl batzuk bizikleta-mugikortasunerako udal-
politika garatzen hasiak dira, tokiko bizikleta-sare eraginkorra eralkltze-
ko asmoz.
• Azkoitia bidegorriei buruzko berorren plana prestatu du. Plan horretan,
udalerrlan blzlkleta-lblIbldeen sarea garatzeko proposamenak blltzen dira.
• Lazkaok duela b¡ urte blzlkleta-lbl Iblde nagusla eral kl zuen udalerrlaren
barman. IblIbldeak herrlko Interesgune jakln batzuetara jotzeko adarrak
dltu. Funtzlonala ez denez oso gutxl erablltzen da eta, horren ondorloz,
Udala behartuta dago ezarrltako Ibl Ibldeak berrlz ere planteatzera.
• Oñati Izan da udalerrlaren barruan muglkortasun motorlzatu gabea
sustatzearl eta blzlkleta erablltzearl buruzko azterlan orokorra egln
duen lehen udalerrla problntzlan (Donostlan besterlk ez da egln antze-
ko prolekturlk).
Udalak blzlkleta-muglkortasunaren arloan Oñati altzlndarl Izatea nahl
du. Hala, aide zaharretlk ez ezlk, blzltegl, zerbltzu eta Industrlako ere-
muetatlk Igarotzen dlren Ibl Ibldeak eskalntzen dltu.
Blzlkleta-muglkortasunarl buruzko plana prestatu eta, ondoren, gauza-
tzeak haslerako Ikuskapen antzeko bat egltea, eta estrategia polltlkoa eta
teknlkoa planlflkatu eta dlselnatzea eskatzen du, ekonomlkokl blderaga-
rrla eta epeel dagoklenez onargarrla Izateko. Prolektua prestatu ondoren,
plan osoa aurkezten da, etapatan garatzen joango dlren jardun-faseak
blltzen dltuena.
M
GIPUZKOA ETA B1Z1KLETA-MUGIKORTASUNA
ORRI-OINEKO OHARRA
1 Hiri artekoa, udalerri artekoa.
2 PTS: Lurraldearen Arloko Plana
:î GIS: Informazio geografikoko sistema.
4 BYPAD: ikuskapen bat gainditu ondoren, ibilgailu pribatuarekiko hauta-
bidezko garraiobide gisa bizikletaren erabileran eredugarriak diren hiriel
ematen zaien ziurtagiri antzekoa da. www.bypad.org.
5 Bizikleta sustatzeko planaren garapen-mailari buruzko ebaluazio-txoste-
netik atereak.
6 Ekaina eta iraila arteko aldla.
7 Udalbatzak behin betiko onartzeko dago. Ziur aski, urtarrilaren amaiera
aldean onartuko du.
Gipuzkoako garraioa eta logistika garatzeko herritarren eta enpresen foroa
Bizikleta eta
taldeko garraio publikoa
33
M Bizikleta eta taldeko garraio publikoa
3. Bizikleta eta taldeko garraio publikoa.
Aurreko ataletan aurreratu bezala, joan-etorrietan bizikleta eta garraio
publikoa batera erabiltzeak bi garraiobideentzako sinergiak dakartza.
Garraio publikoak bere "bezerogune" potentziala areagotzen du, eta
bizikletaren erabiltzaileek joan-etorri luzeagoak egin ditzakete, joan-eto-
rri horiek etapa batean baino gehiagotan egiteko aukera baitute.
Ezinbestekoa da eraginkortasun handia egotea bi garraiobideen artean,
bai bizikleta garraio publikoan eramateari dagokionez (trena/autobusa),
bizikleta truke modaleko eremuetatik gertu uzteko aukerari dagokionez -
bike&ride guneak (geltokiak eta geralekuak).
GARRAIO AZPIEGITURA
BIDEA
OINEZ
BUSA
BIZIKLETA
OINEZKOEN BIDEA
LOTUNE INTERMODALAK
GELTOKIAK
1
INTERMODALA
EKIPAMENDU OSAGARRIAK
BIZIKLETAGUNEA
INFORMAZIOA
ALOKAIRUA/KONP
ONKETA
ALDAGELAK
JAGOLETZA
Iruclia: Eskema intermodal eraginkorra. Iturria: ITC FUNDAZIOA
Foro ciudadano y empresarial para el desarrollo del transporte y la logística Guipuzcoana
34
Garraiobideen arteko eraginkortasunaz gain, badira intermodalitatea
bultzatzen eta errazten duten beste elementu batzuk, hots:
• Bizikleta-sarea garraiobideen eta bidaiarien elkarguneetatik igarotzea
edo horietara iristea (geraleku eta geltoki intermodalak).
