| Artxibo OCR | ----------------------------------------------------- Page 1 -----------------------------------------------------
B IZI KLETAREN LIBURU ZURIA
BIZKAIA BIZIKLETAZ MUGITZEN DA
----------------------------------------------------- Page 2 -----------------------------------------------------
----------------------------------------------------- Page 3 -----------------------------------------------------
1. BIZKAIA MUGITU EGITEN DA
2. ZERGATIK NAHI DUGU BIZKAIA BIZIKLETAZ MUGITZEA?
3. ZEIN DAEGUNGOEGOERA?
Bl
4. ÑOLA LORTUKO DUGU BIZKAIA BIZIKLETAZ MUGITZEA? I 15
4.1. TXIRRINDULARIAREN ALDEA ULERTUZ 16
4.2. IKUSPEGI KUSTOMIZATUA 18
4.3. AZPIEGITURA 21
4.4. BIZIKLETA-SAREA 27
4.5. APARKALEKUAETAMUGIKORTASUN MULTIMODALA 33
4.6. BIZIKLETA PARTEKATZEA 36
4.7. HEZKUNTZAETASUSTAPENA 37
4.8. TXIRRINDULARITZAREN IRUDIA 39
4.9. DATUAKETABERRIKUNTZA 42
4.10. MONITORIZAZIOAETAEBALUAZIOA 44
4.11. LANKIDETZA 46
4.12. ANTOIAKETA 47
----------------------------------------------------- Page 4 -----------------------------------------------------
----------------------------------------------------- Page 5 -----------------------------------------------------
BIZIKLETAREN LIBURU ZURIA. BIZKAIA BIZIKLETAZ MUGITZEN DA
1. BIZKAIA MUGITUEGITEN DA
Bizkaia mugitu egiten da. Gure lurraldea ezaguna da munduan, gure espazioa, gure ekonomia eta gure indus¬ tria erabiltzeko modua berrasmatu dugulako. Arrakasta-eredu horrek hobetzen jarraitzea eskatzen du, pedal- kada bat hurrengoaren zain dagoenean bezalaxe, aurrera egiten jarraitzeko. Hirien eta ekonomiaren garapenak mugikortasun eskaera sortzen du eta hiri-espazioa mugatua denean, pilaketak sortzen dira eta irisgarritasuna murrizten da. Mugikortasuna hobetzea erronka bat da, lurraldearen iraunkortasuna eta bizkaitarren osasuna bezalako erronka garrantzitsuez betetako erronka, alegia. Oso garrantzitsua da edozein gizarterentzat eta be- rebizikoa da Bizkaiko pertsonentzat. Koronabirusak ekarritako krisia munduan kalte handiak eragiten ari da eta horrek aipatu dugun ziurtasun hori indartu baino ez du egiten. Mugitzeko modua ere berrasmatzeko unea da.
Orduan, Bizkaia nola mugitzea nahi dugu? Zein da gure helburua?
Bizkaia bizi kalitatearen sinónimo da eta mugitzeko dugun moduak hura hobetzen lagundu beharko luke. Ho- rretarako, garraiobide aktibo eta iraunkorren erabilera estimulatu beharra dago, esate baterako, ibiltzea, ga- rraio publikoa erabiltzea edo bizikletaz mugitzea. Trena eta metroa, autobusa, bizikleta eta zapatila. Azkarta- suna, erosotasuna, segurtasuna eta iraunkortasuna. Halaxe egiten dute Europako herrialde aurreratuenek eta halaxe egin nahi dugu Bizkaian.
Garraiobide bakoitzak bere espazioa eta momentua izan behar ditu Bizkaian. Garrantzitsuena, hots, beneta- ko erronka, pertsona bakoitzak egin beharreko lekualdaketa motara hoberen egokitzen den mugitzeko modua hautatzeko aukera izatea da. Autoko giltzak, Barik txartela, bizikletarako kaskoa edo zapatila eroso batzuk har- tzea momentu bakoitzeko beharrizanen araberako erabakia izan dad i la, bestefaktore batzuen ondorioz aukerak bakar bat ere baztertu beharrik gabe.
1
BIZKAIA MUGITU EGITEN DA
0 I ZERGATIK NAHI DUGU BIZKAIA o f 7CIKI n. pri Iwrn rrnFD., a f ÑOLA LORTUKO DUGU BIZKAIA V
2 ' BIZIKLETAZ MUGITZEA? 3 ’ ZEIN DA EGUNGO EGOERA? 4 * BIZIKLETAZ MUGITZEA.' F
----------------------------------------------------- Page 6 -----------------------------------------------------
BIZIKLETAREN LIBURU ZURIA. BIZKAIA BIZIKLETAZ MUGITZEN DA
Garraiobide guztiak dira bateragarriak eta horietako bakar bat ere aide batera gera ez dadin, harén erabilera erosoa, praktikoa, erraza eta segurua izateko baldintzak bermatu behar dira. Bizkaiak kalitatezko errepide-sarea eta garraio publikoaren sistema dituela erakutsi da eta bizikletaz mugitzea ere kalitatezko aukera bilakatuko da. Duela urte batzuetatik, bizikletaz mugitzeko aukerari lehentasuna eman zaio. Bizkaian, bizikletentzako apar- kalekuak eta bizikletak alokatzeko puntuak jarri dira. Baina bizikleta erabiltzearen potentzialaz eta pertsonei eta lurraldeari dakarzkien onura guztiez benetan jabetzeko, urrunagojoan beharra dago. Beste pedalkada bat eman beharra dago bizikletaz mugitzeko aukera ikuspegi osoago batetik lantzeko, bizikleta erabiltzera anima- tzen gaituzten baldintza erakargarriak sortzeko beharrezkoak diren alderdi eta tresna guztiak barne hartzen dituen ikuspegi batetik lantzeko, alegia.
Bizikletaren Liburu Zurian hainbat neurri deskribatzen dira modu praktikoan. Neurri horiek baliagarriak izan daitezke bizikletaren erabilera bultzatzeko beharraren jakitun den erakunde ororentzat. Hori posible egiteko al- derdiak biltzen ditu eta Bizkaian agertuz joango diren esperientzien eskutik hazten eta aberasten joateko asmoz egin da. Hasiera gisa, honako galdera hauei erantzuten die:
• Zergatik nahi dugu Bizkaia bizikletaz mugitzea?
• Zein da egungo egoera?
• Nola lortukodugu Bizkaia bizikletaz mugitzea?
2. KAPITULUA
3. KAPITULUA
4. KAPITULUA
i
BIZKAIA MIJGITIJ EGITEN DA
0 r ZERGATIK NAHI DUGU BIZKAIA o » 7C|m da pci imca mnroA? a f ÑOLA LORTUKO DUGU BIZKAIA r
2 ' BIZIKLETAZ MUGITZEA? 3 F ZEIN DA EGUNGO EGOERA? 4 F BIZIKLETAZ MUGITZEA? F
----------------------------------------------------- Page 7 -----------------------------------------------------
2. ZERGATIK NAHI DUGU BIZKAIA BIZIKLETAZ MUGITZEA?
Bizikleta mugikortasunaren antzinako laguna da. XIX. mendetik ezagutzen dute elkar. Hasieratik, bizikleta ga- rraiobiderikerabilienetakoa bilakatu zen mundu osoko hiri eta eskualdeetan. Auto pribatuen erabilera areagotu zenean eta horren ondorioz gure hiriak aldatu zirenean, bizi kletak azkar galdu zuen garraiobide gisa irabazitako ospea. Hala ere, azken urteotan mundu osoko hiri eta eskualdeak beren antzinako lagunaz oroitu dira, hots, bi- zikletaz, hainbat arrazoi direla medio. Hala, eguneroko bizitzan mugitzeko orduan bizikletaren erabilera susta- tzeko inbertsioak egin dituzte.
Garraiobiderik iraunkorrena da bizikleta. Motordun garraioaren kanpoko ondorio negatiboek eragina dute gure inguruan. Udalerri mailan, isurpenek modu negatiboan eragiten diote gure aireari eta eskala handiagoan, kli- ma-aldaketa larriagotzen dute. Motordun trafikoaren ordezko aukera iraunkorra da bizikleta eta isurpenak eta zarata murriztu ditzake, besteak beste. Gutxi gorabehera EBko isurpenen % 30 garraioak eragiten duenez, ga¬ rraiobide iraunkorragoen aide egiteak, bizikletaren aide egiteak adibidez, asko lagunduko luke Bizkaia iraunko- rrago1 egiteko orduan.
1 https://www.europarl.europa.eu/news/en/headlines/society/20190313STO31218/co2-emissions-from-cars-facts-ancl-figures-infographics
1
F BIZKAIA MUGITU EGITEN DA
ZERGATIK NAHI DUGU BIZKAIA
BIZIKLETAZ MUGITZEA?
3
F ZEIN DA EGUNGO EGOERA?
. I ÑOLA LORTUKO DUGU BIZKAIA I 4 ' BIZIKLETAZ MUGITZEA?
----------------------------------------------------- Page 8 -----------------------------------------------------
BIZIKLETAREN LIBURU ZURIA. BIZKAIA BIZIKLETAZ MUGITZEN DA
C02 EMISSIONS PER KILOMETER PER PERSON (g)
Bizikleta garraiobide aktiboa denez, mesedegarria da pertsonen osasun fisikorako. Bizikleta gaixotasun koronario zein baskularrei, minbizi mota desberdinei eta diabetesari aurrea hartzeko método eraginkorra delà frogatu da. Gainera, ikerketek erakutsi dute bizi- kletan ibiltzeak gaixotasun edo lesio baten ostean sendatzeko behar den denbora murrizten duela. Ariketa fisikoa eguneroko errutinetan sartuzgero, leku batetik besterajoatekoadibidez, osasun egoera ho- betzen da eta horrez gain kostuak aurrezten dira (osasun zerbitzuen eta gaixorik dauden langileen kostua, esate baterako). Holandan, bi- zikleten herrialdean, lanera bizikletaz doazen pertsonek % 12,5 egun gutxiago igarotzen dituzte gaixorik, bizikletaz joaten ez direnen al- dean (7 egun, 8 ordez).
CAR
BUS
BIKE WALKING
Osasun fisikoa hobetzeaz gain, bizikletaren erabilerak osasun mién¬ tala ere hobetzen du. Pozago egoten gara, gutxiago estresatzen gara eta depresioari aurrea hartzen edo depresio bat gainditzen ere lagun dezake. Bizikleta erabiltzearen ondorioetako batzuek oro har ariketa fisikoa egitearekin zerikusia duten arren, bizikleta "garraiobiderik zoriontsuena” bilakatu da, azterlan amerikar baten arabera. Ariketa fisikoa egiteaz gain, osasun mentala hobetzen da; izan ere, garraiobide sozialtzat daukagu bizikleta eta harén bidez, oinez baino dis tantzia luzeagoak egin ditzakegu (denbora tarte jakin baten barruan). Beste pertsona batzuekin eta inguruare- kin erlazionatzeko aukera ematen du.
CO2 aztarna garraiobidearen arabera, bidaiari eta kilometro bakoitzeko
1
F BIZKAIA MUGITU EGITEN DA
ZERGATIK NAHI DUGU BIZKAIA
BIZIKLETAZ MUGITZEA?
3 F ZEN DA EGUNGO EGOERA?
. I ÑOLA LORTUKO DUGU BIZKAIA I 4 ' BIZIKLETAZ MUGITZEA?
----------------------------------------------------- Page 9 -----------------------------------------------------
BIZIKLETAREN LIBURU ZURIA. BIZKAIA BIZIKLETAZ MUGITZEN DA
Bizikleta espazioaren aldetik eraginkorra den garraiobidea da. Gure hiri-inguruetan eta gure azpiegituran du- gun espazioa mugatua da eta gero eta gehiago hurbiltzen gara muga horietara. Ondorioz, pilaketak gertatzen dira eta espazio publikoaren kalitatea degradatzen da. Modu eraginkorragoan erabili behar dugu gure espazioa eta bizikleta lagungarria izan daiteke horretarako. Bizikletentzako espazioak sortuz gero, benetan libre utziko dugu espazioa, beste gauza batzuetarako erabili dadin: elkarrekin egoteko, aisiarako, naturarako... Eta aldi be- rean, pilaketak murriztuko ditugu eta irisgarritasuna hobetuko dugu.