• Segurtasuna: bizikleta-aparkalekuak jagoletza naturala ahalbidetuko
den moduan kokatzea.
• Irisgarritasuna geltokietarako eta geltokien baitan (arrapalak, ate auto-
matikoak eta abar).
• Zerbitzu anitzeko guneak, truke modaleko lotuneetatik gertu:
- Bizikletak alokatzea.
- Informazioa.
- Konponketa.
- Bestelakoak (aldagela, zaindegia eta abar).
• Bizikletak eramateko gailuak edo leku garbiak bagoien barman, eta
"esekigailuak" autobusen kanpoaldean.
• Seinaleak bagoietan eta autobusetan.
• Trenari dagokionez, taldeko bidaiak egiteko aukera, tarifa beheratuekin.
Gipuzkoako garraioa eta logistika garatzeko herritarren eta enpresen fbroa
35
■3.7. Intermodalitatearen egoera Intermodalitatearen egoera Gipuzkoan
GARRAIOBIDEA ZERBITZUAK EGOERA
TRENB IDEA RENFE Baimenduta (1)
EUSKOTREN Baimenduta (2)
AUTOBUSA CTSS Linea batzuetan solik (3), baina ume-kotxeek eta gurpil-aulkiek lehentasuna dute.
BESTE ZERBITZUAK Enpresa batzuek (4) bizikletak autobusaren sotoan eramateko aukera ematen dute.
AUTOA
Zirkulazio-araudiak (2004ko urtarrila) aukera ematen du bizikletak garraiatzeko
gailu homologatuak atzean eramateko (ordura arte debekatuta zegoen), baldin
eta zamak ibiTgailuaren zabalera gainditzen ez badu eta matrikularik estaltzen
ez bada. Turismo batzuen zabalera bizikletaren luzera baino txikiagoa da, eta
horrek gurpila desmuntatzera behartzen du, bizikleta eraman ahal izateko.
1 Astelehenetik ostiralea 09:00-12:30 eta 16:00-18:00. Larunbata eta jaiegunak 05:30-16:00
2 Murrizketarik gabe hasiera batean.
3 24., 27., 23. eta 35. lineak, lanegunetan 09:30-12.30 eta 15:00-19:00. Jaiegunak murrizketarik gabe.
4 PESA, CONTINENTAL AUTO, GUIPUZCOANA eta LA ESTELLESAren zerbitzuak.
Iturria: ITC FUNDAZIOA
Foru Aldundia lanean ari da bizikletak jartzeko "esekigailuen" prototipo
bat diseinatzen. Esekigailu horiek autobusen atzealdean instalatzekoak
dira. Bestalde, RENFEren aldirietako zerbitzua, 2006an zehar, bizikletak
eramagailuekin bagoiak zerbitzuan jarriko dituzte.
Foro ciudadano y empresarial para el desarrollo del transporte y la logística Guipuzcoana
36
M3.2. GIZLOGAren esperientzia. Intermodalitatearen aldeko mahaiak.
GIZLOGAren jarduera-programaren helburuetako bat intermodalitatea
sustatzea da bizikletaren eta taldeko garraiobideen artean (batez ere tre-
na eta autobusa). Helburua da, bizikletaren alderdi olgetakoa sustatzea
ez ezik, bereziki, eguneroko joan-etorrietarako garraiobide hori erabil
dadin bultzatzea.
Horretarako eratutako laneko mahaiak Foru Administrazioaren partaide-
tza du (arloan eskumena duten departamentuak), bizikleta-ibilbideak
nahiko garatuta dituzten udalerri eta eskualdeena, garraio-operadoree-
na* eta gure lurraldeko bizikletari-elkarteena.
* Oraingoz, intermodalitateko mahaia trenaren eta bizikletaren arteko konbinazioan oinarritu
da, bizikleten "esekigailuak" eraginkor egoteko zain, autobusaren eta bizikletaren arteko kon-
binazioari buruzko analisia egiteko.
Emaitzak
Oraingoz, laneko mahaia bitan bildu da trenaren eta bizikletaren arteko
intermodalitateaz aritzeko. Lehenengo bileraren ondoren, bizikletarako
potentzialtasun handiko eta garraio publikoarekiko lotura egokiko
eskualdeekin berariaz Ian egitea erabaki zen.
UROLA eta OARSOALDEA eskualdeak aukeratu zituzten.
Bi eskualdeetan, 2006an "intermodalitatearen eguna" izeneko ekintza
publiko bat sortzeko asmoz ari dira lanean. Ekintza horrek trena eta bizi-
kleta konbinatuta erabil daitezen sustatu nahi du, joan-etorriak egiteko
modu eroso, merke, seguru eta funtzional gisa.
Laneko mahaiaren helburuak
• Bizikletaren eta trenaren arteko intermodalitatea bultzatzea, inplikatu-
tako aide guztiekin elkarrizketak eginda.
• Joan-etorrietan trena eta autobusa konbinatuta erabiltzea galarazten
edo eragozten duten gabeziak identifikatzea.
• Sustapen eta informazio publikoko jarduerak egitea, eguneroko joan-
etorrietan (lana, ikasketak) edo aisiakoetan ("iritsi trenez eta gozatu
bizikletaz") muItimodalitatea bultzatzeko.
Gipuzkoako garraioa eta logistika garatzeko herritarren eta enpresen foroa
37
M3.3. Beste ekimen batzuk intermodalitatearen arloan.
Europako hiri ugari daude murgilduta garraiobide gisa bizikleta erabil-
tzea sustatzeko programetan, eta esperientzia asko garatu dira. Gurea
baino bizikleta-mugikortasun askoz ere handiagoa duten hirietan abiara-
zitako ekimenak dira, baina erreferentziazko eredutzat har ditzakegu.
"ESKATU BIZIKLETA" - ALEMANIAKO TRENBIDEETAN
BIZIKLETAK ALOKATZEKO ZERBITZUA
Alemaniako trenbideetako zerbitzu berezia da, esaterako Munich, Ber-
lin, Frankfurt hirietan goi-mailako teknologiako bizikleten flota osatua
eskaintzen dutenak. "Eskatu bizikleta" programaren helburu nagusia da
trenbidearen bezeroei mugikortasun-zerbitzu erabilerraza eskaintzea,
amaierako jomugarako bidaia etenik gabea ziurtatzen dueña, auto parti -
kularraren mende egon beharrik gabe.
"Eskatu bizikleta" sistema 2001 eko urrian hasi zen Munichen, 1.100 bat
bizikletarekin. 2002ko uda ezkero, programako 1.700 bizikleta zeuden
eskuragarri Berlinan. Ondoren, programarekin bat egin dute, adibidez,
Frankfurt, Kolonia eta abarrek. Sistemak oso harrera ona du. Esaterako,
Berlinen eta Munichen, 20.000 lagunetik gora bezero gisa daude izena
emanda egun. Egunero 1.100 joan-etorritik gora egiten dira bizikletan.
Bizikletak ez dira itzuli behar irteerako geltokietan, jomugan utzi daitez-
ke. "Eskatu bizikleta" zerbitzuko bezero gisa izena emanda daudenek,
alokatu nahi duten bizikletan dagoen zenbakira deituta, hura erabil deza-
kete. Bezeroak lau digituko kodea jasotzen du eta, giltzarrapoa askatzeko,
kode hori sartu behar du ukipen-pantailan. Bizikleta bakoitza zenbaki-
kode batekin soilik aska daitekeen giltzarrapo
elektronikoarekin dago babestuta.
"Eskatu bizikleta" sistema bizikletaren erabi-
lerarekin konbinatutako garraio publikoko
zerbitzuen adibide egokia da. Nolanahi ere,
argi geratu behar da hiri batek edo garraio
publikoko operadore batek garraio publikoa
eta bizikleta batera erabili nahi baditu, beharrezkoa delà, bizikletak alo-
katzeko zerbitzuarekin batera, beste neurri osagarri batzuekin hornitu
behar duela sistema, hots: bizikleta-aparkalekuak trenbide-geltokien
barruan eta inguruetan, bizikletak ibilgailuetan garraiatzeko aukera eta
informazio-zerbitzu konbinatuen eskaintza.