Bizikletaren erabilerak mesede egiten dio ekonomiari. Arestian aipatu dugun bezalaxe, bizikleta erabiltzea me- sedegarria da osasunerako eta langileen produktibitaterako. Gainera, txirrindularitzarako baldintza egokiek onurakdakarzkiote bizikletekin zerikusia duten hainbatjardueraekonomikori (materialenfabrikatzaileak, turis- moa...). Bizikletaren erabilerak tokiko ekonomia ere sendotzen du.
Bizikletaren erabilerak gizarte-berdintasuna lortzen ere laguntzen du. Adinaren, generoaren edo aberastasun mailaren araberako berdintasunik eza murriztu dezake. Bizikleta erabiltzea merke samarra denez, erraz lortze- ko moduko garraiobidea da jende askorentzat. Horrez gain, sarritan bizikleta aukera ona izaten da gidatu ezin duenarentzat, haurren, adineko pertsonen edo ezintasun fisiko edo mentalen bat duten pertsonen kasuan, adi- bidez. Horrenbestez, bizikletak mugitzeko askatasuna eskaini diezaioke gizartearen zati handi batí.
Bizikleta erabiltzeakizan ditzakeen abantaila horiekguztiekeraginadute plan honen helburu nagusian: Bizkaian bizi-kalitatea hobetzea.
1 P BIZKAIA MUGITU EGITEN DA
2
ZERGATIK NAHI DUGU BIZKAIA
BIZIKLETAZ MUGITZEA?
o F 7fim fci iwrn rrnPPA? 4 F NOLA LORTUKO DUGU BIZKAIA V
3 f ZEIN DAEGUNGO EGOERA? 4 * BIZIKLETAZ MUGITZEA? ’
----------------------------------------------------- Page 10 -----------------------------------------------------
----------------------------------------------------- Page 11 -----------------------------------------------------
BIZIKLETAREN LIBURU ZURIA. BIZKAIA BIZIKLETAZ MUGITZEN DA
3. ZEIN DA EGUNG OEGOERA?
Bizikletaren erabilerak eskaintzen dituen aukerak ezagutzeko, jada bide hau egina duten beste eskualde ba- tzuen hainbat ezagutza- eta inspi razio-itu rri daude, eta haien esperientzia eta ezagutza ba I iagarriak izan daitez- ke Bizkairako. Nolanahi ere, Europako beste eskualde batzuetako arrakasta-kasuetatik edo akatsetatik ikastea bezain garrantzitsua da errealitatea abiapuntutzat hartu eta gaur egun Bizkaian dugun egoera errespetatzea, aidez aurretik geneuzkan abantailak eta indarguneak baliatuz, bizikletaren erabilera sustatzen jarraitzeko.
Bizkaiaktxirrindularitzaren kultura izugarria du.Txirrindularitzaren lurraldea gara. Kultura hori txirrindularitza kirol gisa eta aisialdian egiteari lotuta badago ere, eguneroko garraiobide gisa erabiltzeari lotuta egon ordez, errotze hori aukera bat da, bertatik hazteko oinarri sendoa da. Izan ere, Bizkaiko etxeetan bizikleta ez da arrotz egiten, bizikleta daukan pertsona kopurua nahiko altua da eta jende askori bizi kletan ibiltzea gustatzen zaio eta hala egin dezake.
Baina beharbada, Bizkaian txirrindularitzaren eta bizikletaren aldeko pasio hori baino garrantzitsuagoa da gi- zartearen eraldaketa: Bizkaian, oraingo belaunaldiak zein belaunaldi berriak bizikleta garraiobide osasungarri, iraunkor eta praktiko gisa erabiltzearen aide daude. Gaur egun gazteen % 3,8k garraiobide gisa erabiltzen du bizikleta eta biztanleriaren ia erdiaren ustez, hemendik eta bost urtera askoz gehiago edo dezente gehiago era- biliko dira bizikleta eta garraio publikoa.
1 F BIZKAIA MUGITU EGITEN DA 2 |hz“az MUG?TÆA?BIZKAIA
3
ZEIN DA EGUNGO EGOERA?
, I ÑOLA LORTUKO DUGU BIZKAIA I 4 ' BIZIKLETAZ MUGITZEA?
----------------------------------------------------- Page 12 -----------------------------------------------------
BIZIKLETAREN LIBURU ZURIA. BIZKAIA BIZIKLETAZ MUGITZEN DA
Bizkaiak aidez aurreko jarrera horren eta mugitzeko orduan bizikleta benetan erabiltzearen arteko bidea egin behar du orain. Bizikleta egunerokogarraiobidegisa erabiltzen dutenak, lanera, hezkuntza zentrora edoeros- ketak egitera joateko adibidez, gutxi dira oraindik. 2016. urtean lekualdaketen % 0,6 baino ez zen bizikletaz egin Bizkaian (18.495). Lekualdaketa gehienak oinez (% 48,4), autoz (% 32,3) eta garraio publikoan (% 16,8) egin ziren. Beste lurralde batzuekin alderatuta, bizikletaren erabilera baxu samarra da Bizkaian. Izan ere, Gi- puzkoan lekualdaketen % 2,5 bizikletaz egiten da eta Araban, berriz, lekualdaketen % 6,8 egiten da bizikletaz. Baina... gaur egun nork erabiltzen du bizikleta? Euskadin, bizikletaren erabilera altu samarra da gizon helduen artean (% 4,3koa da 7-19 urteko taidean eta % 4,5ekoa 20-44 urteko taidean), ia bikoitza, adin tarte ber- beretako emakume taldeekin alderatuta (% 2,2ko erabilera 7-19 urteko taidean eta % l,8koa 20-44 urteko taidean). Mugitzeko bizikleta erabiltzen duen adineko pertsona kopurua (65+) oso baxua da (gizonen kasuan % 0,4 eta emakumeen kasuan % 0,2). Horrenbestez, momentu honetan bizikleta leku batetik bestera joateko erabiltzen duen pertsona gizon gaztea da.
Bizkaia bizikletentzako azpiegituren sarea eratuz joan da '2003-2016 Bizikleta Plan Nagusiaren” bidez eta udalerrien esfortzuari esker. Orain arte egindako inbertsioak bizikletaz ibiltzeko bideak (gutxi gorabehera 350 km egin dira eta beste 500 km egitea aurreikusten da), trafiko mistoa duten eremuak, bizikletentzako aparkalekuak eta erabilera publikoko bizikletak alokatzeko programak egiteko erabili dira.
Lurralde gisa, Bizkaiak bizikletan ibiltzeko bideen lurralde-sarea osatzeko Ian egin du urteotan, bizikleta bi- dezko mugikortasuna sustatzeko xedez. Bizikleta Plan Nagusia (BPN, 2003. urtekoa) onetsi zenean, bizikle- ta-bideek ez zuten 50 km-ko luzera osoa gainditzen Bizkaiko lurraldean zehar. PBN defmitzeak 364 km-ko oinarrizko sarearen diseinua eman zion Bizkaiari, 9 bizikleta-ardatzetan antolatuta.
1 F BIZKAIA MUGITU EGITEN DA
0 V ZERGATIK NAHI DUGU BIZKAIA z F BIZIKLETAZ MUGITZEA?
3
ZEIN DA EGUNGO EGOERA?
. I ÑOLA LORTUKO DUGU BIZKAIA I 4 F BIZIKLETAZ MUGITZEA?
----------------------------------------------------- Page 13 -----------------------------------------------------
BIZIKLETAREN LIBURU ZURIA. BIZKAIA BIZIKLETAZ MUGITZEN DA
Oraindikeraikitze bidean badagoere, bizikleta-sare etengabea eta gero eta lotuagoa lortzea da erronka. Horrek esan nahi du azpiegituraren parte guztiak ondo konektatuta egon behar direla, a puntutik b punturaino bizikle- tazjoatea errazagoa izan dadin.
Orain arte Bizkaiak bizikletaz ibiltzeko azpiegitura ezartzeko gidalerro batzuk izan ditu eta horietan oinarritu du  ” bizikletentzako azpiegituren arloko jardunbide egokien ba- I ¡abide eraginkorra izan da 2003. urteaz geroztik. Kontsultarako liburu teknikoa da, plangintza mailan bizikletaren erabilera sustatzeko edo bizi kletan ibiltzeko azpiegiturak gaitzeko. Izan ere, azpiegitura horiek berritzea eta garai berrietara egokitzea haien eraginkortasuna bermatzen jarraitzeko aurrerapauso garrantzitsua ¡zango da.
Oro har, bizikletaren erabileraren gaineko ikuspegia bizikletan ibiltzeko azpiegiturak sortzera mugatu da eta neurri txikiago batean, aparkalekuak egitera. Horrek guztiak bizikletaren erabilera sustatzeko ezinbestekoa iza- ten jarraitzen duen arren, Bizkaiak i kuspegi osoagoa behar du, non abiapuntua eskaera ¡zango baita (potentzia- la), bizikletan ibiltzeko azpiegituraren eta aparkalekuen eskaintza izan ordez.
Horretarako, hobeto identifikatu behar ditugu txirrindulari potentzialak. Bizikletaren erabilera potentzialaren inguruko ikuspegi orokorra daukagu baina ez ditu barne hartzen xede ditugun taldeak, haien beharrizanak eta nahiak. Momentu honetan ez da nahikoa erabi Itzai le talde potentzialak ezagutzea baina ezinbestekoa da, gure esfortzuak eraginkorragoak izan daitezen.
Bizkaiko plangintzan ageri den kilometro kopurua hazi egin da, udalerriak tokiko bizikleta-sareen garapenean eta plangintzan in pl ikatu direlako batez ere. Aldundiaren eta udalerrien arteko lankidetza eraginkorra da lurral- de gisa ditugun balio nagusietako bat eta Bizkaian bizikleta bidezko mugikortasuna bultzatzeko motibazio na- gusia ere bada. Lankidetza-bideak irekita egon behar dira eta beste bide batzuk ere ireki behar dira, adibidez, ahalmenaren eta ezagutzaren arloetan. Plan hau jarduteko modu bat partekatzeko hasierako urratsa da, gero eta bizkaitar gehiagok bizikleta aukera dezaten eguneroko lekualdaketetarako.
Bizikleta-ibilbideak diseinatzeko gidaliburua
1 P BIZKAIA MUGITU EGITEN DA
2
V ZERGATIK NAHI DUGU BIZKAIA ' BIZIKLETAZ MUGITZEA?
3 ZEIN DA EGUNGO EGOERA?
V ÑOLA LORTUKO DUGU BIZKAIA r
f BIZIKLETAZ MUGITZEA?
----------------------------------------------------- Page 14 -----------------------------------------------------
----------------------------------------------------- Page 15 -----------------------------------------------------
4. ÑOLA LORTUKO DUGU BIZKAIA BIZIKLETAZ MUGITZEA?
Bizkaiko Foru Aldundia izanda, bizikletaren erabilera sustatzeaz gain, gure lurraldeko bizi-kalitatea hobetzen lagun dezan ere nahi dugu. Hori lortzeko modu bakarra egungo egoera errespetatzea da (3. kapitulua), gure be- rezitasunetara egokitzen den ikuspegi batetik. Lehenengo helburua Bizkaiak bizikleta ere eguneroko bizitzara- ko garraiobide seguru eta eroso gisa aukeratzea da eta beraz, bizikleta erabiltzen duten pertsonei esker Bizkaia leku hobea izatea.