LUENEBURG-EKO BIZIKLETA GELTOKIA
Alemaniako hiri horretako toki-agintariek, egunero Hanburgora trenez
joaten ziren bidaiarien kopuru handia ikusita, bizikletaren eta trenaren
arteko erabilera konbinatua sustatzeko asmoz, bizikleta-aparkaleku han-
dia eraiki zuten geltokiaren inguruan. Aparkalekuak 965 bizikletarako
edukiera du eta bi oin ditu (arrapala bidez sartzen da).
Geltokiak, gainera, bizikleta-denda bat du. Han, hainbat zerbitzu eskain-
tzen dira, hala ñola, informazioa, bizikleten alokairua eta konponketa, eta
instalazioen jagoletza. Bizikleta-denda herriko dendari batek ustiatzen du,
eta 06:00etatik 22:00etara bitartean dago zabalik. Aparkalekuko goi-oina
gau osoan zabalik dago.
Foro ciudadano y empresarial para el desarrollo del transporte y la logística Guipuzcoana
38
BIKE&RIDE SISTEMAR
Leipzig-en (Alemania), azken urteotan 28 blzlkleta-geltokl eralkl dltuzte.
Garralo publlkoko geraleku eta geltokletatlk gertu daude, eta 1.000 blzl-
kleta ere barne har dltzakete.
ZIKLOBUSA:
bldalarlak blzlkletarekln batera garralatzeko egokltutako autobusa
Txeklako Jablonec eskualdean, garralo-operadoreek, bertako aísla eta
turlsmoko guneetara doazen erablltzalleen gero eta eskaera handlagoarl
erantzuteko, bldalarlak blzlkletarekln batera garralatzeko berezlkl dlsel-
natutako autobusak ezarrl dltuzte. Hórrela, muglkortasun Iraunkorragoa
eta Inguruneareklko errespetuzkoagoa bultzatzen dute.
Esperlentzla horl Txeklako beste hlrl batzuetara zabaldu da, adlbldez,
Brno eta Tepllce-ra. Zlklobusak barrualdearen antolaeragatlk berelzten
dira galnerako autobusetatlk, bl eremutan banatuta baltaude. Aide bate-
tlk bldalarlentzako eserlekuak daude, eta, atzealdean, 23 blzlkleta zlntzl-
11k garrala dltzaketen euste-slstemak dltuzte.
BIZIKLETA ETA GARRAIO PUBLIKOA BATERATZEA: ROTTERDAM
(Holanda)
Holandan, oso ohlkoa da blzlkleta eta garralo publlkoa batera erablltzea.
Trenaren erablltzalleen % 33k blzlkletaz eglten dltuzten etxetlk geltoklra-
ko joan-etorrlak. EBren TELLUS programaren barruan, Rotterdam hlrlak
joan-etorrl multlmodalak sustatu nahl dltu eta, horretarako, tren- eta
tranbla-geltokletatlk gertu segurtasun handlko blzlkleta-aparkalekuak Ipl-
n¡ dltu (aire zabalekoak eta estai I ak).
2005eko Irallean, estalltako eta aire zabaleko 950 aparkalekutlk gora
zeuden garralo publlkoko 1 8 geltoklen Inguruetan.
Gipuzkoako garraioa eta logistika garatzeko herritarren eta enpresen foroa
Bizikleta-sarea suspertu eta
kudeatzeko aukerak
41
M Bizikleta-sarea suspertu eta kudeatzeko aukerak
4. Bizikleta-sarea suspertu eta kudeatzeko aukerak.
Lotura egokia, eta joan-etorri seguruak eta erosoak egiteko aukera ¡zango
dituen bizikleta-sare funtzionala izateak ahalbidetu egiten du, harén
inguruan, tokiko turismo iraunkorra eta ekonomia suspertu, sustatu eta
indartzen duten hainbat zerbitzu turistiko garatzea.
Bizikleta-sarea kudeatzeko esperientziek lotura handia dute turismo ber-
dearekin. Hala gertatzen da Europako bide berdeetan edo ibilbide luzee-
tan. Baina badira beste ekimen pribatu batzuk, hiriko bizikleta-bilbean
garatutakoak, hala ñola, bizikleta alokatzeko zerbitzuak edo horiei lotu-
tako zerbitzuguneak.
Hona hemen beste toki batzuetan garatutako antzeko ekimen batzuk:
GIRONAKO BIDE BERDEEN PARTZUERGOA
Erakunde autonomoa da, bizikleta-sareak zeharkatzen dituen 23 udale-
rriek eta Gironako Diputazioak berak osatutakoa.
Helburu hauek ditu: azpiegitura mantendu eta hobetzea, erabil dadin
sustatzea eta hura zabaltzea. Bide berdeen inguruan, bisitariei eta ohiko
erabiltzaileei zuzendutako zerbitzu ugari biltzen dira (ostatua, jatetxeak,
bizikleta-alokairua, ingurumen-prestakuntza).
Betiere, bizikleta-sarea "ardatz nagusia" da, zeharkatzen duen ingurua-
ren edo eskualdearen erakargarritasun kulturala eta turistikoa egituratu
eta bateratzen dueña. Sarearen jarraitutasunak, erosotasunak, segurtasu-
nak eta funtzionaltasunak erraztu egiten dute bizikleta erabiltzea, leku
horietako sinergia kulturala eta turistikoa ustiatu eta indartzen duen
garraiobide gisa.
Informazio gehiago: www.viesverdes.org.
BIZIKLETAK ALOKATZEKO ZERBITZU PRIBATUA LYONEN: "VELO V"
Lyonen joan den maiatzaren 19an abiarazi zuten. Hiriko biztanleen esku
2.000 bizikleta-parkea uzten du, hiriko toki askotan banatuta (geltokie-
tan). Zerbitzu horri esker, erabiltzaileek hiriko hainbat gunetara joan-eto-
rriak bizikletan egiteko aukera dute. Zerbitzua guztiz doakoa da lehen
orduan, eta hautatutako denboran erabili eta jasotzeguneaz bestelako
edozein puntutan itzul daiteke bizikleta. Bizikleta-geltokiak truke moda-
leko lotuneen inguruetan daude batez ere (geltokiak, trukaguneak), beste
garraiobideekiko intermodalitatea errazteko.
Zerbitzuak "Velo V" du izena, eta enpresa pribatu batek eskaintzen du
(JCDeaux). Zerbitzu etengabea da (zazpi egun - 24 ordu). Hasieratik,
30.000 lagunek eman dute izena erabiltzaile gisa. Hori delà eta, JCDe-
aux-eko arduradunek 2006an bizikleta-parkea zabaltzea erabaki dute,
eta 2.000 unitate gehitu. Gainera, zerbitzuak 30 langile eta 30 ibilgailu
ditu, bizikletak mantendu, konpondu eta geltokien artean berriro bana-
tzeko lanetarako.
Informazio gehiago: www.velov.grandlyon.com
Foro ciudadano y empresarial para el desarrollo del transporte y la logística Guipuzcoana
Bizikleten hiriak.
Adibideak
45
■ Bizikleten hiriak. Adibideak
5. Bizikleten hiriak. Adibideak.
Hiri-esparruko bizikleta-mugikortasunaz ari garela, Holandako eta Dani-
markako hiriak buruan dira betiere. Bizikletaren erabilera-indizeak
herrialde horietan Europako handienak dira1.
Jakina, herrialde horiek ia lau-lauak direnez, ahalmen handiagoa dute
bizikleta erabiltzeko. Nolanahi ere, bizikletaren eskaera hura erabiltzeko
baldintza egokiak jarrita sor daiteke. Baina eskaera hori mugikortasun
eta garraio iraunkorrerako politika bateratuetatik abiatuta hazi eta area-
gotzen da, politika horien oinarrizko euskarria bizikleta garraiobide
baliagarri gisa sustatzea izanik.
Helburua da hiria bizikletarako irisgarriagoa egitea; azkenean, trafiko
arinagoko hiria, garbiagoa, isilagoa eta, oro har, herritarrarentzat eta bisi-
tariarentzat atseginagoa lortzeko.
Bizikleten hirien zenbait adibide ematen ditugu. Horietan, ibilgailu parti -
kularrak merkatu-kuota galdu du garraiobide motorizatu gabeen mesede-
tan, batik bat bizikletaren mesedetan.
GRONINGEN (Holanda)
Groningenek 175.500 biztanle ditu,
eta Holandako hiri handienetan zaz-
pigarrena da. Hala ere, unibertsitatea
eta zenbait erakunde izateak 500.000
biztanleko eremu metropolitarrerako
erreferentzia bihurtzen du hiria.
Groningenen bizikleta oso garraiobide lehiakorra bilakatu da, zenbaite-
tan, autoa baino gehiago ere. 25 urtez, Holandako hiri horrek bizikleta-
ren erabilera sustatzera eta joan-etorri laburretarako ibilgailu pribatuaren
erabilera murriztera bideratutako garraio-politikari jarraitu dio. Gaur
egun, bertako biztanleriaren % 57k bizikleta erabili ohi du joan-etorriak
egiteko.