1 f BIZKAIA MUGITU EGITEN DA
0 tZERGATIK NAHI DUGU BIZKAIA o
2 ’ BIZIKLETAZ MUGITZEA? J
ZEIN DA EGUNGO EGOERA?
4
ÑOLA LORTUKO DUGU BIZKAIA
BIZIKLETAZ MUGITZEA?
----------------------------------------------------- Page 16 -----------------------------------------------------
BIZIKLETAREN LIBURU ZURIA. BIZKAIA BIZIKLETAZ MUGITZEN DA
4.1 TXIRRINDULARIAREN ALDEA ULERTUZ
Bizikletaren kultura bultzatzea eta saritzea da helburua. Hori lortzeko, Bizkaiaren eta bertako biztanleen ezauga- rrietan oinarritzen da ikuspegia. Bizkaiko pertsonei bizikleta eguneroko garraiobide gisa aukeratzeko askatasuna ematea da kontua. Horretarako, bizkaitarren nahiaketa beharrizanak berebizikoakdira ikuspegiaren baitan.
Bizikletaz bidaiatzen duten pertsonek ezaugarri, beharrizan eta nahi desberdinak dituzte, beste garraiobideren bat erabiltzen duten pertsonen aldean. Garrantzitsua da horiek guztiak kontuan hartzea, bizikletaren erabilera bultzatzeko edozein neurri hartzekoorduan. Pertsona hauek:
• Beste modu batera hautematen dute leku batetik bestera joateko behar den denbora. Leku batetik bestera bizikletaz joateko behar den denbora beste garraiobide batzuetan bidaiatzen denean baino modu positiboa- goan hautematen da. Horrek esan nahi du lekualdatzeko behar den denbora ez delà ibilbidea aukeratzeko orduan kontuan hartzen den gauza bakarra, horrek garrantzitsua izaten jarraitzen duen arren.
• Bestelako ibilbideak nahiago dituzte. Erosotasuna, bidaiaren esperientzia eta ingurua faktore garrantzitsuak dira eta horregatik izaten dira erakargarriagoak ibilbide batzuk. Estres-faktoreen ondorioz, ibilbide batzuk ez dira horren erakargarriak izaten eta batzuetan guztizgalarazten dute bizikletaren erabilera. Pertsonek traliko-e- goera jakin batzuk konpondu ezin dituztenean agertzen da estresa. Bidegurutzeak estresa eragiten duten ohiko lekuak izaten dira, ondo ikustea ahalbidetzen ez dutenean eta behar besteko babesa eskaintzen ez dutenean.
• Kaltebera samarrak dira. Txirrindularia ez dago babestuta istripuen aurrean (kaskoaz aparte). Txirrindulariak ez dauka moteltze-eremu hori eta hain zuzen ere azpiegiturari gehi dakioke, kolpea ahal beste murrizteko. Kalteberatasunaren ondorioz, txirrindulariak ezin dira inoiz abiadura handia daramaten ibilgailuekin edo erre- pideko garraio astunarekin nahastu.
1 P BIZKAIA MUGITU EGITEN DA 2 F BraW^^MUGTÆA?BIZKAIA 3 F ZEIN DA EGUNG0 EG0ERA?
4
ÑOLA LORTUKO DUGU BIZKAIA
BIZIKLETAZ MUGITZEA?
----------------------------------------------------- Page 17 -----------------------------------------------------
• Muskuluek eraginda funtzionatzen duen ibilgai lua da bizikleta. Bi- zikletan joateak energía kontsumitzen du eta ahal den neurrian, aldapa handiak ekidin beharko lirateke. Bizkaiko orografía izurtua denez eta garaiera-alde handiak daudenez, erronka galanía izan daiteke. Bizikleta elektrikoak oztopo hori gainditzeko aukera bat izan daitezke baina hala ere, txirrindu lariek nahiago dituzte aldapa gutxiko ibilbideak.
• Bizikletan ibiltzea jarduera soziala da. Horrek esan nahi du disei- nua behar bezain zabala izan beharko litzatekeela, jendea bizikle¬ tan batera joateko, bereziki aisia Id ¡an bizikleta asko erabiltzen den ibilbideetan eta ikastetxeetaraino doazen ibilbideetan. Hórrela, gurasoak bizikletaz joan daitezke seme-alabekin batera eta segur- tasunez gida ditzakete.
• Txirrindulari mota asko daude eta bizkaitar guztientzako diseinua izateak esan nahi du haurrak eta adineko pertsonak ere kontuan hartu direla. Izan ere, gizatalde horiek beharrizan desberdinak di¬ tuzte, egunero lanera bizikletaz doazen txirrindu larien aldean. Adi¬ neko pertsonen gaitasun fisikoak mugatuak dira; haurren kasuan, aldiz, esperientzia gutxiago dute eta ez dira haien inguruaz horren- bestejabetzen.
1 f BIZKAIA MUGITU EGITEN DA
0 tZERGATIK NAHI DUGU BIZKAIA o
2 ’ BIZIKLETAZ MUGITZEA? J
ZEN DA EGUNGO EGOERA?
----------------------------------------------------- Page 18 -----------------------------------------------------
BIZIKLETAREN LIBURU ZURIA. BIZKAIA BIZIKLETAZ MUGITZEN DA
4.2
IKUSPEGI KUSTOMIZATUA
Jendeak bizikleta erabiltzeko, haien nahiak eta beharrizanak errespetatu behar ditugu. Arestian adierazi dugun legez, gauza batzuek txirrindulari guztientzat balio dute, edo talde handi batzuentzat behintzat (lanera bizikle- taz doazen pertsonak, adineko pertsonak, haurrak, etab.). Dena den, pertsona horietako bakoitzak bere moti- bazioak eta mugak ditu, eta horiek baldintzatzen dute bizikletaren erabilera. “Bizikleta-trafikoaren semaforoa" terminoa erabiltzen dugu norbaitek bizikleta erregulartasunez erabiltzeko dagoen aukera zehazteko. Faktore bat edo gehiago gorri daudenean, litekeena da pertsona horrek bizikleta ez erabiltzea. Argi guztiak berde dau- denean, litekeena da pertsona horrek bizikleta erregulartasunez erabiltzea.
BEHARBADA
Ezdu bizikletaz
gozatzen Biz-
kaiko trafi koan
Zenbaiter-
emutanerabil
dezake bizikle¬ ta (parkeetan, adibidez)
Instalazio batzuk daude
Bizikleta bat lor dezake (bizikleta publikoak alokatuz, adi¬ bidez
Noizean behin bi¬ zikleta erabiltzeko arrazoiakdaudela ustedu
Bizikleta
erabiltzeakirudi
neutroa ematen du
Bizikleta
erabiltzeakirudi
txarra ematen du
Ustedu ezdagoela bizikleta erabiltzeko arrazoirik
Ez zaioBizkaiko
trafi koan
bizikleta erabiltzea gustatzen
1 F BIZKAIA MUGITU EGITEN DA 2 BraKŒWMUGTZEA?612^1* 3 F ZEIN DAEGUNGO EGOERA?
ÑOLA LORTUKO DUGU BIZKAIA 1
BIZIKLETAZ MUGIT/EA.-  I
----------------------------------------------------- Page 19 -----------------------------------------------------
BIZIKLETAREN LIBURU ZURIA. BIZKAIA BIZIKLETAZ MUGITZEN DA
Zalantzarik gabe, faktore horiek desberdinak ¡zango dira pertsonaren eta tokiaren arabera. Baliteke pertsona batek trafikoarekin bizikleta erabili ahal izatea eta beste batek erabili ezin ¡zatea. I kuspegi horretatik abiatuz, hobeto ezagutu ahalko ditugu xede ditugun taldeak eta talde horiek bizikleta erabili ahal izateko har daitezkeen neurri eraginkorrak. Ondorioz, bizikleta erabiltzen dutenen errealitatera hobeto egokitzen den ikuspegia ¡zan¬ go genuke. Honako hauek dira xede ditugun talde nagusiak: lantokira lokomozio-baliabide desberdinak erabiliz joaten diren pertsonak, haurrak eta adineko pertsonak.
1 BIZKAIA MUGITU EGITEN DA 2 F BMKŒTA/TlÜaTÆA?BIZKAIA 3 F ZEIN DA EGUNG0 EGOERA?
4
ÑOLA LORTUKO DUGU BIZKAIA
BIZIKLETAZ MUGITZEA?
----------------------------------------------------- Page 20 -----------------------------------------------------
BIZIKLETAREN LIBURU ZURIA. BIZKAIA BIZIKLETAZ MUGITZEN DA
Azpiegituren arloan, xede talde horientzako plangintza egiteak bizikletaren erabilera mota guztiak barne hartzen dituen plangintza egitea esan nahi du. Helburu jakin ba- tekin egiten diren lekualdaketak, erosketak egitea eta la- gunak edo senideak bisitatzea adibidez, ez dira xede talde bakarrera mugatzen. Hala ere, haurrentzako eta adineko pertsonentzako plangintza egiten dugunean, txirrindulari mota gehienentzat balio duen kalitate-maila altua lortzea dagure helburua.
Motibaziozko faktoreen eta oztopoen inguruko gauzak konpontzeko,neurridesberdinakhartu behardira.Azpiegi- tura-arloko neurriak (4.3), bizi kleta-sareari eragiten dioten neurriak (4.4) eta aparkalekuei eragiten dieten neurriak (4.5) gaitasunekin eta instalazioekin zerikusia dute neurri handi batean, eta gogobetetasunarekin neurri txikiago ba¬ tean. Bizikleta publikoen alokairua (4.6) bizikleta pribatuen faltari aurre egiteko modu bat da eta sustapenerako, hez- teko (4.7) eta irudia hobetzeko neurriek (4.8) eragina izan dezakete kontzientziazioaren eta gogobetetasunaren fak- toreetan. Era berean, hezkuntzaren (4.7) helburuetako bat da pertsonen gaitasunak hobetzea, egungo trafikoan bizi¬ kleta erabiltzeko aukera izan dezaten.
1 f BIZKAIA MUGITU EGITEN DA 2 rBraKl^feNMUG?TZ^?BIZKAIA
3
4
ÑOLA LORTUKO DUGU BIZKAIA
BIZIKLETAZ MUGITZEA?
----------------------------------------------------- Page 21 -----------------------------------------------------
BIZIKLETAREN LIBURU ZURIA. BIZKAIA BIZIKLETAZ MUGITZEN DA
4.3 AZPIEGITURA
Bizkaitarrek bizikleta erabiltzea ahalbidetzeko funtsezko neurrietako bat da bizikletentzako azpiegitura. Azpie¬ gitura horrek nahi dugun ka I itate-mai la izan dezan, honako printzipioak errespetatuko ditugu hura diseinatzeko orduan:
• Azpiegitura-sarea koherentea da eta garraio publikoarekin lotzen ditu jatorriak, helmugaketa konexioak. Hel- mugak lanarekin edo hezkuntzarekin erlazionatuta egon litezke baina beste helmuga batzuk ere egon litezke, hala ñola el ikagai dendak, eguneko zentroak, dendak orokorrean, eta abar.
• Bizikletentzako azpiegiturak ahalik eta ibilbiderik zuzenena eskaintzen du (ahalik eta itzulinguru gutxien emanez).
• Bizikleta-sarea ingurua kontuan hartuta diseinatzen da, harekin bat egin dezan. Hórrela, erakargarri egiten du bizikletaren erabilera. Horrek ahal den neurrian erabiltzaileen segurtasun sentsazioa bermatzea ere dakar.
• Bizikletentzako azpiegiturak segurtasun baldintza egokiak eta arriskuarekiko zein substantzia arriskutsueki- ko (isurpenak, adibidez) gutxieneko esposizioa bermatzen ditu.
• Bizikletentzako azpiegiturak erosotasuna bermatzen du, eragozpenak (bibrazioak, aldapa handiak, beste tra- fi ko batzuek eragindako zarata) eta atzerapenak izugarri murriztuz.
Printzipio horien garrantzia eta ikuspegia aldatu egiten dira xede taldearen arabera. Jarraian printzipioen ga- rrantzia deskribatu dugu xede talde nagusi bakoitzaren kasurako (3 izarrek garrantzi handiena adierazten dute; izar bakarrak, berriz, garrantzi txikiagoa).
1 P BIZKAIA MUGITU EGITEN DA 2 F BraW^^MUGTÆA?BIZKAIA 3 F ZEIN DA EGUNG0 EG0ERA?
4
NO LA LORTUKO DUGU BIZKAIA
BIZIKLETAZ MUGITZEA?
----------------------------------------------------- Page 22 -----------------------------------------------------
BIZIKLETAREN LIBURU ZURIA. BIZKAIA BIZIKLETAZ MUGITZEN DA
Haurrak
•••
Haurrak oraindik bizikletan ibiltzen eta trafikora ohitzen ikasten ari direnez, azpiegitura badaezpadakoa izan beharko litzateke eta adibidez, abiadura-aldaketak ez lirateke istripu larrien berehalako kausa izan beharko. Hori dela-eta, garrantzitsua da azpiegitura be- har bezain zabala eta bereizia izatea eta aldi berean bizikletaren erabilera sozialerako bal io ahal izatea (haurrek eta gurasoek elkar- ren ondoan joateko aukera izan dezatela). Azpiegitura ahal bezain uniformea eta aurrez ikusteko modukoa izan beharko litzateke, zer espero dezakegun jakin ahal izateko. Gizartearen segurtasuna dela- eta, "erakargarria” terminoa faktore garrantzitsua da talde honent- zateta bereziki gurasoentzat. Diseinuarekin hobedaiteke gizartear¬ en segurtasuna (argiteria, ihesbldeak, ibilbide masifikatuak) baina baita beste neurri batzuen bitartez ere, hala ñola oinarri seguruak sortzea edo taidean joatea (heldu batekgidatuta, adibidez).
1 P BIZKAIA MUGITU EGITEN DA 2 FeZIKLErAZ^
S?TÆA?BIZKAIA 3 F ZEIN GA ECUNCO ECOERA?
4
ÑOLA LORTUKO DUGU BIZKAIA
BIZIKLETAZ MUGITZEA?
DESKRIBAPENA
EROSOTASUNA
• •
a puntutik b puntura azkareta zuzeneanjoan ahal izateko lehentasu- na eta beraz, bizitegi-eremuak lantokiekin eta garraio publikoarekin konektatzen dituen sare koherentea. Horrek kontuan hartzen du gutxieneko atzerapena (erosotasunaren parte da), semaforoetan adi- bidez. Segurtasuna baldintza bat da baina azpiegituraren diseinuan eskatzenden segurtasuna haurrentzateta adineko pertsonentzat es- katzen dena baino baxuagoa da, nolabait esatearren. Horrenbestez, talde horrentzat onargarriagoa da azpiegitura partekatzea (baldintza batzuekin, ikusi jarraian).
----------------------------------------------------- Page 23 -----------------------------------------------------
BIZIKLETAREN LIBURU ZU RIA. BIZKAIA BIZIKLETAZ MUGITZEN DA
Adineko
pertsonak
Oro har, adineko pertsonak bide publikoak erabiltzen dituzten beste pertsona batzuk baino kalteberagoak dira eta ez dira horren egon- korrak. Xedetalde honi istripu bat gertatzen zaionean, sarritan beste taldeei baino kalte handiagoa eragiten dio eta beraz, talde honent- zat oso garrantzitsuak dira segurtasuna eta erosotasuna. Adineko pertsonek esperientzia dute trafikoaren arloan baina denbora eta espazioa behar dituzte egoera behatzeko eta erreakzionatzeko. Es- pazio hori babes irlak eta biratzeko espazio zabala izan litezke. Talde honen kasuan bereziki, oztopoak ekidin beharko lirateke. Izan ere, sarritan oztopohoriek eragiten dituzte istripuaketa ez ibilgailu batek. Aldapa handiak ekidin beharko lirateke, gerta bailiteke talde honen in¬ dar muskularra aldapa horiek igotzeko bestekoa ez izatea. Dena den, gizartearen segurtasuna oso garrantzitsua da; izan ere, talde honen jarduerak ez dira hainbestean ordutegiaren araberakoak izaten eta ilun dagoenean bizikletan ibiltzea ekidin dezakete.
PERTSONA GUZTIENTZAKOAZPIEGITURAK
Pertsona bakoitzak modu desberdinean erabiltzen du bizikleta, kausen konbinazio konplexu baten ondorioz ziu- rrenik, baina badirudi azpiegitura seguru eta banatua sortzea bizikleta erabiltzeko orduan agertzen den irisgarrita- sun- eta segurtasun-arrakala ixteko modu eraginkorra delà, Holandaren eta Danimarkaren tankerako herrialdee- tan erakutsi den bezalaxe. Guztiontzako bizikleta-azpiegitura bat diseinatzen badugu (eta ez bakarrik lantokira bi- zikletaz joaten diren pertsonentzat), toki batetik bestera bizikletaz joatearen aldeko hautua egitea ahalik eta jende gehienarentzat posible izatea ¡zango da gure helburua, adina, klase soziala edo generoa gorabehera. ■
1 J BIZKAIA MUGITU EGITEN DA 2 MUGETZEA?6'2™* 3 F ZEIN DA EGUNGO EGOERA?
4
NO LA LORTUKO DUGU BIZKAIA
BIZIKLETAZ MUGITZEA?
----------------------------------------------------- Page 24 -----------------------------------------------------
BIZIKLETAREN LIBURU ZURIA. BIZKAIA BIZIKLETAZ MUGITZEN DA
Bizikleta gure mugikortasun sistemaren parte da eta txirrindulariek, gainerako garraiobideetan bezalaxe, es- pazio publikoa erabiltzen dute eta bide publikoen gainerako era bi Itza i leeki n harremanetan egoten dira. Txirrin- dularien eta motordun ibilgailuen arteko harremana delikatua da eta arrêta berezia jarri behar zaio. Ikuspegi egokia oinarri hartuta, bide publikoen erabiltzaile guztiek izan beharko lukete segurtasunez eta erosotasunez mugitzeko aukera. Horrek honako hau esan nahi du:
• Txirrindulariek eta beste ibilgailu batzuek (motordunek) bide publikoa parteka dezakete, baldintza hauek be- tetzen badira:
- Abiadura-desberdintasunak mugatuta badaude (gehieneko abiadura 30 km/h-koa ¡zango litzateke era¬ biltzaile guztientzat).
- Motordun ibilgailu kopurua mugatuta badago (gutxi gorabehera motordun 2.500 ibilgailu egunean, ho- rixe da bidegorririk gabeko bide publikoa partekatzeko gehieneko kopurua).
• Hórrela ez bada, honako aukera hauek daude:
- Motordun ibilgailuen abiadura-desberdintasunak eta haien bolumenaren eta/edo kopuruaren aldea murriztea.
- Bizikletentzako aparteko azpiegitura jartzea.
- Beste i bi I bide bat sortzea.
• Azpiegiturak nahi den bezala portatzera behartu beharko lituzke erabiltzaileak (konturatu gabe). Abiadura murrizteko seinaleak erabiltzeaz gain, diseinuak automatikoki erabiltzaileen abiadura murrizten duela ere bermatu behar dugu (adibidez, galtzadaren azalera kontuan hartuta, estuguneekin, kurbekin).
• Oro har, azpiegitura prebentziozkoa izan beharko litzateke, giza akatsak gertatzen badira-edo, eta gaitasun desberdinak hartu beharko I irateke kontuan. Konplexutasuna mugatua izan beharko litzateke eta erroreek ez
1 P BIZKAIA MUGITU EGITEN DA 2 F BraW^^MUGTÆA?BIZKAIA 3 F ZEIN DA EGUNG0 EG0ERA?
4
ÑOLA LORTUKO DUGU BIZKAIA
BIZIKLETAZ MUGITZEA?
----------------------------------------------------- Page 25 -----------------------------------------------------
BIZIKLETAREN LIBURU ZURIA. BIZKAIA BIZIKLETAZ MUGITZEN DA
lituzkete berehalaxe istripuak eragin beharko (istripu larriak). Horrek zera esan nahi du, esate baterako: bizi- kletentzako azpiegitura behar bezain zabala izan beharko I itzateke, oztopo gutxirekin eta espazio eta denbora nahikoarekin, bide publikoen erabiltzai leek harremanetan egoteko eta haien artean erantzuteko aukera izan dezaten.
Txirrindularien babesa are garrantzitsuagoa da bidegurutzeetan eta biribilguneetan. Puntu horien diseinua konplexu samarra izan ohi denez, erraz bihur daitezke txirrindularientzako itogune. Bidegurutze eta biribilgu- ne babestuak diseinatzen dira txirrindu lariak bide publikoen beste erabiltzaile batzuengandik babesteko eta babestu gabeko bidegurutzeak baino seguruagoak dira.
Babestutako bidegurutzearen adibidea
1 P BIZKAIA MUGITU EGITEN DA 2 FBraW^^MUGTÆA?BIZKAIA 3 F ZEIN DA EGUNG0 EG0ERA?
4
ÑOLA LORTUKO DUGU BIZKAIA
BIZIKLETAZ MUGITZEA?
----------------------------------------------------- Page 26 -----------------------------------------------------
BIZIKLETAREN LIBURU ZURIA. BIZKAIA BIZIKLETAZ MUGITZEN DA
Bide publikoa beste erabiltzaile batzuekin partekatzearen kasuan:
• Bizikletan ibiltzeaetaoinezjoatea konbina daitezke bide publiko berean, beti ereoinezkoen kopurua mugatua bada. Bide publiko jakin batean oinezkogutxi egotea aurreikusten bada, txirrindulariekin nahas daitezke, bide publikoa behar bezain zabala baldin bada.
• Bizikletaren antzeko ibilgai luak daude. Bizikleta "arruntez” gain, bizikleta elektrikoak, pedalei eragiten lagun- tzen duten bizikleta elektrikoak, triziklo erako jarlekua duten bizi kletak, patin elektrikoak, alokairuko bizikle- tak eta beste hainbat aldaera ikusten ditugu. Ibilgailu horiek guztiek eska lezakete bizikletentzako azpiegitu- ran zehar ibiltzeko baimena. Posible denean, bizikletaren antzeko ibilgailu desberdinek erabiltzeko moduko azpiegitura sortzea da gure helburua. Ibilgailu batek bizikletentzako azpiegitura erabiltzeko aukera gainerako erabiltzaileentzat arriskutsua edo ezatsegina ez izatea da abiapuntua.
BIDE PUBLIKOEN ERABILTZAILE KALTEBEREN BABESA HELSINKIN ETAOSLON
Nazioarteko hainbat adibidek erakusten dute antzeko ikuspegiak daudela, kontuan hartzeko modukoak, bai se- gurtasunaren arloan eta bai bizikletaren erabileraren sustapenaren arloan. Helsinkin eta Oslon lehentasuna eman zitzaion bide publikoak erabiltzen dituzten pertsona kalteberak babesteari eta 2019an ez zen txirrindu- laririk, oinezkorik edo haurrik hil trafiko arrazoiengatik. Hainbat neurriren ondorioa da emaitza hori (arestian aipatu ditugun neurriak, esaterako). Neurri horiek motordun ibilgailuetatik babesten dituzte bide publikoen era¬ biltzaile kalteberak, istripuak gertatzeko aukerak murriztuz eta istripuen eragina mugatuz. ■
1 P BIZKAIA MUGITU EGITEN DA 2 F BraW^^MUGTÆA?BIZKAIA 3 F ZEIN DA EGUNG0 EG0ERA?
4
ÑOLA LORTUKO DUGU BIZKAIA
BIZIKLETAZ MUGITZEA?