Groningenen bizikleta-politika 1977an hasi zen, ibilgailu pribatutik bizi-
kletarako aldaketa modala sustatzeko helburu argiarekin. Diru asko eta
ahalegin handia behar izan dute harrezkero, "kalitatezko" bizikleta-sarea
garatzeko (lotura egokiduna, erosoa eta segurua). Horri esker, batez bes-
te, bizikleta % 30 azkarragoa autoa baino Groningenen egiten diren
joan-etorri Iuzeen erdietan, gutxi gorabehera.
LUND (Suedia)
Lund Suediaren hegoaldean dago, eta herrialde horretako hiririk zeharre-
netakoa da. "Bizikletaren hiria" izenekoa sortzeko asmoz, toki-erakunde-
ek bizikletaren erabilera sustatzeko hainbat neurri garatu zituzten, beste-
ak beste, ondoko hauek:
• Bizikleta-erreien sarea hedatzea.
• Bizikleta-aparkalekuak eraikitzea.
• Bike&ride guneak sortzea.
• Biztanleriaren ohiturak aldatzeko marketin- eta sustapen-ekintzak
garatzea.
Foro ciudadano y empresarial para el desarrollo del transporte y la logística Guipuzcoana
46
Neurri horiek bost proiektu hauetan oinarrituta hartu ziren:
• Garraiobide gisa bizikletari lehentasuna ematea.
• Azpiegitura hobetu eta garatzea.
• Kudeaketa eta antolamendua hobetzea, bizikletagunea sortuta.
• Trafiko-istripuen aurrean bide-segurtasuna eta -prebentzioa sustatzea,
eta bizikleta-aparkalekuak lapurreten aurka zaintzea.
• Azterlanak eta proiektuak gauzatzea.
Egunero, Ludeko herritarrek 1 70.000 km inguru egiten dituzte bizikletan,
eta 21.000 lagun bizikletan doaz hiriaren erdialdera. Egunean 35.000
lagunek modu multimodalean egiten dituzte joan-etorriak. Horietako
askok, hirian dauden 4.800 bizikleta-aparkalekuetan bizikleta utzi, eta
trenez edo autobusez jarraitzen dute bidaia. 16 bike&ride daude toki
estrategikoetan kokatuta. Horietan, herritarrek lapurreten aurka eta egu-
raldi txarretik babestuta bizikleta uzteko aukera dute.
ESTRASBURGO (Frantzia)
Frantziako Estrasburgok hirian bizikleta ezartzeko Plan Zuzentzailea
garatu du. Programa horretan, bizikletarako egokitzapenak, lapurretaren
aurkako borroka, gizarte-kontzientziazioa eta bizikletak alokatzeko zer-
bitzua biltzen dira. Horren guztiaren helburua da hiri barruko joan-eto-
rrien % 25 bizikletan egin daitezen lortzea.
Zenbait neurriri esker (esaterako, hiriaren erdialdean autoen zirkulazioa
debekatzea, tranbia ezartzea eta autobus-erreiak txirrindularientzat
zabaltzea), hiri atseginagoa lortu da eta bizikletan egindako joan-etorrien
kopurua bikoiztu da.
KOPENHAGE (Danimarka)
Danimarkako hiriburuak 490.000 biztanle ditu, eta txirrindularien hiri
gisa da ezaguna Europan. Hiriaren tradizio bizikletazale izugarriari urtez
urte eutsi zaio, ibilgailu partikularrak saldoka erosi zireneko 60ko eta
70eko hamarkadetan ere. Gaur egun, bizikleta-trafikoak Kopenhagen
hirian dabiltzan ibilgailu guztien oso proportzio handia hartzen du.
Kopenhagen, hiru herritarretik batek bizikletaz laneratzen da egunero.
Kopenhageko bizikleta-sarea galtzadarekiko bizikleta-bide paralelotan
oinarriturik dago egituratuta (ikus irudia). Guztira 300 km-ko luzera du.
Bizikleta-trafikoa Kopenhagen igo egin da azken urteotan, herrialdearen
gainerakoan joera beheranzkoa izan arren. Bizikletaren erabilera susta-
tzen duten politikak garatzeko etengabeko ahaleginak emaitza ona izan
du eta erabiltzaile-kopurua igo da.