----------------------------------------------------- Page 27 -----------------------------------------------------
BIZIKLETAREN LIBURU ZURIA. BIZKAIA BIZIKLETAZ MUGITZEN DA
4.4 BIZIKLETA-SAREA
Bizikleta denok batera erabiltzeko balia daitekeen azpiegitura osoari esaten diogu bizikleta-sarea. Guk lortu nahi dugun sareak jatorrizko puntuak (etxebizitzak eta garraio publikoa, adibidez) eta helmugak (ikastetxeak, lantokiak, dendak, garraio publikoa eta aisialdirako bizikleta-ibilbideak, adibidez) lotzen ditu. Sare honetan 3 maila bereizten ditugu:
• Lurralde-sarea lekualdaketa luzeagoak (30 km-ra bitartekoak) egiteko ibilbideek osatzen dute, bidaia ahalik eta azkarren eta erosoen egiteko diseinatu direnak. Normalean i bi I bide horiekjatorrizko eta helmugako puntu handiak lotzen dituzte (eta baita puntu interesgarri txikiagoak eta ertainak ere) eta auto bidezko lekualdake- tak bizikleta bidezko lekualdaketekin ordezkatzeko potentziala dute.
• Tokiko sarea jatorrizko eta helmugako puntu garrantzitsuak lotzen dituzten ibilbideek osatzen dute. I bil bide horiek auzoak, herriak eta hiriak konektatzen dituzte normalean.
• Oinarrizko sarea tokiko bide publikoek osatzen dute, bizikletaz mugitzeko erabil daitezkeenak.
Maila horietan guztietan aplikatuko dira diseinurako printzipioak eta gidalerroak. Hala ere, izaera bera eta tes- tuingurua kontuan hartuta, diseinua eta lehentasunak desberdinak ¡zango dira. Oro har, lurralde-sarearen eta tokiko sarearen kasuan, apurka-apurka txirrindulariak atzeratuko dituzten bidegurutze seguruekin bereizitako azpiegitura bat garatzean zentratuko gara; oinarrizko sarearen kasuan, berriz, bizi kleten trafikoa eta autoen tra- fikoa konbinatuko dira posible izanez gero, eta beharrezkoa denean bizikletentzako azpiegitura bereiziko da.
1 P BIZKAIA MUGITU EGITEN DA 2 F BraW^^MUGTÆA?BIZKAIA 3 F ZEIN DA EGUNG0 EG0ERA?
4
ÑOLA LORTUKO DUGU BIZKAIA
BIZIKLETAZ MUGITZEA?
----------------------------------------------------- Page 28 -----------------------------------------------------
BIZIKLETAREN LIBURU ZURIA. BIZKAIA BIZIKLETAZ MUGITZEN DA
Lurralde-sarearen eta tokiko sarearen artean ez dago zertan desberdintasunik egon behar diseinu-arloan. Txi- rri nd u lariak gauza bera ikusi eta sentitu beharko luke gutxi gorabehera. Aha I i k eta esperientzia onena berma- tzeko, lurralde-ibi I bideak eta tokiko i bi I bideak antolatzeko orduan hainbat kontzeptu hartu behar dira kontuan:
• I bilbidea ahal bezain zuzena bada, erabiltzailea azkarrago eta esfortzu gutxiago eginda iritsiko da A puntutik B puntura. Zuzeneko ibilbideakerakargarriago egitendu bizikleta-bidea: bidea zenbat eta laburragoa izan, or¬ duan eta errazagoa izango da erabi Itzai le potentzialak eguneroko lekualdaketetarako bizikleta aukeratzea.
I bilbide bat ahalik eta zuzenena izateko hainbat aukera daude: Beste azpiegitura lineal bat jarraitzea (trenbi- dea, autopista...) oso aukera zuzena izan daiteke. Dena den, estrategikoki kokatutako tunelak eta zubiak txi- rrindularientzako “lasterbideak” dira eta are gehiago murriztu ditzakete ibil bidearen distantzia eta hura egi- teko bidea, bizikleta are aukera erakargarriagoa bihurtuz.
• Etenaldiek (gelditzeko edo abiadura nabarmen moteltzeko obligazioak) kalte egiten diote lurraldeko zein to¬ kiko ibil bideen eraginkortasunari. Aide batetik, ibi I bide horiek egiteko denbora gehiago behar izatea dakarte, behin eta berriz gelditzen eta azeleratzen egon behar delako; bestetik, energiaren gastua eta ibil bideen irre- gulartasuna handitzen dira. I bi I bide batean etenaldi asko egin behar badira, lekualdaketa motelagoa, zailagoa eta deserosoagoa izango da. Anbiziorik handiena litzateke kilometro bakoitzeko geldialdi kopurua 0 izatea. Nazioarteko eredu gehienen errealitatea eta aukerak d irela-eta, gehieneko geldialdi kopurua 0,4 edo 0,5 ar- tekoa izaten da kilometro bakoitzeko, eta abiaduraren arabera kalkulatzen bada, ez dezala batez besteko abia¬ dura 20 km/h-tik behera jaistera behartu i bi I bid e bakoitzean.
1 P BIZKAIA MUGITU EGITEN DA 2 F BraW^^MUGTÆA?BIZKAIA 3 F ZEIN DA EGUNG0 EG0ERA?
4
ÑOLA LORTUKO DUGU BIZKAIA
BIZIKLETAZ MUGITZEA?
----------------------------------------------------- Page 29 -----------------------------------------------------
BIZIKLETAREN LIBURU ZURIA. BIZKAIA BIZIKLETAZ MUGITZEN DA
• Espazioa mugimendu azkarreko motordun ibilgailuekin partekatzeak arriskuan jartzen du segurtasuna. Kul- tura eta hezkuntza dira bizikidetzarako neurririk onenak baina askotan beharrezkoa izaten da txirrindulariak eta motordun ibilgailuak banatzea. Erabaki hori trafikoaren abiaduraren eta bolumenaren araberakoa izaten da nagusiki. Motordun ibilgailuak sarritan pasatzenez badira etaastirogidatzen badute.txirrindularieksegur- tasunez parteka dezakete galtzada haiekin. Trafikoaren abiadura eta bolumenaareagotuzdoazen heinean, be- relzketa egiteko beharrizana ere areagotuz doa. Hala ere, segurtasun erreala eta hautemandako segurtasuna trafiko-egoeraren konplexutasunaren (bidegurutzeak, aparkalekuak...), inguruaren, kulturaren, bide-hezkun- tzaren edo bizikleta-trafikoaren beraren bolumenaren araberakoa izan daiteke.
• Aurreko puntúan azaldu den bezalaxe, lurralde-sareak zein tokiko sareak erosotasunez hartu behar dute aha I i k eta txirrindulari kopuru handiena, haietako bakoitzak bizi kletan ibiltzeko duen gaitasun eta trebetasun maila gorabehera. Hori errazago egiteko, bizikleta-bide baten za baiera txirrindulari azkarrenek motelenak au- rreratzea ahalbidetzeko modukoa izan behar da. Txirrindulariak sozialak direnez eta haien artean hitz egitea gustatzenzaienez, ibilbidearen zati handi batean posible izan beharko litzateke bata bestearenondoanjoatea. Gidalerro gehienek 4 metroko zabalera gomendatzen dute bi norabideko i bi I bid eetara ko eta 2,5 - 3,0 metroko zabalera norabide bakarreko ibilbideetarako. I bilbide horien gutxieneko zabalera 3 metrokoa eta 2,0- 2,5 me- trokoa izan daiteke, hurrenez hurren. Bizikleta batek erosotasunez zirkulatzeko gutxi gorabehera 1 metroko zabalera behar duelako suposizioan oinarritzen dira mugak.
• Garrantzitsua da kontuan izatea oztopoak (zutabeak, hesiak, zuhaitzen adarrak...) txirrindulariaren segurta- sunerako arriskutsuak direla.
1 F BIZKAIA MUGITU EGITEN DA
2 PbIzIKI^ 3 ZEIN DA EGUN GO EGO ERA?
4
ÑOLA LORTUKO DUGU BIZKAIA
BIZIKLETAZ MUGITZEA?
----------------------------------------------------- Page 30 -----------------------------------------------------
BIZIKLETAREN LIBURU ZURIA. BIZKAIA BIZIKLETAZ MUGITZEN DA
• Txirrindulariaren segurtasunerako, bizikletan argiak izatea gomendatzen da, atzean zein aurrean. Hórrela, gainerako ibi Igailuek txirrindu lariak ikusi ahalko dituzte baina ezaugarri hori gorabehera, lurraldeko zein to- kiko ibilbideak behar bezain argiztatuta eta seinaleztatuta egon behar dira, kurbak, bidegurutzeak edo in- flexio-puntuak erraz ikusi ahal izateko. I slagailuak erabil daitezke, kalitate handiko marka horizontalak eta/ edoondoko lurrarekin kontrastatzen duten azalerako kolorea dutenak, argiteria neurri batean ordezkatzeko. Argiteriak gau ilunean ibilbidea ikus daitekeela bermatu behar du gutxienez; túnel, bidegurutze eta trafiko mistodun tarteak argiztatuta daudela; ertzetan edo erdibitzai lean marka horizontalak daudela, kurbetan eta oztopoak baino lehenago gutxienez; edo ibilbidea eta ohartarazpen-seinaleak islatza i leak direla.
Oinarrizko sarean esperientzia ona bermatzeko, garrantzitsua da plangintza egiten hasi aurretik zenbait kon- tzeptu kontuan izatea. Txi rri nd u la riak gainerako trafikotik noiz bereizi behar diren jakitea da erabakirik garran- tzitsuena. Hona hemen oinarrizko printzipioa: beharrezkoa denean bereizi eta posible den guztietan nahastu.
Txir ri nd u la riak garraiobideekin nahas daitezke neurri handi batean, honako baldintza hauek betetzen badira:
• Abiadura txikia: Gehienez 30 km/h.
• Bolumen txikia: Motordun ibilgailu kopuru txikia ordu/egun bakoitzeko.
• Pisu txikia; Salgai astunak garraiatzen dituen ibilgailurik eza.
1 P BIZKAIA MUGITU EGITEN DA 2 F BraW^^MUGTÆA?BIZKAIA 3 F ZEIN DA EGUNG0 EG0ERA?
4
ÑOLA LORTUKO DUGU BIZKAIA
BIZIKLETAZ MUGITZEA?
----------------------------------------------------- Page 31 -----------------------------------------------------
Baldintza horiek betetzen direnean eta beraz, txirrindularientza- ko azpiegitura espezifikorik behar ez denean, txirrindularientzako azpiegitura ikusezinak sortzen dira. Horietan ez da beharrezkoa baliabide batzuekin abiadura kudeatzea, bizikletentzako kaleekin (horietan ibilgailuak “gonbidatuak” izaten dira), eskola kaleekin edo motordun ibilgailurik gabeko auzoekin, esate baterako.
Ondorengo hauetan hartuko da bidegorriak gainerako trafikotik bereizteko erabakia:
• Abiadura-mugak 30 km/h-tik gorakoak direnean eta ka- leetan 30 km/h-tik gorakoak direnean, bolumen handiko ibilgailu astunaktartean egonda.
• Kaleetatik fisikoki bereizitako azpiegitura behar dute bizi- kletek, 50 km/h baino abiadura-muga altuagoekin.
• Kasu horietan, bidegurutzeak eta elkarguneak hirigintza- ko diseinuaren berebiziko pieza izan behar dira, seguruak izan daitezen.
1 J BIZKAIA MUGITU EGITEN DA 2 MUGETZEA?6'2™* 3 ZEIN DAEGUNGO EGOERA?
I
----------------------------------------------------- Page 32 -----------------------------------------------------
BIZIKLETAREN LIBURU ZURIA. BIZKAIA BIZIKLETAZ MUGITZEN DA
Holandako Gouda hi ria da ondo konektatutako bizikle-
ta-sareen adibidea. Eskualde mailako ibilbideen, hiriko ibilbideen eta autoen eta txirrindularien trafikoa se- gurtasunez konbinatzen duten eremu batzuen arteko konbinazioari esker, hiri osoa bizi kletaz mugitzeko ego- kia da eta gainera, inguruko udalerriekin eta landa-ere- muarekin konektatuta dago.
Gouda hiriko bizikleta-sarea
Adibide honek erakusten duenez, Goudan eskualde mailako zein hiriko ibilbideak oso ondo konektatuta
daude, hainbat agintaritza publiko sarearen zati des-
berdinez arduratzen badira ere. Gouda hiriko bizikleta
-sarea autoentzako sarea baino dentsoagoa bada ere,
hiriaren zati bat bakarrik hartzen du. Hala ere, hiriaren
gainerako zatian 30 km/h-ko abladura duten eremuak
daude eta horietan modu seguruan konbinatzen da
blzikleten eta autoen trafikoa. Hórrela, posible da hiri
osoan zehar bizikletaz eta segurtasunez mugitzea. Hori posible izateko, eraginkortasunez baretu da trafikoa, motordun trafikoa errepide arterialetan pilatuz eta bizitegi-eremuetan bolumena eta abiadura murriztuz, bl- deen erabiltzailea abiadura-muga errespetatzera behartzen duten kaleen diseinuaren bidez.
1 F BIZKAIA MUGITU EGITEN DA 2 rBraKl^feNMUG?TZ^?BIZKAIA
ZEN DA EGUNGO EGOERA?
4
ÑOLA LORTUKO DUGU BIZKAIA
BIZIKLETAZ MUGITZEA?
----------------------------------------------------- Page 33 -----------------------------------------------------
BIZIKLETAREN LIBURU ZURIA. BIZKAIA BIZIKLETAZ MUGITZEN DA
4.5 APARKALEKUA ETA MUGI KORTASUN MULTIMODALA
Azpiegituraz gain, txirrindu lariek aparkaleku seguruak eta praktikoak behar dituzte bizikletak uzteko. Bizikleten- tzako aparkalekuek irisgarritasuna hobe dezakete, bizikletaren erabilera susta dezakete eta bizikletak lapurrete- tatik eta kalteetatik babesten lagun dezakete. Oro har, bizikletentzako aparkalekuak ahal bezain praktikoak izan beharko lirateke eta haien ingurura ondo egokituta egon beharko lirateke, espazio publikora, sarritan. Horretarako bizikletentzako aparkalekuen kokapena eta ingurua kontuan hartzen dituen diseinua behar da.
Kokapen desberdinetara egokitzen diren hainbat aukera daude. Aukera horietako batzuk segurtasunean eta es- karian oinarrituta daude. Lortu nahi den segurtasun maila bizikletaren balioaren eta kokapenagatik eta orduagatik egon daitekeen lapurreta-arriskuaren eta/edo kalteak jasateko arriskuaren (egurats zabaiaren edo beste pertsona batzuen ondorioz, esaterako) araberakoa da. Bizikleta elektrikoak garestiagoak izaten dira normalean eta haien jabeentzat normalean are garrantzitsuagoa izaten da aparkatze-
ko eremu segurua izatea. Ordua eta kokapena ere garrantzitsuak dira; izan ere, bizikleta batek gau osoa aparkatuta emango badu edo kontrol sozial handink gabeko toki batean aparkatuta egongo bada, bizikletentzako aparkalekuen segurtasuna bizikleta egunez eta kon¬ trol sozial handiagoarekin aparkatuta dagoenean baino garrantzi¬ tsuagoa ¡zango da. Eskaria aipatzen dugunean, aparkalekuak izan beharreko azaleraz ari gara. Toki batzuetan eskaria beste batzuetan baino handiagoa da. Orokorrean, tren geltokietan, h i rien erdialdean, hezkuntza zentro handietan eta negozio zentro handietan eskaria handiagoa izaten da autobus geltokietan, tokiko dendetan, hezkun¬ tza zentro txikietan eta negozio zentro txikietan baino. Eskari eta segurtasun maila desberdinek aukera desberdinak dituzte. Hona hemen adi bide batzuk:
Bizikletentzako aparkalekuen adibideak segurtasunaren eta eskariaren arabera
1 P BIZKAIA MUGITU EGITEN DA 2 FBraW^^MUGTÆA?BIZKAIA 3 F ZEIN DA EGUNG0 EG0ERA?
4
ÑOLA LORTUKO DUGU BIZKAIA
BIZIKLETAZ MUGITZEA?
----------------------------------------------------- Page 34 -----------------------------------------------------
BIZIKLETAREN LIBURU ZURIA. BIZKAIA BIZIKLETAZ MUGITZEN DA
Egoerari erantzuteko moduko irtenbidea ematea da gauza. Aparkalekua behar baino seguruago egitearen on¬ dorioz, praktikotasuna galtzekoarriskua dago. Aparkatzeko espazio gehiegi erabiltzendireneangaizki erabiltze- ko arriskua agertzen da, hau da, behar baino espazio pu bl i ko gehiago erabiltzekoa. Azken beltzean, arrisku bien ondorioz, ez lirateke eraginkortasunez erabiliko espazio publikoa eta dirua. Ondorioz, aparkalekuak eskariare- kin bat etorri beharko dira.
Honako hauek dira bizikletentzako aparkaleku gehiago egiteko eskaria dagoela adierazten duten seinaleak:
• Aparkatzeko presioa bizi kletak aparkatzeko eremuetan.
• Bizikletentzako aparkalekuetan aparkatu ez den bizikleta kopurua (kalean aparkatu direlako, adibidez).
• Saltokien jabeen, zi bi I en eta beste pertsona batzuen kexak.
• Eremu jakin batzuetan lapurtutako bizikleta kopurua.
Horrezgain, eskari ezkutua egon liteke, hots.jendeak bizikleta erabiliz gero existituko litekeen eskaria. Izan ere, pertsona batzuek ez dute bizikleta erabiltzen bizikletentzako aparkaleku falta dagoelako edo dauden aparkale- kuek eskariari erantzuten ez diotelako. Gure neurriak ahal bezain eraginkorrak izan daitezen, eskari hori ikertu- kodugu Bizkaian.
Bizikletentzako aparkalekuak lekualdaketa multimodalen berebiziko partea dira. Lekualdaketa horietan,garraio publikoarekin konbinatzen da bizikleta. Beste edozein aparkalekuren kasuan bezala, garraio publikoaren gera- lekuetan dauden bizikletentzako aparkalekuak eskariari erantzuteko gai izan beharko lirateke, seguruak izan beharko lirateke, ingurura egokitu beharko lirateke eta praktikoak izan beharko lirateke. Praktikoa izateak bi¬ zikletentzako azpiegiturarekin ondo konektatuta egotea eta garraio publikoa erraz eta azkar hartzeko aukera eskaintzea ere esan nahi du (distantzia laburrak eta itzulingururik gabe).
6 Fietsberaad (top left, top right, bottom left, bottom right: https://www.flickr.com/photos/fietsberaad/3819780053/in/photostream/
https://www.flickr.com/photos/fietsberaad/15456326370/in/dateposted/ https://www.flickr.com/photos/fietsberaad/3816903347/in/dateposted/
https://www.flickr.com/photos/fietsberaad/15635750156/in/photostream/
1 P BIZKAIA MUGITU EGITEN DA 2 F BraW^^MUGTÆA?BIZKAIA 3 F ZEIN DA EGUNG0 EG0ERA?
4
ÑOLA LORTUKO DUGU BIZKAIA
BIZIKLETAZ MUGITZEA?
----------------------------------------------------- Page 35 -----------------------------------------------------
BIZIKLETAREN LIBURU ZU RIA. BIZKAIA BIZIKLETAZ MUGITZEN DA
GARRAIO PUBLIKOA ETA BIZIKLETA KONBINATZEN HOLANDAN
Bizikletaren erabilera eta garraio publikoa konbinatuz gero,
izugarri hobetzen da bizikletaren irismena. Garraio publikoa
puntu finkoen arteko distantzia ertain eta luzeak egiteko au-
kera azkarra da; bizikleta, aldiz, garraio publikoa hartzen den
tokiraino zein bertatik lehenengo edo azkenengo milia egiteko
aukera erraz eta malgua da. Garraio publikoa hartzen den toki¬
raino joateko zein bertatik etortzeko aukera praktikoa izateaz
gain, bizikleta erabiltzean garraio publiko mota desberdinak
konbinatzen direnean baino tentsio gutxiago sortzen da. Izan
ere, bizikletaren fidagarritasuna (eta lekualdatzeko denbora)
dela-eta, txirrindulariak trena garaiz hartzera iristeko kezka
txikiagoa izaten du.
Holandaren tankerako herrialdeetan, bi horien konbinazioa
hain da arrakastatsua, ezen trenez egindako lekualdaketen %
40 baino gehiagobizikletaz egindako lekualdaketa batekin has¬
ten baitira. Horren ondorioz, gobernuak eta garraio publikoaren operadoreak lankidetzan aritzen dira etengabe, bizikletentzako aparkalekuak egiteko. Milaka bizikleta aparkatzeko eremuak izaten dituzte baina bizikletentza- ko aparkaleku txikiagoak ere egoten dira autobusaren, tranbiaren eta metroaren geralekuetan eta tren geltoki txikietan.B
NO LA LORTUKO DUGU BIZKAIA
BIZIKLETAZ MUGITZEA?
1 J BIZKAIA MUGITU EGITEN DA 2 MUGETZEA?6'2™* 3 ZEIN DAEGUNGO EGOERA?
----------------------------------------------------- Page 36 -----------------------------------------------------
BIZIKLETAREN LIBURU ZURIA. BIZKAIA BIZIKLETAZ MUGITZEN DA
4.Ó
BIZIKLETA PARTEKATZEA
Bizikleta partekatzearen kontzeptuari esker, jendeak bizikleta bat aloka dezake denbora mugatu baterako. Bil baobizi da zerbitzu ho¬ rren adibide. Sistema horiez gain, bizikletak aloka daitezke alokai ru-enpresa desberdinetan. Bizikleta partekatzeari esker, bizikle¬ tak eskuragarriak izan daitezke bizikletarik ez duten edo bizikleta desberdin bat erabili nahi duten pertsonentzat. (bizikleta elektriko bat, adibidez) Jendeak bizikleta ez daukan tokian erabiltzea ere ahalbidetzen du horrelako zerbitzu batek, aisialdian erabiltzeko edo garraio publikoaren geraleku batetik norberaren helmugarai- nojoateko, esaterako. Beraz, bizikleta partekatzea bidaiaren azken
Gaur egun Bizkaian bizikleta publikoak alokatzeko dagoen sistema
tarterako irtenbidea ere izan daiteke, lekualdaketak bizikleta eta garraio publikoa konbinatuz egin behar direnerako.
Zerbitzu guztiek bezalaxe, bizikleta publikoak alokatzeko zerbitzuek ere eskariari erantzun behar diote. Eskari ho¬ rren erakusgarri da gaur egun dauden sistemen erabilera. Dena den, baliteke ezkutuko eskaria ere egotea. Kasu horretan, inkestakeginezetainteresatueninplikazioarekinezagutu beharkolitzateke eskaria, adibideakjartzearren.
Aparkalekua eta azpiegitura bezala, bizikleta publikoak alokatzeko sistemak praktikoak izan behar dira erabiltzai- leentzat. Horrek esan nahi du bizikleta kopuru nahikoa egon beharko litzatekeela toki egokietan. Erabiltzaileen esperientzia ere positiboa izan beharko litzateke. Eskaintzen diren bizikleta motekin eta tamainekin eta kontu bat sortzeko zein bizikleta desblokeatzeko erosotasunarekin erlazionatuta dago hori. Bizikleta bidezko mugikortasuna areagotzen lagundu beharko luketesistemek, espazio publikoa jendez betegabe.
1 F BIZKAIA MUGITU EGITEN DA
NOLA LORTUKO DUGU BIZKAIA
BIZIKLETAZ MUGITZEA?