Udalaren bizikleta-politika (2002-2012) trafiko- eta ingurumen-politika-
tik abiatzen da. Horren helburu nagusia da pertsona bakoitzak egunero
egiten dituen kilometroen gehikuntza garraio publikoaren eta bizikleta-
ren erabilera-gehikuntzan islatzea; hau da, mugikortasun-eskaeraren
gehikuntza garraiobide iraunkorretatik bideratzea.
Hirian bizikleta-erabileraren indize handiak gorabehera, bizikleta-politi-
ka berriak arian-arian autoaren ordez bizikleta ezartzea ere du helburu.
Horretarako, gidariei zuzendutako gizarte-kontzientziazioko, eta bizikle-
taren irudia eta erakargarritasuna hobetzeko programak garatu dituzte.
Era berean, beste neurri osagarri hauek abiarazi dituzte:
• Bizikletaren behatokia sortzea, Bizikleta Planean finkatutako helbu-
ruen jarraipena egiteko, eta txirrindularien kolektiboen eta udal-aginta-
rien arteko elkargunea egituratzeko.
• Udal-agintariek urtero Bizikleta-bideen mapa izeneko doako argitalpe-
Gipuzkoako garraioa eta logistika garatzeko herritarren eta enpresen foroa
na ateratzea, hi ri ko intermodalitatearekin eta bizikleta-aparkalekuekin
lotutako gaietan arreta berezia jarrita.
• Laneko joan-etorriak bizikletan egin daitezen sustatzeko urteroko
informazio-kanpainak prestatzea.
• Ibilbide gehiago egokitzea, bizikleta-aparkaleku gehiago eraikitzea,
garraio publikoarekiko intermodalitatea hobetzea, eta bizikleta-sarea
seinaleztatu, mantendu eta garbitzea.
Bizikletaren aldeko neurri horiekin guztiekin batera, autoarekiko murriz-
keta-neurriak hartu behar dira (autoen zirkulazioa murriztea edo harén
erabilera desegokiaren kostua areagotzea).
Neurri horiei esker, bizikletan egindako lanerako joan-etorriak % 33tik
% 40ra pasatu dira, azken urteotan istripu-arriskua % 50 jaitsi da eta
bizikletan egindako joan-etorrien abiadura % 10 igo da 5 km inguruko
tarteetan.
Foro ciudadano y empresarial para el desarrollo del transporte y la logística Guipuzcoana
47
BIZIKLETEN H1R1AK
ORRI-OINEKO OHARRA
Biztanie eta urte bakoitzeko 1.000 km-tik gora.
Gipuzkoako garraioa eta logistika garatzeko herritarren eta enpresen foroa
51
M Ondorioak
6. Ondorioak.
• Iraunkortasuna: Bizikletaren erabilera sustatzea da gaur egungo hiriek
herritar guztien bizi-kalitate hobea lortzeko duten baliabiderik eragin-
korrenetakoa (pilaketa, ingurumenaren gaineko eragina eta eragin
akustikoa murrizten du).
• Garraioa: Jolas- eta olgeta-alderdia aide batera utzita, ezinbestekoa da
bizikleta beste edozein garraiobide gisa hartzea, ¡b¡ I bide laburretan (5
km) ¡bilgailu pribatuaren hautabide izan daitekeen garraiobidetzat.
Hori bultzatzeko, lehiakortasun modala eta, horrenbestez, transferen-
tzia handiagoa ahalbidetuko duten baldintzak sustatu behar dira.
• Planaketa programak: Bizikletaren arloko jardunak mugikortasunerako
eta garraiorako politika bateratuaren esparruan egin behar dira. Politi-
ka horrek bizikleta-bideak kontuan hartu behar ditu, programatutako
ekimenak planifikatu eta gauzatzeko prozesuan.
• Intermodalitatea: Mugikortasun iraunkorreko estrategia bilatzean,
beharrezkoa da bizikletaren eta garraio publikoaren arteko konbinazio
eraginkorraren ondoriozko sinergia behar bezala ustiatzea. Intermoda-
litatea bultzatzeak zabaldu egiten du garraio publikoaren eragin-ere-
mua (bezero potentzialak) eta bizikletaren lehiakortasun-ahalmena
(distantziak).