2 Fb0™T«Tg?TZEA?BIZ“IA 3 ZEIN DAEGUNGO EGOERA?
----------------------------------------------------- Page 37 -----------------------------------------------------
BIZIKLETAREN LIBURU ZURIA. BIZKAIA BIZIKLETAZ MUGITZEN DA
4.7 HEZKUNTZAETASUSTAPENA
Azpiegitura eta instalazioak garrantzitsuak dira jendeak bizi- kleta erabili ahal izateko baina jendeak eguneroko garraiobide gisa bizikleta erabiltzeko aukera izateko beharrezkoa denaren zati bat baino ez dira. Hori lortzeko, jendeak trafikoarekin se- gurtasunez erabiltzen jakin behar du bizikleta eta a puntutik b punturaino ahalik eta tentsio txikienarekin bizikletaz joateko besteko konfiantza izan behar du. Bizikleta erabiltzen ikasteko entrenamenduak gaitasuna eta konfiantza ematen dizkio jen- deari eta beraz, bizikletaren erabilera areagotzea lor dezake. Trafikoa aintzat hartuta egindako bide-hezkuntzak bide publi- koen erabiltzaile desberdinak hobeto ulertzen eta haiekin ha- rremana izaten lagun dezake (auto-gidariekin, oinezkoekin eta txirrindulariekin adibidez).
Hezkuntzari estu lotuta dago sustapena, helburu desberdina badu ere. Jendeak bizikletan ibiltzeko besteko konfiantza duenean, bizikleta benetan erabiltzera bultzatu nahi dugu.
Ikerketek erakusten dutenaren arabera, pertsona bakoitzak bizikletarekin duen esperientzia desberdina da. Pertsonen motibaziozkofaktoreaketa oztopoak desberdinak dira eta horren arabera aukeratzen dute bizikleta edo ez. Guk geuk hezkuntzaren eta sustapenaren kasuan dugun ikuspegitik bereziki, xede taldeen, tokien eta pertsonen arteko desberdintasunak dira hartu beharreko neurrien abiapuntua.
1 F BIZKAIA MUGITU EGITEN DA
ÑOLA LORTUKO DUGU BIZKAIA
BIZIKLETAZ MUGITZEA?
2 Fb™™Tg?tzea?BIZKAIA 3 Fzeindaegungoegoera?
----------------------------------------------------- Page 38 -----------------------------------------------------
BIZIKLETAREN LIBURU ZURIA. BIZKAIA BIZIKLETAZ MUGITZEN DA
Balizko neurrien eta xedetaldeen adibide praktikoak:
XEDETALDEA ■ NEURRIA
XEDETALDEA
NEURRIA
Haurrak
Erosketakegitera bizikletazjoaten diren pertsonak saritzea, denda desberdine- tan txartelak/zigiluak emanez, oparien/ deskontuen truke aida ditzaten.
Adinekopertsonak
Bizikleta elektrikoakerabiltzenirakaste- koekimenaketa ikastaroak
Ikasleak
Kirol eremuetara bizikletaz joaten direnak saritzea (app bat erabiliz, adibidez).
Aloka daitezkeen bizikleta publikoak doan erabiltzeko probaldiak.
Txirrindulariak saritzea, bizikletentzako aparkalekuetan txartelak/zigiluak ema¬ nez. oparien/deskontuen truke aida ditzaten.
Adinekopertsonak,
langileak,
institutuetako ikasleak
Denbora batez bizikleta elektrikoa pro- batzea, kosturik gabe
Bisitariak
Langileak
Sakelako telefonorako app bat erabiltzea tximndulariak egindako kilometro ko- puruaren arabera saritzekoeta inguru me- nera ¡suri ez den CO2-aren edo erretako kalorien inguruko informazioa emateko.
Aidez aurretik existitzen ziren eta adibide gisa balio du- ten ekimenetan oinarritzen da laburpen hau. Xede tal- deei beste neurri batzuk aplika dakizkieke eta askoz neu¬ rri gehiago identifika litezke. Sarritan, hainbat elemen- tutan oinarritzen da neurri bat (prestakuntza eta saria, esate baterako). Xede taldearen eta egoeraren arabera neurri eraginkorrak sortzea da funtsezkoena.
Etorkinak, heldu berriak
Lagun diren txirrindulariak aurkeztea; txirrindulari berriei esperientzia irabaz- ten laguntzen dieten pertsonak
Haurrentzako eta gurasoentzako pres- takuntza eta trebatzea, trafikoarekin bizikleta ñola erabiltzen den ikasteko.
Erosketak
Ikasgelen eta/edo ikastetxeen arteko lehiaketa (sarritan bide-hezkuntzarekin konbinatzen da)
Kirolak
1 F BIZKAIA MUGITU EGITEN DA 2 rBraKl^feNMUG?TZ^?BIZKAIA
3 F ZEIN DA EGUNGO EGOERA?
ÑOLA LORTUKO DUGU BIZKAIA
BIZIKLETAZ MUGITZEA?
----------------------------------------------------- Page 39 -----------------------------------------------------
BIZIKLETAREN LIBURU ZURIA. BIZKAIA BIZIKLETAZ MUGITZEN DA
4.8 BIZIKLETAREN ERABILERAREN IRUDIA
Bizkaian bizikletaren erabilera ezda gauza berria. Hala ere.txirrindulariaren irudia kirolari eta aisiari estu lotuta dago. Oso gutxik pentsatzen dute bizikleta eguneroko lekualdaketetan erabiltzeko ibilgailua delà, haietako asko- rentzat aukerarik onena izan badaiteke ere.
LEKUALDAKETAREN DISTANTZIA ETA BIZIKLETAREN ERABILERA
Baldintza egokietan, bizikleta garraiobide erakargarria izan daiteke 1 km eta 15 km bitarteko distantziak egite- ko, Holandako banaketa modalak erakusten duen bezala:
" CAR
■ TRAIN ™ BUS/TRAM/METRO
M BICYCLE " FOOT
M OTHER SOURCE: OVIN 2015-2017
Banaketa modala Holandan
Lekualdaketa gehienak laburrak direnez, bizikleta benetan aukera bikaina da askorentzat. ■
1 F BIZKAIA MUGITU EGITEN DA 2 Fbh^^az MUGETZEA?6'2™* 3 F ZEIN DAEGUNGO EGOERA?
4
ÑOLA LORTUKO DUGU BIZKAIA
BIZIKLETAZ MUGITZEA?
----------------------------------------------------- Page 40 -----------------------------------------------------
BIZIKLETAREN LIBURU ZURIA. BIZKAIA BIZIKLETAZ MUGITZEN DA
Jendeari aurreko ataletan deskribatutako neurrien bidez bizikleta erabiltzea ahalbidetzeaz eta harén erabilera sustatzeaz gain, modu aktiboan jardun behar dugu Bizkaian txirrindularitzaren kontzeptuak beste esanahi bat izan dezan. Marketin prozesu horri esker, gure inbertsioak era bi I i egingo dira eta beraz, eraginkorragoak ¡zango dira.
Hona hemen helaraziko duguna (gure funtsezko kontakizuna):
1. Bizikleta erabiltzea toki batetik bestera joateko modu osasungarria, praktikoa, segurua eta atsegina da.
2. Bizikleta gehiago erabiliz gero, gure udalerriko, eskualdeko eta lurraldeko pertsona guztien bizi-kalita- tea hobetuko dugu.
3. Hori posible izateko inbertsioak egiten ari gara.
Kontakizun hori helarazteko, honako hauek dira gure helburuak:
• Proiektu izarrak sortzea: potentzial handia duten proiektuak, bizikletaren erabilera sustatzeko neu- rriak barne hartzen dituztenak. Proiektu horien emaitzak partekatu egingo dira, inspirazio-iturri gisa balio dezaten eta beste neurri batzuk hartzeko bidea prestatzeko bal io dezaten.
• Modu aktiboan komunikatzea, bide desberdinak erabiliz (baliabide sozialak, publizitatea, hezkuntza eta sustapena konbinatuta).
• Hedabideek argitara ditzaketen kontakizun berriak eskaintzea (bizikleta erabiltzearen ondorio positi- boei edo bizikletaren erabileraren gorakadari buruzkoak, esaterako).
• Irudi publikoak eta ekitald iak konektatzea, bizikletaren erabilera sustatzeko.
• Erraz ezagutzeko moduko identitate bisuala erabiltzea.
1 P BIZKAIA MUGITU EGITEN DA 2 F BraW^^MUGTÆA?BIZKAIA 3 F ZEIN DA EGUNG0 EG0ERA?
4
NO LA LORTUKO DUGU BIZKAIA
BIZIKLETAZ MUGITZEA?
----------------------------------------------------- Page 41 -----------------------------------------------------
BIZIKLETAREN LIBURU ZU RIA. BIZKAIA BIZIKLETAZ MUGITZEN DA
LOGOTIPOAK
Gure komunikaziorako euskarri gisa balioko duen identitate bisuala garatu- ko dugu, jendeak gure komunikazio-esfortzua ezagutu dezan. Nazioarteko hainbat adibidek erakutsi dute ezagun egin daitekeen identitate bisual bat bizikletaren erabilera sustatzeko komunikabide eraginkorra izan daitekeela. Gaur egun erabiltzen ari diren logotipoen adibideak dira ondorengo hauek:
www.tilburgfietst.nl
www.bike.nyc
www.076fietst.nl
IDENTITATE BISUALA ADIERAZTEKO BESTE MODU BAT
Identitate bisuala beste modu batera ere adieraz daiteke. Esate baterako, Arnhem eta
Nijmegen arteko bidegorria ezaguna da kaleargien disei- nuagatik, eta Utrecht probintzian eskulturek eta
lurreko markek bizikletan ibiltzeko zenbait bideren identi- tate bisuala osatzen dute.
Ezingo dugu gure kabuz txirrindularitzaren irudia aldatu. Ez dugu kontakizuna gurea izaterik nahi, parte-hartzaile guztiena baizik, eta are gehiago esateko, bizkaitar guztiena izatea nahi dugu, pertsona orok senti dezan Bizkaian zehar
ibiltzeko modua aldatzea bezain gauza garrantzitsu eta beharrezko baten parte delà..
Bizikleta erabiltzeak mugikortasunari mesede egiteaz gain, osasunerako, iraunkortasunerako, espazioa modu eraginkorragoan erabiltzeko, gizarte-berdintasunerako eta ekonomiarako mesedegarria da. Hori dela-eta, gai horietako batekin edo gehiagorekin lotura duten erakundeekin lankidetzan ere aritzen gara. ■
1 F BIZKAIA MUGITU EGITEN DA
NOLA LORTUKO DUGU BIZKAIA
BIZIKLETAZ MUGITZEA?
2 ^BH^SvMUGrrZEA?612™* 3 F ZEINDAEGUNGOEGOERA?
----------------------------------------------------- Page 42 -----------------------------------------------------
BIZIKLETAREN LIBURU ZURIA. BIZKAIA BIZIKLETAZ MUGITZEN DA
4.9 DATUAKETABERRIKUNTZA
I bilgailuetan eta azpiegituretan dauden eta jendeak daramatzan sentsoreak (sakelako telefonoak) oso balio- tsuak diren gero eta datu gehiago sortzen ari dira. Datu horiei esker existitzen dira hainbat aplikazio eta analisi, politiken diseinatzaileek garraio-sistemarik onena lortzeko erabili ditzaketenak. Nolanahi ere, garapen-lan hori motordun trafikoaren eta garraio publikoaren arloetan egiten da nagusiki eta bizi kletaren erabileraren inguruan ere antzekoaukerakegondaitezke. Bizikletaren erabilerari etatxirrindularienjokabideari buruzkogero eta datu gehiago eta hobeak bilduz gero, egindako esfortzuarekin lortutako eragina monitorizatu ahalko dugu. Hórrela, etorkizuneko politikak eta neurriak zehatzagoak ¡zango dira eta beraz, eraginkorragoak ere bai. Gainera, berri- kuntza teknologiko ugarik bizikletaren erabilera eraginkorrago edo eskuragarriago egiten lagun lezakete. Semᬠforo adimenduneketa abiadura egokia modu dinamikoan adierazteaktxirrindularien geldialdiak murriztu ditza- kete. Bestalde, mugikortasuna zerbitzu modura hartzean egindako garapenei esker (app baten bidez txartelak erostea edo garraiobide desberdinen inguruko informazioa kontsultatu ahal izatea, bizikletari buruzkoa adibi- dez), lekualdaketa multimodalak errazagoak eta erakargarriagoak izan daitezke. Horrek eta beste berrikuntza batzuek bizikletaren erabilerari buruzko informazio baliotsua eman diezaguketen datuak sortzen dituzte.