• Informazioa eta sentsibilizazioa: Gizartea kontzientziatzeko kanpainak
egitea, bizikleta erabiltzeak dakartzan onuren eta hiri "atseginagoa"
lortzeko bidean horren komenigarritasunaren inguruan. Bizikletaren
erabilera eskola-ume, enpresako enplegatu, turista, uni be rts itate ko
ikasle eta abarren artean sustatzea. Era berean, neurri horiekin batera,
bide-segurtasuna hobetzeko, trafiko motorizatua murrizteko, eta gizar-
tearen heziketa eta ikuskera aldatzeko ekimenak bultzatzea.
• Suspertzea: Bizikleta-sare erosoa (aldapa txikiak), segurua (trafiko
motorizatutik banandua) eta funtzionala (elkarreraginkortasuna) izate-
ak bidea ematen du hari lotutako hainbat zerbitzu sortzeko. Zerbitzu
horiek sarea suspertzen dute eta onuragarriak dira tokiko edo eskual-
deko ekonomia eta enplegurako.
Foro ciudadano y empresarial para el desarrollo del transporte y la logística Guipuzcoana
Erreferentzia bibliografikoak
eta dokumentalak
55
M Erreferentzia bibliografikoak eta dokumentalak
• Bizikletan, kerik gabeko hirietarantz. Europako Batzordea (2000).
• The European Greenways. "Gida praktikoa". Europako Batzordea (2000).
• Mugikortasunaren kudeaketa eta bidaiaren inguruko kontzientziazioa. Europako Batzordea (2003).
• LIFE programa. "SMILE esperientziak, hiri-garraio iraunkorragoaren aide". Europako Batzordea (2004).
• Cycle Tourism. Sustrans (1999).
• Bike&Rail. "Gida praktikoa". The Countryside Agency (2004).
• Cycling and trains. Railfuture (2004).
• Bizikleta Bideen Gipuzkoako Plana. Gipuzkoako Foru Aldundia (2002).
• Donostiako Bizikleta Planaren gauzatzeari buruzko txostena. Bizikletaren behatokia (2005).
• Irungo udal-mugapeko mugikortasunean bizikleta ezartzeko proiektua. Irungo Udala (2000) eta Eguneratzea (2001).
• Txostena: "Políticas Europeas de Fomento de la movilidad ciclista". Pilar Rivero - CONBICI (2005).
• Txostena: "Consorcio de Vías verdes de Girona". Emili Mato (2005).
• Txostena: "La reintroducción de la bicicleta como modo de transporte en Donostia-San Sebastián". Josu Benaito (2005).
• Txostena: "Por una estrategia global en Gipuzkoa a favor de la bicicleta". Edorta Bergua (2005).
Foro ciudadano y empresarial para el desarrollo del transporte y la logística Guipuzcoana
56
www.europa.eu.¡nt: Europako Batzordea. Garraioa eta Energía.
www.eltis.org: Europako Batzordea. Garraioa eta Energía..
www.eurocities.org: Europako hiríeí buruzko web-a.
smile-europe.org: Hirí-garraío ¡raunkorragoa lortzeko
esperíentzíak. Europako Batzordearen LIFE programa.
www.ihobe.net: IHOBE (EAEko Ingurumen Jarduketarako
Sozíetate Publíkoa).
www.ibike.org: Internacional Bicycle Fund.
www.countryside.gov.uk: The Countryside Agency.
www.aevv-egwa.org: Bide berdeen Europako elkartea.
www.ffe.es: Espainiako trenbideen fundazioa.
www.plazaola.org: Plazaolako partzuergo turistikoa.
www.viesverdes.org: Gironako bide berdeen partzuergoa.
www.ecf.com: Europako txirrindularien federazioa.
www.eurovelo.org: Euro-Velo proiektua.
www.conbici.org: CONBICI koordinakundea.
www.pedalibre.org: PEDALIBRE elkartea.
www.kalapie.org: KALAPIE.
www.observatoriodelabicicleta.org: Bizikletaren Donostiako
behatokia.
www.donostia.org: Donostiako Udala.
www.oarsoaldea.net: OARSOALDEA.
www.tolosakoudala.net: Tolosako Udala.
www.euskotren.es: EUSKOTREN.
www.renfe.es/cercanias: RENFE aldiriak.
www.ctss.es: Donostiako Tranbia Konpainia.
www.velov.grandlyon.com: "Velo V" proiektua. Lyon hiria.
Gipuzkoako garraioa eta logistika garatzeko herritarren eta enpresen foroa | |