Teknologiaren garapena eta datu-bilketa bizikleten merkatua aldatzen ari dira eta garapen horri esker, bizikle¬ taren erabilera erakargarriagoa izan daiteke. Hala ere, garapen horrek bizikleta garraiobide iraunkor modura erabiltzeko eskaintzen dituen aukerak ez dira oso argiak eta ez dago ikuspegi sakonik, oso aukera sakabanatuak dira edo testuinguru jakin baterako dira. Bizkaiakezin du arlo hori aide batera utzi, aukeren jakitun izan ahal iza- teko. Berrikuntza gure helburuak lortzen lagun diezagukeen ibilgailua da guretzat. Teknologia oso baliotsua da, baina aukera zuzena egoera zuzenean erabiltzen bada bakarrik.
1 P BIZKAIA MUGITU EGITEN DA 2 F BraW^^MUGTÆA?BIZKAIA 3 F ZEIN DA EGUNG0 EG0ERA?
4
ÑOLA LORTUKO DUGU BIZKAIA
BIZIKLETAZ MUGITZEA?
----------------------------------------------------- Page 43 -----------------------------------------------------
BIZIKLETAREN LIBURU ZURIA. BIZKAIA BIZIKLETAZ MUGITZEN DA
Bereziki, honako hauek eginez bila daitezke bizikleta bidezko mugikortasuna hobetzen laguntzeko aukerak:
• Datuak bildu eta aztertzea,txirrindularienjokabidea eta Bizkaian bizikleta erabiltzeko aukerak hobeto ulertzeko.
• Horri lotuta, gure garraio-eredua hobetzea.
• Bizkaian bizikleta erabiltzea seguruagoa, egokiagoa eta atseginagoa izatea lortzea.
• Lekualdaketa multimodalak hobetzea (ibilbide-antolatzaileak, mugikortasun partekatua, aparkale- ku-sistemak, mugikortasuna zerbitzu modura).
• Ikuspegi integral batetik aurrera egiteko elkarlan en koordinazio publiko pribatua.
----------------------------------------------------- Page 44 -----------------------------------------------------
BIZIKLETAREN LIBURU ZURIA. BIZKAIA BIZIKLETAZ MUGITZEN DA
4.10 MONITORIZAZIOA ETA BERRIKUNTZA
Gaur egun Bizkaian bizikletaren erabileraren inguruan dugun pertzepzioa mugatua da eta ondorioz, zaila da mu- gikortasun horretarako baldintzak modu eraginkorrean hobetzea. Monitorizazio egokia egin gabe, ezin da gure neurri eta inbertsioen eraginkortasuna zehaztu, ezin da gure politika hobetu eta ezin dira inbertsio gehigarriak baieztatu. Hori dela-eta, monitorizazioa gure pol itikaren ezinbesteko partea ¡zango da.
Gure emaitzak monitorizatzeaz gain (egindako azpiegitura eta bizikletaren erabilera sustatzeko egindako kan- paina kopurua, esaterako), gure helburuetan duen eragina ere monitorizatuko dugu: bizikletaren erabilera sus- tatuz eta horren emaitza modura, Bizkaiko bizi-kal itatea hobetuz. Horren bidez, hartutako neurriek benetan bi¬ zikletaren erabilera areagotzen laguntzen duten eta erabilera horrek bizi-ka I itatea hobetzen duen ikusiko dugu (hori da gure helburu nagusia). Inbertsioen eragina hobeto ezagututa (kostuarekin alderatuta), balizko inbertsio berriak justifikatu eta lehenetsi daitezke.
Monitorizazio eraginkorrak honako hauek barne har ditzake, besteak beste:
• Euskadiko egungo mugikortasun azterlana. Lekualdaketen egunerokoetan oinarritzen da azterlana: pertsona kopuru jakin batek lekualdaketa kopuru jakin baten berri ematen du eta horren arabera biz- tanleriak lekualdatzekoorduan nolajokatzen duen kalkulatzen dugu.
• Bizikletaren erabilera egitura-mailan monitorizatzeko kontaketa programa. Horri esker, azpiegituraren hobekuntza espezifikoen emaitzak ikus ditzakegu, eta baita bizikleta-sare osoaren erabileran izandako garapena ere. Kontagailu finkoak eta behin-behinekoak erabiliz, kontagailu finkoetan lortutako emai¬ tzak estrapola ditzakegu eta hórrela, ikuspegi baliotsuagoa lortuko dugu modu merkeagoan.
1 P BIZKAIA MUGITU EGITEN DA 2 F BraW^^MUGTÆA?BIZKAIA 3 F ZEIN DA EGUNG0 EG0ERA?
4
NOLA LORTUKO DUGU BIZKAIA
BIZIKLETAZ MUGITZEA?
----------------------------------------------------- Page 45 -----------------------------------------------------
BIZIKLETAREN LIBURU ZURIA. BIZKAIA BIZIKLETAZ MUGITZEN DA
• Bizikletaren erabilerari buruzko inkestaren bidez jokabidearen inguruko ikuspegi sakonagoa eta bizi- kletaren erabilera susta dezaketen aspektuen pertzepzio hobea lortuko ditugu, ezaugarri pertsonalak eta eremuak bereizita.
Aldian behingo txosten bat egin daiteke monitorizazioaren emaitzekin. Bizikleta erabiltzeko baldintzak hobetze- kozein neurri hartu diren ere adieraz daiteke txosten horretan. Ondofuntzionatu duenerakoeta funtzionatu ez duenerako erreferentzia eta adibide gisa balioko du, arrazoiak barne hartuz.
BICYCLE ACCOUNT
Txostenak izan dezakeen formaren adibide bat da "Bicycle Account" ize- nekoa (bizikletaren erabilerari buruzko txostena). Zer egin den, zergatik egin den eta zein emaitza izan dituen era- kusten du txosten horrek. Teknikarien- tzat izateaz gain, herritarrentzat ere bada. Hona hemen txostenen adibide batzuk:
1 J BIZKAIA MUGITU EGITEN DA 2 Fbh^^az MUGETZEA?6'2™* 3 F ZEIN DAEGUNGO EGOERA?
4
NOLA LORTUKO DUGU BIZKAIA
BIZIKLETAZ MUGITZEA?
----------------------------------------------------- Page 46 -----------------------------------------------------
BIZIKLETAREN LIBURU ZURIA. BIZKAIA BIZIKLETAZ MUGITZEN DA
4.11 LANKIDETZA
Bizkaia bizikletaz mugitzea lortzeko, lankidetza ezinbestekoa da. Bizkaian bizikleta erabiltzeko baldintzak hobe- tzeko modurik eraginkorrena (eta bakarra) guztiok batera eta norabide berean Ian egitea da.
Interes komunak izatea eta ezagutza eta esperientziak partekatzea da lankidetza honen ardatza. Bizkaiko Foru Aldundiarentzat, ezagutza partekatzea Bizkaiko udalerriei bizikletaren erabilera hobetzeko laguntza ematea- ren pareko da. Horrek, esate baterako, azpiegiturak diseinatzen, hezkuntza-programak prestatzen edo analisi espezifikoak egiten laguntzea esan nahi du. Udalerri guztiek bizikleta erabiltzeko baldintzak hobetu ahal izatea da helburua.
Bizkaian bizikletaren ekonomiarekin erlazionatuta dauden hainbat enpresa daude, mundu mailako merkatuan gero eta esanguratsuagoa den sare bat osatzen dutenak. Enpresa horiek bizikleten fabrikatzaileak eta saltzai- leak zein teknologia konpainia handiak izan daitezke. Gure helburua lankidetzan aritzea da, bizikletarekin erla- zionatutako enpresen aldeko giroa lortzeko, eta komunitatea bultzatzea, bizikletaren erabilera modu kolekti- boan sustatzeko eta ekonomiaren hazkunde iraunkorra lortzeko.
Gure helburu berdinak dituzten eta haiek lortzen lagun gaitzaketen guztiekin Ian egin nahi dugu: beste agintari- tza publiko batzuekin, enpresekin, ikastetxeekin, unibertsitateekin, bizikleta bidezko mugikortasunaren aldeko taldeekin... Gure helburuak lortzen lagun gaitzaketen eskualde eta proiektu europarrak ere barne hartzen ditu lankidetzak, ezagutza partekatuz edo denok batera ikerketa-lanak eginez, adibidez.
1 P BIZKAIA MUGITU EGITEN DA 2 F BraW^^MUGTÆA?BIZKAIA 3 F ZEIN DA EGUNG0 EG0ERA?
4
ÑOLA LORTUKO DUGU BIZKAIA
BIZIKLETAZ MUGITZEA?
----------------------------------------------------- Page 47 -----------------------------------------------------
BIZIKLETAREN LIBURU ZURIA. BIZKAIA BIZIKLETAZ MUGITZEN DA
4.12 ANTOLAKUNTZA
Azkeneko puntua da lehenengo urratsa. Bizikleta Tailerra sortuko da, hau da, lurraldearen baitan bizikletaren erabilerari lotutako gai guztiak jorratzeko jarduera-zentroa, udalerrietarako eta bizikletaren erabilera bultza- tzean interesa duten gainerakoentzako topagune gisa balioko dueña. Bizikleta Tailerrak pertsona guztiak barne hartzea du helburu eta instituzioak, ekoizpen sarea eta Bizkaiko Foru Aldundiko sailak bildu nahi ditu, guztiek batera honako helburu hauen aide Ian egiteko:
• Bizikleta erabiltzeko politika koordinatu eta planifikatzea.
• Udalerriekineta beste interesdun batzuekin harremanetanjarri eta lankidetzan aritzea.
• Azpiegitura eta instalazioak diseinatu eta planifikatzea.
• Hezkuntza- eta sustapen-arloko proiektuak eta erreminta-kutxak koordinatu eta abiaraztea.
• Bizikletaren erabilera beste helburu publiko batzuetan txertatzea, hiri-antolamenduaren, osasunaren, iraunkortasunaren eta kirolaren arloetan, esate baterako.
• Europako eskualdeekin eta proiektuekin harremanetan egotea eta haiekin lankidetzan aritzea.
• Finantzaketa eskaintzea, diru-laguntzaketafinantzaketa-aukera berrien bilaketa aktiboa barne hartuta.
• Langileak kontratatu eta trebatzea, beharrezkoa den prestakuntza maila izan dezaten.
• Udalerriei laguntza ematea arestian aipatutako gai guztietan eta horretarako zerbitzuak eskaintzea, erreminta-kutxak prestatzea eta aholkularitza eta prestakuntza eskaintzea.
Lehenengo urratsa 2020ko azken hiruhilekoan Bizikleta Tailerra sortzea eta instalatzea da. Ordurako, Ian egi- ten eta Bizikletaren Liburu Zurian bildurako proposamenak ekintza zehatz bihurtzen hasteko prest egongo da Bizikleta Tailerra.
1 P BIZKAIA MUGITU EGITEN DA 2 F BraW^^MUGTÆA?BIZKAIA 3 F ZEIN DA EGUNG0 EG0ERA?
4
ÑOLA LORTUKO DUGU BIZKAIA
BIZIKLETAZ MUGITZEA?
----------------------------------------------------- Page 48 -----------------------------------------------------
| |
